TP.HCM: Trình khẩn bãi bỏ Quyết định về chuyển đổi đất rừng đặc dụng để xây nhà máy xử lý rác Côn Đảo

Trước đó, UBND TP.HCM đã đồng ý chủ trương nghiên cứu vị trí mới làm dự án này tại Bến Đầm - Hầm Đất, Côn Đảo.

Quyết định số 3000 do UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) ban hành tháng 11/2024 là để nhằm thực hiện dự án Nhà máy xử lý rác Côn Đảo theo Quyết định số 3319 về chấp thuận chủ trương đầu tư dự án cách đó 2 năm, từ tháng 10/2022.

Tuy nhiên, Quyết định số 3319 đã được UBND TP.HCM bãi bỏ vào hồi giữa tháng 9/2026 - căn cứ theo Kết luận thanh tra số 14 của Thanh tra TP.HCM vào tháng 6.2026.

Cũng căn cứ Kết luận thanh tra nói trên, Quyết định số 373 về việc sửa đổi, bổ sung Quyết định số 3319 của UBND tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) vào năm 2025 đã được bãi bỏ.

Kết luận của Thanh tra TP.HCM đã chỉ ra những thiếu sót về trình tự, thủ tục, thành phần hồ sơ trong quá trình tham mưu cấp có thẩm quyền quyết định chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác để thực hiện dự án.

Đồng thời, Thanh tra TP.HCM cũng kiến nghị rà soát, lựa chọn vị trí thích hợp hơn để thực hiện dự án, hạn chế tối thiểu ảnh hưởng, tác động đến môi trường và sự phát triển của rừng tự nhiên Côn Đảo.

Nghiên cứu vị trí mới làm dự án xử lý rác Côn Đảo tại Bến Đầm - Hầm Đất

Đến tháng 8/2026, tại cuộc họp về tình hình xử lý chất thải rắn sinh hoạt đang tồn đọng tại Bãi Nhát và định hướng xử lý chất thải rắn sinh hoạt trong thời gian tới tại đặc khu Côn Đảo, UBND TP.HCM đã chấp thuận chủ trương nghiên cứu khu vực, vị trí mới để đầu tư xây dựng Nhà máy xử lý rác đặc khu Côn Đảo là tại Bến Đầm - Hầm Đất.

Đây là phương án theo đề xuất của UBND đặc khu Côn Đảo vào tháng 7/2026.

Theo kết quả khảo sát trước đó của UBND Côn Đảo, tổng diện tích vị trí được chỉ định nghiên cứu cho dự án xử lý rác Côn Đảo tại Bến Đầm - Hầm Đất là khoảng 2,2ha. Hiện trạng một phần là đất trống, hầm đất đã khai thác, chỉ tồn tại cây bụi, cỏ dại, một số cây trứng cá, dây leo mọc rải rác, là loại rừng thứ sinh, chất lượng thấp.

Công bố hiện trạng rừng năm 2025 của UBND TP.HCM cho thấy, vị trí nghiên cứu này thuộc diện tích rừng phòng hộ do UBND đặc khu Côn Đảo quản lý; nằm ngoài quy hoạch Lâm nghiệp đến năm 2030.

Kết quả khảo sát nhận định, việc triển khai thực hiện dự án không tác động đến cây rừng và hiện trạng rừng đặc dụng. Địa thế đặt nhà máy rác nằm trong hầm đất là thung lũng, bao bọc xung quanh là rừng, núi cao. Nếu đặt nhà máy ở đây, việc trồng một dải cây xanh 20m - 30m dọc theo đường Bến Đầm hướng vào bên trong hầm đất, đặt nhà máy xử lý rác bên trong hầm thì toàn bộ nhà máy xử lý rác sẽ nằm ẩn gọn bên trong thung lũng núi, vừa thẩm mỹ, vừa không lo ngại nguy cơ ô nhiễm môi trường cho các khu vực xung quanh.

Quy hoạch xây dựng các khu vực lân cận với vị trí nghiên cứu (bán kính khoảng 1,5km) bao gồm: Đất dịch vụ cảng và hậu cần cảng, rừng phòng hộ, đất quốc phòng, đất hạ tầng kỹ thuật khác, đất dịch vụ du lịch, đất dịch vụ công cộng, đất phát triển hỗn hợp. Khu vực quy hoạch phát triển khu dân cư mới nằm cách vị trí khoảng 1.500m.

Do đó, theo UBND đặc khu Côn Đảo, cần điều chỉnh, di dời các vị trí công trình được quy hoạch với mục đích đất dịch vụ cảng và hậu cần cảng, đất dịch vụ công cộng, đất phát triển hỗn hợp để đảm bảo khoảng cách an toàn môi trường theo quy định của Bộ Xây dựng (Thông tư số 1 năm 2021).

Kiến nghị chuyển đầu tư dự án bằng ngân sách thành phố

Về hình thức tổ chức đầu tư cho dự án Nhà máy xử lý rác Côn Đảo, UBND đặc khu Côn Đảo kiến nghị UBND TP.HCM xem xét chuyển sang đầu tư bằng nguồn vốn đầu tư công, nguồn vốn ngân sách Thành phố để triển khai dự án theo quy định của Luật Đầu tư công. Trường hợp tiếp tục thực hiện theo hình thức lựa chọn nhà đầu tư thì chỉ đạo cơ quan có thẩm quyền khẩn trương hoàn thành các thủ tục theo quy định.

Kiến nghị này dựa trên Kết luận số 14 của Thanh tra Thành phố, và những vướng mắc trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư, nhằm bảo đảm tiến độ xử lý khối lượng rác tồn đọng, đáp ứng yêu cầu cấp bách về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững của đặc khu Côn Đảo.

Từ tháng 7/2025, tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu (cũ) đã chính thức hợp nhất vào TP.HCM. Theo đó, huyện Côn Đảo trở thành đặc khu Côn Đảo trực thuộc TP.HCM.

Như Nông Thôn Việt từng thông tin và phân tích, dự án Nhà máy xử lý rác Côn Đảo sử dụng công nghệ đốt rác với công suất 36 - 67 tấn tác/ngày được chính quyền tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và huyện Côn Đảo (cũ) dự định xây dựng trên 1,92ha rừng đặc dụng - nguyên sinh trong Vườn quốc gia Côn Đảo. Theo pháp lý quy hoạch, toàn bộ diện tích Vườn quốc gia Công Đảo hiện nay, bao gồm 1,92ha rừng đặc dụng này thuộc diện bảo vệ nghiêm ngặt.

Xem thêm: Đi tìm lời giải cho việc xử lý rác ở Côn Đảo

Thực địa và tài liệu mà chúng tôi có được cho thấy hàng loạt vấn đề thiếu trung thực, mâu thuẫn và không chính xác trong các báo cáo, đánh giá của chính quyền, từ hiện trạng rừng, quy trình thẩm định đánh giá, cho đến quy hoạch.

Báo cáo thực trạng thực tế cho thấy, khu vực dự kiến xây dựng dự án là một không gian rừng đa tầng tán, nơi phân bố kiếm ăn của một số loài động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm, đặc hữu Côn Đảo… Nếu được xây dựng, dự án đốt rác Côn Đảo sẽ như một con dao sắc nhọn cắt đứt 1,92ha rừng ra khỏi hành lang đa dạng sinh học vốn đang liền mạch, nằm trong một dải rừng nguyên sinh liên tục ven biển. Tình trạng này sẽ làm phân mảnh rừng tự nhiên, phá hoại cảnh quan - đa dạng sinh học, hủy hoại hệ sinh thái tự nhiên.

Đánh giá của các nhà khoa học và quy hoạch trong ngành: khu xử lý rác hiện hữu (đã có lò đốt rác) của Côn Đảo hoàn toàn có thể được cải tạo, nâng cấp xử lý rác cho tương lai, thậm chí có thể làm hiệu quả mô hình xử lý rác thải tuần hoàn 100%.

Xem thêm: 'Côn Đảo thậm chí có thể làm hiệu quả mô hình xử lý rác thải tuần hoàn 100%'

Côn Đảo không cần xây một nhà máy xử lý rác mới (sẽ không chỉ có lò đốt rác mà còn nhiều hạng mục khác đi kèm như kho bãi, diện tích lưu trữ tro xỉ sau đốt, xe lưu thông chạy ra vào dự án… ) trong rừng nguyên sinh.

Điều đáng lưu ý khác, theo các chuyên gia, nhà máy đốt rác phát điện và tái chế với quy mô công suất nhỏ chỉ 36 – 67 tấn rác/ngày như Côn Đảo đang muốn xây mới trong rừng đặc dụng Côn Đảo là không hiệu quả về cả mặt kinh tế đầu tư lẫn công nghệ.

Cho tới thời điểm xuất bản bài viết (tháng 5/2025), tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu (cũ) vẫn đang kêu gọi, chưa tìm được nhà đầu tư dự án.

Xem thêm: Dự án nhà máy đốt rác giữa rừng nguyên sinh Côn Đảo: Lạ lùng quy trình lấy ý kiến người dân

Ngoài ra, dù dự án chưa thực hiện Báo cáo Đánh giá tác động môi trường trên 1,92ha rừng này, tức người dân chưa có đầy đủ thông tin dự án, những tác động tiêu cực lẫn tích cực của dự án có thể mang lại,… nhưng huyện Côn Đảo (cũ) vẫn tổ chức tham vấn ý kiến người dân về dự án, vẫn xin giải phóng mặt bằng…

Dự án nhà máy đốt rác trong rừng nguyên sinh Côn Đảo sẽ 'tác động lâu dài và khó khắc phục'

TPHCM thanh tra việc chuyển đổi mục đích sử dụng rừng tại dự án Nhà máy xử lý rác Côn Đảo