Tuổi già huy hoàng ở Ba Lan

Khi những 'lão tướng' chiếm lĩnh thành phố

Vào một buổi chiều thứ Sáu ấm áp, quảng trường trung tâm của thành phố Wrocław (Ba Lan) rộn ràng hơn bao giờ hết. Những người cao tuổi, đội đủ loại mũ kỳ lạ - từ mũ nồi xanh, mũ cao bồi đến cả những chiếc giá đựng bánh ba tầng trang trí bằng bọt biển - hân hoan diễu hành. Không ai có thể ngăn cản họ. Chỉ sau chưa đầy một giờ, thị trưởng đã trịnh trọng trao chìa khóa thành phố cho cặp đôi ăn vận rực rỡ mà họ bầu chọn làm vua và hoàng hậu của lễ hội.

Sự kiện này không phải trò đùa. Đây là “Diễu hành mũ”, một lễ hội thường niên nhằm khẳng định rằng tuổi già không đồng nghĩa với sự lặng lẽ hay nhàm chán. Ngược lại, người cao tuổi ở Wrocław đang được chào đón với những cánh tay rộng mở; thay vì bị coi là gánh nặng như nhiều nơi khác ở châu Âu.

Khi những giai điệu của I Want to Hold Your Hand hay Blue Suede Shoes vang lên, những người từng là thanh niên sôi nổi của những năm 60 lại nhún nhảy, xoay mình trên nền đá lát quảng trường, quên đi cái gọi là tuổi già.

Từ 'mối đe dọa' thành nguồn cảm hứng

Với nhiều nơi ở châu Âu, thế hệ Baby Boomer - những người được sinh ra trong giai đoạn từ năm 1946 đến 1964 - là một bài toán khó. 

Số lượng người trên 65 tuổi đã vượt qua số trẻ em dưới 15 tuổi, và dự kiến đến năm 2100, họ sẽ chiếm hơn 30% dân số EU. Những dự báo ảm đạm nói về một châu Âu thiếu lao động, hệ thống y tế quá tải và nền kinh tế chững lại. Nhưng ở Wrocław, người ta không nhìn tuổi già như một điều đáng sợ.

Thành phố này đã tạo ra cả một tháng lễ hội dành cho người cao tuổi, khởi đầu bằng hoạt động “Diễu hành mũ”. 

Trong tháng, họ có thể tham gia những buổi hòa nhạc, vẽ tranh ngoài trời, học cách phòng tránh lừa đảo trực tuyến hay tham gia các chuyến đi bộ Nordic Walking. Những hội thảo nghệ thuật, những buổi giao lưu, những cuộc gặp gỡ bạn bè cũ - tất cả được tổ chức để họ cảm thấy mình vẫn là một phần quan trọng của thành phố.

Ewa Rapacz, 80 tuổi, là một trong những gương mặt quen thuộc của lễ hội. Bà là thành viên nhiệt tình của một nhóm kịch nghệ và thường xuyên tổ chức các buổi gặp gỡ để chơi lại những trò chơi tuổi thơ. “Ngày xưa, bà tôi rất nghiêm khắc, mẹ tôi thì luôn bận rộn với nhà cửa. Còn tôi, tôi chỉ muốn được ở bên cạnh mọi người, được cười, được vui”, bà nói, tay chỉnh lại chiếc áo tua rua đỏ rực.

Quốc gia tiên phong trong mô hình thành phố thân thiện với người già

Không chỉ có những hoạt động giải trí, Wrocław còn thực sự thay đổi để trở thành một thành phố thân thiện với người cao tuổi. 

Những tuyến xe buýt trong trung tâm đã được nâng cấp để người lớn tuổi dễ dàng bước lên xuống. Các quảng trường trước đây bị lát kín bằng đá và bê tông nay đã được trồng thêm cây xanh, tạo bóng mát. Thành phố còn thành lập một "Hội đồng Người cao tuổi" để họ có thể góp ý về chính sách và đề xuất những thay đổi thiết thực.

Giáo sư Jan Kazak từ Đại học Khoa học Môi trường và Đời sống Wrocław nhận xét: "Một thành phố thân thiện với người già cũng chính là một thành phố thích ứng tốt với biến đổi khí hậu".

Không chỉ Wrocław, thành phố Kraków cũng đang trở thành hình mẫu trong cách chăm sóc người cao tuổi. Người trên 70 tuổi có thể gọi xe miễn phí để đến thăm mộ người thân, hoặc gọi “thợ vàng” đến giúp sửa chữa những hư hỏng nhỏ trong nhà. Các trường đại học cho người cao tuổi mở ra khắp nơi, giúp họ tiếp tục học hỏi và giao lưu.

Chính phủ Ba Lan thậm chí còn là một trong số ít quốc gia có Bộ trưởng phụ trách người cao tuổi. Không chỉ vậy, các ngân hàng tại Ba Lan sẽ phải cung cấp thiết bị hỗ trợ và hướng dẫn sử dụng dịch vụ trực tuyến cho khách hàng lớn tuổi.

Quan niệm tích cực về tuổi tác

Có lẽ, một phần lý do khiến Ba Lan có thái độ tích cực với người cao tuổi đến từ văn hóa. Ở đây, hình ảnh babcia (bà ngoại) vẫn rất quan trọng trong gia đình. Những bộ phim truyền hình vẫn tôn vinh vai trò của người bà như một biểu tượng của sự khôn ngoan và tình yêu thương.

Và với những người cao tuổi ở Wrocław, sự công nhận không chỉ đến từ tình cảm gia đình; mà còn từ cả thành phố. Những người trên 90 tuổi không chỉ được miễn phí vé vào bảo tàng, nhà hát; mà còn có thể gọi thợ cắt tóc, nha sĩ hay người dọn dẹp đến tận nhà mà không tốn phí.

Có thể Ba Lan không phải quốc gia có hệ thống an sinh xã hội tốt nhất cho người già, nhưng họ đang chứng minh rằng tuổi tác không phải một điều đáng buồn, mà là một chương mới của cuộc đời - chương mà người ta có thể sống hết mình, cười thả ga và vẫn là một phần quan trọng của xã hội.

Trong khi nhiều nơi ở châu Âu còn lo lắng về “cơn sóng thần bạc” - già hóa dân số, Ba Lan đã đón nhận nó như một điều tất yếu; và biến nó thành một cơ hội để tạo ra một xã hội tốt đẹp hơn cho tất cả mọi người.