Ứng dụng công nghệ, lai tạo giống lúa ưu Việt cho ĐBSCL

Đây là hai dự án thuộc Sáng kiến Hợp tác Nông nghiệp và Lương thực Châu Á (AFACI) với mục đích cải thiện sản xuất lương thực và thúc đẩy nông nghiệp bền vững ở một số quốc gia thuộc châu Á, trong đó có Việt Nam.

Dự án RATES được thực hiện nhằm củng cố hệ thống khuyến nông và nâng cao năng lực khuyến nông cho các nước thành viên. Hiện có 13 nước thành viên đang phối hợp thực hiện 3 hợp phần của dự án này; bao gồm: Tạo lập, phân tích cơ sở về hệ thống nông nghiệp thông qua khảo sát, thảo luận nhóm tập trung và tham vấn các bên liên quan; Nâng cao năng lực của cán bộ khuyến nông và nông dân thông qua đào tạo, hội thảo; Tăng cường các chiến lược và hoạt động khuyến nông thông qua triển khai phương pháp tiếp cận hiệu quả về phổ biến, trình diễn công nghệ trên nhiều mặt hàng nông sản. 

Dự án RATES tại Việt Nam thực hiện trong thời gian từ năm 2023 đến 2025, do Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS) chủ trì.

Song song đó, Dự án SHR+ đặt trọng tâm vào việc tận dụng các giống lúa có khả năng chịu đựng nhiều loại điều kiện bất lợi sinh học và phi sinh học do Viện Nghiên cứu lúa gạo quốc tế (IRRI) phát triển. Được tài trợ bởi AFACI, SHR+ kỳ vọng phát triển, thử nghiệm và phổ biến các giống lúa chất lượng tại 11 nước thành viên tại Nam Á và Đông Nam Á.

Ba hợp phần chính của Dự án gồm: Thiết lập mạng lưới thử nghiệm các quy trình vận hành tiêu chuẩn trên các quốc gia xác định; Đánh giá và xác định các giống có các đặc điểm mong muốn như khả năng chịu hạn, chịu lũ và chịu mặn, tiềm năng năng suất cao; Xây dựng năng lực cho các nước thành viên tham gia.

TS Sankalp Bhosale, đại diện IRRI cho biết hiện có hơn 40 mô hình tại 11 quốc gia đang thử nghiệm các giống lúa do IRRI chọn tạo. Cụ thể, các giống ngắn ngày, chịu được mặn và ngập úng đang được thử nghiệm tại Việt Nam, Campuchia và Sri Lanka… Các giống dài ngày hơn đang được triển khai ở Indonesia, Myanmar, Nepal, Lào và Bangladesh… Trong giai đoạn tới, một số giống tốt có thể được xem xét đăng ký lưu hành tại các nước thử nghiệm.

Tại Việt Nam, Dự án SHR+ do Viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long thực hiện từ năm 2022 đến 2024. Theo bà Nguyễn Thúy Kiều Tiên - Phó Viện trưởng Viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long, thông qua Dự án SHR+, Viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long đã nhận nguồn vật liệu là các giống lúa chống chịu hạn, ngập, mặn và các giống lúa hạt tròn Japonica. Dự án góp phần cải thiện năng suất và chất lượng lúa, đồng thời giúp chọn tạo ra những giống phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế, xã hội của từng quốc gia, bao gồm Việt Nam.

Thời gian tới, Viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long sẽ tiếp tục nghiên cứu, so sánh năng suất, chất lượng, khả năng chống chịu giữa nguồn giống do IRRI cung cấp với những giống mà người nông dân đang sản xuất. Từ đó, giúp đảm bảo sản lượng lúa của toàn khu vực.

Dịp này, Ban thư ký AFACI cũng đã công bố xếp hạng những dự án xuất sắc trong năm vừa qua. Phó Viện trưởng Nguyễn Thúy Kiều Tiên, thay mặt Viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long, là đại diện của Việt Nam được vinh danh.

Được thành lập vào tháng 11/2009, tại Seoul, Hàn Quốc, AFACI hiện gồm 15 quốc gia thành viên là: Bangladesh, Bhutan, Campuchia, Lào, Indonesia, Kyrgyzstan, Mông Cổ, Myanmar, Nepal, Philippines, Sri Lanka, Thái Lan, Uzbekistan, Việt Nam và Hàn Quốc. Tầm nhìn của AFACI là thành lập mạng lưới các nước châu Á cùng nhau giải quyết các vấn đề về sản xuất lương thực, nông nghiệp bền vững và công nghiệp hóa các lĩnh vực lương thực, nông nghiệp.

Thông qua chuyển giao và chia sẻ kiến thức, công nghệ, AFACI sẽ triển khai, quản lý, tài trợ và điều phối các dự án đa phương, đào tạo tập huấn, hội thảo quốc tế. Tính đến nay, AFACI đã tổ chức 6 kỳ đại hội. Ban thư ký AFACI cùng Tổng cục Phát triển nông thôn Hàn Quốc đã thực hiện 25 dự án tại các quốc gia thành viên, trong đó 6 dự án đang triển khai.