'Vác cái bụng' đi ăn cưới ở quê

'Vác bụng' đi dự cơm thân mật

Trong các đám cưới ở Khe Sanh - Quảng Trị quê tôi, bữa ăn đáng nhớ nhất không phải là tiệc chính diễn ra trong ngày cưới mà là bữa cơm thân mật được tổ chức vào chiều hôm trước. Người được mời chỉ cần “vác cái bụng” tới ăn.

Tùy điều kiện gia chủ mà bữa ăn có thể lớn hay nhỏ. Khách được mời chủ yếu là bà con thân thích, bạn bè bằng hữu thân thiết hay hàng xóm gần gũi tối lửa tắt đèn có nhau. Thời điểm tổ chức vào buổi chiều, trước khi diễn ra đêm văn nghệ chúc mừng hạnh phúc cho đôi bạn trẻ.

Người quê tôi hay nói đùa với nhau rằng, tới dự bữa tiệc này chỉ cần “vác cái bụng” tới ăn. Nghe thì hài hước thật, nhưng đằng sau đó là nét đẹp trong ứng xử của người dân quê.

"Vác cái bụng” tới ăn, bởi dù là món ngon nhất được dọn ra, nhưng người được mời lại không đi quà hay tiền mừng mà chỉ tới chung vui. Chuyện đó để ngày hôm sau, trong tiệc cưới chính.

Khi đi mời đám cưới, gia chủ nếu muốn mời ai dự bữa cơm này, ngoài thiệp hồng báo tin còn kèm theo một thiệp nhỏ, thông báo ngày giờ cho người dự tiệc. Người nào được mời thì vui vẻ và vinh dự lắm, bởi cảm giác mình như là một thành viên gần gũi trong gia đình. Thậm chí, ngay cả bà con thân thích cũng chưa chắc được mời.

Tôi đã hỏi nhiều người già trong làng, rằng tại sao lại có bữa cơm thân mật trước ngày cưới? Cụ giải thích rằng: ngày trước bữa cơm này chỉ gói gọn độ vài ba mâm là cùng. Trước là gia chủ muốn làm mâm cơm để báo cáo với tổ tiên ông bà, là trong nhà có con gái (trai) sắp dựng vợ gả chồng. Sau nữa là để cảm ơn đám thanh niên trong xóm làng đã giúp gia chủ dựng rạp, kê bàn ghế, chuẩn bị cho lễ cưới ngày hôm sau.

Nguyên là ngày trước điều kiện kinh tế còn hạn hẹp, tiệc cưới thường tổ chức tại nhà. Không như ngày nay, chỉ cần một cuộc điện thoại là rạp cưới lung linh tùy yêu cầu của gia chủ sẽ được dựng lên trong thời gian ngắn nhất. Ngày xưa dịch vụ cưới hỏi, nhất là ở các làng quê rất ít, việc chuẩn bị rạp cưới chủ yếu trông chờ vào đám thanh niên trai tráng trong làng.

Bữa ăn đó, cũng là cách để gia chủ thể hiện sự cảm ơn những người đã giúp đỡ cho ngày vui đôi trẻ được trọn vẹn. Thứ nữa, ngày xưa cách trở đò giang, xe cộ đi lại khó khăn nên bà con ở xa thường về trước một hai ngày để kịp thời gian dự lễ cưới. Bữa ăn thân mật cũng là dịp để người thân gặp gỡ, hỏi han, hàn huyên tâm sự sau những ngày xa cách, khiến không khí gia đình càng thêm ấm cúng, gắn kết.

Nhiều mâm- phô trương hay lãng phí?

Theo thời gian, cũng như nhiều tục lệ xưa cũ khác, chuyện này ít nhiều có sự “biến tướng”, đôi lúc trở thành một sự lãng phí không đáng có.

Vài năm trở lại đây, có gia chủ làm lên tới 30 - 40 mâm tròn tương ứng với số thực khách 300 - 400 người, ngang với một đám cưới quy mô khá lớn hiện nay.

Và điều đáng nói là nhiều người cảm thấy tự hào vì điều đó, đi đâu cũng khoe khoang là chỉ riêng bữa cơm thân mật không đã ngang với tiệc cưới chính của người khác.

Mà cũng lạ, mang tiếng là ăn cơm thân mật nhưng do được tổ chức quy mô lớn món chính là cơm đôi lúc chẳng thấy đâu. Không những thế, người ta nhìn nhau, cứ đám cưới sau phải tổ chức bữa cơm thân mật cho thật hoành tráng hơn, đã vô tình gây áp lực về kinh tế cho đôi bạn trẻ.

Trong khi người ta đang kêu gọi thực hành văn hóa tiết kiệm toàn dân, trong đó có tục cưới xin, thì đâu đó có nơi vẫn còn nặng nề về hình thức. Người ta chỉ tính mâm. Mâm càng nhiều là đám cưới càng hoành tráng, chứng tỏ gia chủ không phải hạng vừa! Hình như vẻ đẹp của những tục tệ đã dần bay biến.

Nếu một ngày, người ta chỉ quan tâm tới số mâm mà quên đi ý nghĩa thực sự của từ “thân mật” thì có lẽ điều mất đi không chỉ là một bữa cơm mà còn là những nét đẹp trong văn hóa cưới hỏi của làng quê Việt.

Tiếng vịt kêu trong đêm dạm ngõ