Từ ứng phó đến quản trị: Tầm nhìn mới trước thiên tai dị thường
Thiên tai không còn tuân theo những lối mòn cũ. Hạn mặn và mưa lũ ngày càng khốc liệt và khó dự đoán. Chúng đặt ra yêu cầu cấp bách phải thay đổi hoàn toàn cách vận hành công tác phòng, chống.
Tại buổi làm việc chiều ngày 29/6/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra những chỉ đạo chiến lược về quản trị rủi ro thiên tai. Từ đó, mở đường cho cuộc cách mạng tư duy từ ứng phó sang chủ động quản trị rủi ro.
Phát triển bền vững bắt đầu từ an toàn trước thiên tai
Chúng ta đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao. Nhưng sự tăng trưởng sẽ trở nên mong manh nếu thiếu vắng một lá chắn vững chắc. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, phòng, chống thiên tai không phải là công việc bên lề. Đó là thành tố tất yếu trong mọi kịch bản điều hành kinh tế, đầu tư, an sinh xã hội.
Để bảo vệ thành quả phát triển, mỗi địa phương cần đặt sự an toàn của người dân làm trung tâm. Đồng thời lồng ghép kịch bản thiên tai vào quy hoạch vùng và hạ tầng ngay từ đầu. Một dự án đầu tư chỉ được coi là thành công nếu nó an toàn trước các kịch bản cực đoan trong tương lai.
Dữ liệu và khoa học là nền tảng của quản trị rủi ro thiên tai
Kinh nghiệm quá khứ không còn là kim chỉ nam duy nhất. Cách tiếp cận mới đòi hỏi sự chính xác từ dữ liệu, khoa học và công nghệ. Các kịch bản ứng phó phải được "may đo" riêng cho từng lưu vực và từng nhóm công trình. Cần xây dựng "bản đồ số rủi ro" thời gian thực. Ở đó, thông tin địa hình và danh sách các hộ dễ bị tổn thương được số hóa, công khai.
Sự chủ động nằm ở chỗ ta nắm chắc tình hình, hiểu rõ điểm yếu. Đồng thời có giải pháp ứng biến ngay khi dữ liệu cảnh báo có dấu hiệu bất thường.
Chuyên nghiệp hóa sức mạnh tại chỗ
Phương châm "bốn tại chỗ" cần được thổi vào một luồng sinh khí mới. Cần thoát khỏi huy động phong trào vốn đang bị hình thức hóa. Thay vì kêu gọi chung chung, cần sự chuyên nghiệp hóa với danh sách nhân sự thực chất. Ai lái máy xúc? Ai thạo địa hình? Ai biết sơ cứu y tế?
Quan trọng hơn, cần lập cơ chế "chi viện chéo" giữa các xã, liên xã dựa trên lưu vực sông. Sự phối hợp này tạo nên một mạng lưới hỗ trợ lẫn nhau.
Để khi một khu vực bị cô lập, nguồn lực từ các xã an toàn bên cạnh có thể ngay lập tức chi viện. Từ đó xóa bỏ tình trạng đơn độc trước thiên tai.
Kỷ luật quy hoạch và trách nhiệm người đứng đầu
Phòng ngừa phải bắt đầu từ tư duy quy hoạch. Theo đó, sự phát triển hôm nay không được phép tạo ra rủi ro cho ngày mai. Và yêu cầu tiên quyết là siết chặt kỷ luật trong quản lý tài nguyên và xây dựng hạ tầng. Mỗi sự buông lỏng quản lý đều gắn liền với trách nhiệm cụ thể của người đứng đầu.
Cần xem thiên tai không chỉ là câu chuyện "khách quan" mà là bài toán của năng lực quản trị. Nhờ đó mới có sự quyết liệt, công khai và minh bạch trong chỉ đạo. Từng điểm nóng rủi ro chưa được xử lý là thước đo năng lực, trách nhiệm của người đứng đầu
Cải cách cách thức truyền tin đến người dân
Dự báo dù giỏi đến đâu cũng vô nghĩa nếu nó không đến tay người dân một cách cụ thể. Cần "dịch vụ hóa" thông tin. Biến các bản tin kỹ thuật khô khan thành những hướng dẫn hành động trực tiếp. Ai cần di dời, đi đâu, mang theo gì và trong bao lâu? Việc ứng dụng công nghệ để cảnh báo đến từng hộ dân rất cần thiết khi biến cố ập đến.
Hướng tới nền tảng quản trị quốc gia
Giai đoạn 2026 - 2030 sẽ là thời điểm bản lề để Việt Nam định hình hệ thống quản trị hiện đại về rủi ro thiên tai. Từ hoàn thiện hành lang pháp luật đến đầu tư vào công nghệ cảnh báo. Mọi nỗ lực đều hướng tới mục tiêu chung: không để người dân bị động, bất ngờ.
Sự chuyển dịch này không chỉ đòi hỏi nỗ lực của các cơ quan chức năng mà cần sự đồng lòng của toàn xã hội, lấy sự an toàn của nhân dân làm điểm tựa và lấy hiệu quả thực tế làm thước đo để vững vàng bước qua mọi thách thức trong kỷ nguyên mới.
