Trung Quốc chặn yêu cầu điều tra JD.com của EU, dọa đáp trả
Trung Quốc phản ứng gay gắt với cuộc điều tra trợ cấp nước ngoài của Liên minh châu Âu (EU) đối với JD.com, cho rằng một số yêu cầu cung cấp thông tin của phía châu Âu đã vượt quá phạm vi quyền tài phán. Bắc Kinh đồng thời cấm các tổ chức, cá nhân tuân thủ hoặc hỗ trợ thực hiện những yêu cầu này.
Vụ việc bắt nguồn từ kế hoạch JD.com mua lại Ceconomy AG, tập đoàn bán lẻ điện tử tiêu dùng của Đức sở hữu hai thương hiệu MediaMarkt và Saturn. JD.com vốn là một trong những tập đoàn thương mại điện tử lớn của Trung Quốc.
Thương vụ trị giá khoảng 2,5 tỷ USD đã bị EU đưa vào cuộc điều tra chuyên sâu theo Quy định về trợ cấp nước ngoài (FSR) từ tháng 5/2026, do nghi ngờ JD.com có thể nhận được các khoản hỗ trợ từ Chính phủ Trung Quốc.
Theo China Daily, Bộ Tư pháp Trung Quốc ngày 20/8 cho biết nước này đã xác định một số biện pháp điều tra xuyên biên giới mà EU áp dụng trong cuộc điều tra đối với JD.com là thực thi quyền tài phán ngoài lãnh thổ không phù hợp.
Trung Quốc đồng thời cấm các tổ chức và cá nhân tuân thủ hoặc hỗ trợ thực hiện những biện pháp này.
Quyết định được Bộ Tư pháp Trung Quốc đưa ra cùng Bộ Thương mại và các cơ quan liên quan, dựa trên các quy định của nước này về chống thực thi quyền tài phán ngoài lãnh thổ không phù hợp. Quyết định có hiệu lực ngay sau khi được công bố.
Trung Quốc: EU yêu cầu doanh nghiệp Trung Quốc cung cấp thông tin không cần thiết
Theo Trung Quốc, trong quá trình điều tra, EU đã yêu cầu các doanh nghiệp Trung Quốc cung cấp lượng lớn thông tin liên quan đến hoạt động diễn ra trong nước mà Bắc Kinh cho là không cần thiết.
Người phát ngôn Bộ Tư pháp Trung Quốc cho rằng những yêu cầu này đã đặt ra các yêu cầu không phù hợp đối với các doanh nghiệp Trung Quốc và “làm suy yếu nghiêm trọng” nguyên tắc pháp quyền trong các vấn đề quốc tế.
Bắc Kinh kêu gọi EU thay đổi cách tiếp cận, chấm dứt việc lạm dụng cơ chế điều tra trợ cấp nước ngoài. Đồng thời tạo ra môi trường kinh doanh công bằng, khách quan, minh bạch và ổn định cho các doanh nghiệp đầu tư, hoạt động tại châu Âu.
“Nếu EU vẫn tiếp tục cách tiếp cận này, Trung Quốc sẽ kiên quyết áp dụng các biện pháp đối phó theo quy định của pháp luật”, người phát ngôn Bộ Tư pháp Trung Quốc tuyên bố.
Thương vụ 2,5 tỷ USD khiến JD.com lọt tầm ngắm của EU
Hội đồng quản trị JD.com đã phê duyệt thương vụ mua lại Ceconomy vào tháng 7/2025, với giá trị khoảng 2,5 tỷ USD. Thương vụ ban đầu được kỳ vọng hoàn tất trong nửa đầu năm 2026 nhưng đã bị trì hoãn do các quy trình rà soát pháp lý, trong đó có cuộc điều tra theo FSR.
Tháng 9/2025, Cơ quan Chống độc quyền Liên bang Đức phê duyệt thương vụ, cho rằng mức độ chồng lấn về cạnh tranh giữa hai doanh nghiệp không đáng kể và giao dịch không đặt ra những lo ngại lớn về chống độc quyền.
Ngày 17/4 năm nay, JD.com chính thức thông báo thương vụ với Ủy ban châu Âu. Ngày 28/5, Ủy ban châu Âu mở cuộc điều tra chuyên sâu theo FSR.
Đến ngày 22/7, Ủy ban châu Âu gửi Tuyên bố phản đối (Statement of Objections) tới JD.com. Cơ quan này cho rằng JD.com có thể đã nhận được nguồn tài chính ưu đãi, lợi thế về thuế và trợ cấp từ Chính phủ Trung Quốc.
Theo lập luận của EU, những hỗ trợ này có thể giúp JD.com đưa ra mức giá cao để mua Ceconomy, qua đó làm sai lệch các cuộc đàm phán thương mại thông thường và cạnh tranh trên thị trường nội khối EU.
Ủy ban châu Âu dự kiến đưa ra quyết định cuối cùng vào ngày 2/10. Nếu Ủy ban châu Âu kết luận các cáo buộc có cơ sở, JD.com có thể phải thực hiện những biện pháp khắc phục đáng kể hoặc thương vụ có thể bị ngăn chặn.
Nhìn lại phản ứng của Trung Quốc trong vụ Nuctech
Đây không phải lần đầu Ủy ban châu Âu sử dụng FSR để điều tra một doanh nghiệp Trung Quốc.
Tháng 4/2024, Ủy ban châu Âu tiến hành các cuộc kiểm tra đột xuất tại chi nhánh của Nuctech, doanh nghiệp có trụ sở tại Bắc Kinh chuyên cung cấp thiết bị kiểm tra an ninh, ở Ba Lan và Hà Lan. Đến ngày 11/12/2025, Ủy ban châu Âu chính thức mở cuộc điều tra chuyên sâu theo FSR đối với công ty này.
Cuộc điều tra sau đó mở rộng sang các yêu cầu cung cấp thông tin về tài khoản ngân hàng, cơ cấu sở hữu và hồ sơ tài chính tại Trung Quốc. Ủy ban châu Âu cũng yêu cầu các thực thể và ngân hàng Trung Quốc hợp tác, cung cấp lượng lớn thông tin mà Bắc Kinh cho rằng không liên quan đến cuộc điều tra.
Tháng 5/2026, Bộ Tư pháp Trung Quốc xác định các biện pháp điều tra xuyên biên giới đối với các thực thể Trung Quốc trong vụ Nuctech cũng cấu thành hành vi thực thi quyền tài phán ngoài lãnh thổ không phù hợp.
Đây là lần đầu Trung Quốc áp dụng các quy định về chống thực thi quyền tài phán ngoài lãnh thổ không phù hợp sau khi quy định này có hiệu lực vào tháng 4/2026.
Theo quy định mới, các cơ quan Trung Quốc có thể đưa những tổ chức, cá nhân nước ngoài thúc đẩy hoặc tham gia vào các biện pháp thực thi quyền tài phán ngoài lãnh thổ không phù hợp vào danh sách đối tượng có hành vi ác ý.
Tùy trường hợp, Trung Quốc có thể áp dụng các biện pháp như hạn chế thị thực và nhập cảnh, hạn chế việc làm hoặc cư trú tại Trung Quốc, tịch thu hoặc phong tỏa tài sản; đồng thời hạn chế cung cấp dữ liệu và thông tin cá nhân, giao dịch, hợp tác, xuất nhập khẩu, đầu tư hoặc việc đưa sản phẩm, phương tiện vận tải vào Trung Quốc.
FSR được EU thông qua tháng 11/2022 và có hiệu lực từ tháng 7/2023. Quy định trao cho Ủy ban châu Âu quyền điều tra các khoản đóng góp tài chính mà chính phủ các nước ngoài EU cung cấp cho doanh nghiệp hoạt động tại châu Âu, đồng thời có thể yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lượng lớn thông tin xuyên biên giới.
