Từ chuyện sầu riêng bị gian lận mã số vùng trồng: Sửa luật!
Việc mua bán trái phép mã số vùng trồng sầu riêng đang đẩy mặt hàng tỷ đô của Việt Nam vào nguy cơ mất uy tín nghiêm trọng tại thị trường quốc tế. Trước thực trạng này, Bộ NN&MT đã tung ra giải pháp kép: xử lý hình sự nghiêm minh và đề xuất sửa đổi Luật Trồng trọt, đồng thời áp dụng AI để truy xuất nguồn gốc, chặn đứng hành vi gian lận.
Mã số thành hàng hóa phạm pháp
Theo lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ NN&MT đang quản lý hai loại mã số vùng trồng, trong đó mã số phục vụ xuất khẩu đã được quy định rất rõ trong các Nghị định thư ký kết với nước nhập khẩu (đã cấp 9.334 mã số vùng trồng xuất khẩu và 1.752 mã số cơ sở đóng gói).
Việc trao đổi, mua bán mã số vùng trồng không đúng quy định là phạm pháp vì mã số đã được cấp cho diện tích và chủ thể rõ ràng.
Các cơ quan chức năng đã khởi tố nhiều đối tượng liên quan đến hành vi mua bán trái phép. Đáng chú ý là vụ án xảy ra vào đầu tháng 11/2025, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03) đã khởi tố 17 bị can tại nhiều đơn vị liên quan với các tội danh nghiêm trọng như Đưa và Nhận hối lộ, Lợi dụng ảnh hưởng để trục lợi, và Vi phạm quy định về kế toán.
Việc mua bán trái phép mã số vùng trồng đã ảnh hưởng rất lớn đến uy tín của mặt hàng nông sản Việt Nam với nước nhập khẩu, từ đó ảnh hưởng trực tiếp tới sản xuất nông sản.
Phối hợp pháp lý và công nghệ AI
Để khắc phục bất cập và chặn đứng tình trạng gian lận, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã trình Bộ NN&MT ba giải pháp chiến lược:
Xử lý nghiêm các đối tượng đã bị khởi tố và tiếp tục điều tra các hành vi liên quan là giải pháp răn đe mạnh mẽ. Đồng thời, cơ quan chức năng mong muốn truyền thông rộng rãi để người dân, doanh nghiệp hiểu rõ được các quy định liên quan đến cấp, quản lý mã số vùng trồng để thực hiện nghiêm túc.
Cục đã trình Bộ đề xuất sửa đổi Điều 64 Luật Trồng trọt, trong đó bổ sung các quy định về mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói để tăng cường cơ sở pháp lý và hiệu quả quản lý thống nhất.
Song song với sửa luật, Bộ NN&MT đã chỉ đạo đơn vị liên quan áp dụng công nghệ AI truy xuất nguồn gốc sản phẩm nông sản để chặn gian lận mã vùng trồng.
Công nghệ AI sẽ được thí điểm áp dụng ngay với mặt hàng sầu riêng, nhằm nhanh chóng minh bạch hóa chuỗi cung ứng đang bị nghi ngờ, giúp xác thực được chủ thể và diện tích đã được cấp mã thông qua dữ liệu số và hình ảnh, đảm bảo tính minh bạch và độ chính xác cao nhất.
