Xuất khẩu cà phê 9 tháng: Lượng tăng vụt, nhưng tiền thì giảm

Theo số liệu từ cơ quan chức năng, toàn ngành đã xuất đi khoảng 1,4 triệu tấn cà phê, ghi nhận mức tăng trưởng 15,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng trong tháng 9, khối lượng xuất khẩu đạt 114.200 tấn, mang về nguồn thu hơn nửa tỷ USD.

Mặc dù lượng hàng lưu thông ra thị trường quốc tế dồi dào, tổng kim ngạch chung lại sụt giảm hơn 7%, chỉ dừng lại ở mức 6,54 tỷ USD. Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng này là do giá xuất khẩu bình quân lao dốc gần 20%, tụt xuống ngưỡng khoảng 4.537 USD mỗi tấn. Chính biên độ giảm giá mạnh đã khiến doanh thu không thể bắt kịp đà tăng của khối lượng hàng hóa xuất bán.

Sức ép nguồn cung toàn cầu và sự bùng nổ từ các "ông lớn"

Sự hạ nhiệt của giá cà phê không xảy ra ngẫu nhiên, mà là hệ quả tất yếu của quá trình phục hồi nguồn cung trên bình diện toàn cầu. Sau một thời gian dài duy trì ở vùng đỉnh, thị trường quốc tế nay đã chứng kiến sự quay trở lại mạnh mẽ của các vùng trồng trọng điểm.

Báo cáo từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) chỉ ra rằng sản lượng cà phê toàn cầu niên vụ 2025-2026 ước đạt 178,8 triệu bao (loại 60 kg), nhỉnh hơn 3,5 triệu bao so với niên vụ trước. Xu thế này tiếp tục được củng cố trong niên vụ 2026-2027 với dự báo bứt phá lên mốc 189,7 triệu bao, tương ứng mức tăng thêm khoảng 6% (tương đương 10,8 triệu bao).

Trong bức tranh chung đó, Brazil tiếp tục đóng vai trò là "cỗ máy" cung ứng lớn nhất khi ước tính đạt gần 72 triệu bao. Về phần mình, Việt Nam cũng được kỳ vọng cải thiện sản lượng từ 31,7 triệu bao lên 32,5 triệu bao, ghi nhận mức tăng khoảng 2,5%.

Hệ lụy từ chu kỳ giá cao

Theo lãnh đạo Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa), thì khoảng thời gian gần 3 năm bám trụ ở vùng giá cao đã trở thành động lực mạnh mẽ kích thích người nông dân ở các quốc gia sản xuất ồ ạt đầu tư chăm sóc, mở rộng diện tích canh tác cũng như tối ưu hóa năng suất. Khi nguồn cung đồng loạt gia tăng trên diện rộng, áp lực đè nặng lên mặt bằng giá thế giới là điều không thể tránh khỏi.

Bước sang tháng 11, thời điểm nguồn cung từ niên vụ mới của Việt Nam chính thức đổ ra thị trường, khối lượng xuất khẩu dự kiến sẽ tiếp tục đà tăng trưởng. Theo dự báo của Vicofa, tổng sản lượng xuất khẩu cả năm nay có thể nới rộng thêm khoảng 8-10% so với năm 2025.

Tuy nhiên, trong bối cảnh giá cà phê nhân duy trì xu hướng giảm nhiệt, điệp khúc "tăng sản lượng chưa chắc đã đồng nghĩa với tăng trưởng kim ngạch" sẽ còn tiếp diễn.

Chế biến sâu và tiêu chuẩn xanh

Trước những biến động khó lường của thị trường, Vicofa khuyến cáo toàn ngành cần nhanh chóng chuyển dịch chiến lược. Cụ thể, việc gia tăng tỷ trọng các sản phẩm chế biến sâu kết hợp với việc nâng cao chất lượng hạt cà phê, được xem là chìa khóa then chốt để bù đắp phần hụt giảm từ giá nguyên liệu thô.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng đến các lô hàng đáp ứng tiêu chuẩn chống phá rừng của Liên minh Châu Âu (EUDR). Những sản phẩm đạt chuẩn này được kỳ vọng sẽ thiết lập mặt bằng giá bán cao hơn đáng kể so với cà phê thông thường, đồng thời giúp ngành hàng đáp ứng hiệu quả nhu cầu ngày càng khắt khe nhưng đầy tiềm năng đối với các sản phẩm cà phê chế biến trên thị trường toàn cầu.