TP.HCM đề xuất xây dựng bản đồ cơ hội đầu tư liên vùng
Thay vì cạnh tranh thu hút vốn riêng lẻ, TP.HCM đề xuất các địa phương hình thành một không gian đầu tư chung, kết nối vốn, công nghệ, hạ tầng, logistics và thị trường trong toàn vùng.
Tại Hội nghị kết nối đầu tư và hợp tác phát triển giữa TP.HCM với các tỉnh, thành vùng Đông Nam Bộ và ĐBSCL diễn ra chiều 17/9, hơn 300 đại biểu đại diện chính quyền, tổ chức kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp đã thảo luận các giải pháp tăng cường liên kết đầu tư liên vùng giữa các địa phương.
Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Minh Thạnh nhận định Đông Nam Bộ và ĐBSCL sở hữu những lợi thế khác nhau nhưng có khả năng bổ trợ lớn. TP.HCM nổi bật về thị trường, tài chính, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, dịch vụ và kết nối quốc tế; trong khi các địa phương có thế mạnh về công nghiệp, nông nghiệp, năng lượng, logistics, du lịch, tài nguyên và dư địa phát triển.
Theo ông Thạnh, nếu kết nối hiệu quả quy hoạch với hạ tầng, đô thị với logistics, vốn với dự án, công nghệ với sản xuất và sản phẩm với thị trường, toàn vùng có thể hình thành một không gian phát triển có sức cạnh tranh cao hơn so với khi từng địa phương hoạt động riêng lẻ.
“TP.HCM mong muốn cùng các địa phương chuyển mạnh từ tư duy xúc tiến đầu tư riêng lẻ sang kiến tạo hệ sinh thái đầu tư chung cho toàn vùng”, ông Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh.
Ông Thạnh cho biết thêm, thành phố định hướng phối hợp với các địa phương rà soát những lĩnh vực, dự án có tiềm năng hình thành chuỗi giá trị liên vùng. Kết nối dự án với nguồn vốn, công nghệ, nhà đầu tư và thị trường. Đồng thời chuyển từ kết nối tại hội nghị sang phối hợp thực chất ngoài thực địa, với đầu mối rõ ràng, tiến độ cụ thể và cơ chế theo dõi đến kết quả cuối cùng.
Doanh nghiệp cần giảm sự bất định
Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch Công ty Secoin, Phó Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA) - cho rằng quyết định đầu tư ngày càng ít phụ thuộc vào những ưu đãi đơn lẻ, mà chủ yếu gắn với chất lượng môi trường kinh doanh, khả năng kết nối chuỗi giá trị và năng lực thực thi của chính quyền.
Theo ông, trước đây doanh nghiệp thường quan tâm đến giá đất, chi phí lao động, ưu đãi thuế và khoảng cách đến thị trường. Những yếu tố này vẫn quan trọng nhưng chưa đủ, bởi doanh nghiệp còn phải tính đến logistics, năng lượng, nhân lực, chuỗi cung ứng, chuyển đổi số, môi trường, phát triển bền vững và khả năng tiếp cận thị trường trong nước lẫn quốc tế.
Dẫn chứng cho nhận định này, ông cho biết, trong 8 tháng đầu năm, TP.HCM thu hút hơn 10 tỷ USD vốn FDI, tăng hơn 167% so với cùng kỳ và đạt hơn 91% kế hoạch cả năm. Tính đến ngày 20/8, Đồng Nai thu hút gần 1,88 tỷ USD FDI, gồm khoảng 938 triệu USD từ các dự án mới và 941 triệu USD vốn tăng thêm của các dự án hiện hữu…
Ông Kỳ cho rằng việc các nhà đầu tư hiện hữu tiếp tục tăng vốn là tín hiệu quan trọng về niềm tin. Với những dự án có vòng đời 10-20 năm hoặc dài hơn, nhà đầu tư không chỉ tính toán lợi ích trước mắt mà còn cân nhắc vị trí của địa phương trong chuỗi giá trị tương lai.
"Doanh nghiệp sợ nhất không hẳn là chi phí cao, mà là sự bất định", ông Đinh Hồng Kỳ nhấn mạnh.
Theo ông, doanh nghiệp có thể chấp nhận chi phí đất và nhân công cao hơn, hoặc ít ưu đãi hơn, nếu biết rõ thủ tục kéo dài bao lâu, ai chịu trách nhiệm, khi nào hạ tầng hoàn thành và các cam kết sẽ được thực hiện ra sao. Vì vậy, thay vì chỉ đặt câu hỏi có thể dành thêm ưu đãi gì, địa phương cần quan tâm đến việc có thể giảm bao nhiêu sự bất định cho nhà đầu tư.
Ông đề xuất mỗi dự án quan trọng cần có một đầu mối xuyên suốt, chịu trách nhiệm điều phối và theo dõi từ khi nhà đầu tư tìm hiểu cơ hội đến lúc dự án đi vào hoạt động.
Một không gian đầu tư liên vùng thay vì 8 bản đồ hành chính
Một trong những vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp nhấn mạnh là nhu cầu kết nối TP.HCM và 7 địa phương còn lại thành một không gian đầu tư thống nhất.
Ông Đinh Hồng Kỳ chia sẻ, khoảng 70% hàng hóa xuất khẩu của ĐBSCL hiện vẫn phải trung chuyển qua các cảng của TP.HCM và Đông Nam Bộ, trong khi chi phí logistics của vùng chiếm khoảng 20-25% giá thành sản phẩm.
Theo ông, thực tế này cho thấy nền kinh tế đã tự hình thành liên kết vùng trước khi cơ chế quản lý theo vùng được hoàn thiện. Chẳng hạn, một sản phẩm có thể được nuôi trồng tại Cà Mau, chế biến tại Cần Thơ, sử dụng bao bì hoặc thiết bị từ Đồng Nai, huy động vốn tại TP.HCM và xuất khẩu qua hệ thống cảng Đông Nam Bộ.
Cũng theo ông Kỳ, điều doanh nghiệp cần không chỉ là cơ hội đầu tư tại từng địa phương, mà còn là khả năng kết nối các dự án với thị trường, tài chính, công nghệ, logistics và chuỗi cung ứng của toàn vùng.
“Doanh nghiệp đầu tư theo chuỗi giá trị, chứ không theo địa giới hành chính”, ông Đinh Hồng Kỳ nói.
Từ đó, ông Kỳ đề xuất TP.HCM cùng 7 địa phương nghiên cứu xây dựng danh mục cơ hội đầu tư liên vùng, thể hiện rõ mối liên hệ giữa các dự án trong chuỗi giá trị. Xa hơn, các địa phương có thể xây dựng một cổng thông tin đầu tư chung, giúp nhà đầu tư nhìn thấy cơ hội trên một bản đồ chuỗi giá trị thay vì 8 bản đồ hành chính riêng biệt.
Cùng quan điểm nhưng tiếp cận từ một góc nhìn khác, ông Đặng Hồng Anh - Phó Chủ tịch Tập đoàn Thành Thành Công (TTC Group), Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam - đề xuất các cơ chế khuyến khích đầu tư vào trung tâm dữ liệu, hạ tầng số và năng lượng xanh; quy hoạch quỹ đất sạch, bảo đảm nguồn điện công suất cao và áp dụng linh hoạt cơ chế thử nghiệm chính sách…
Ông Đặng Hồng Anh cũng kiến nghị đẩy mạnh cắt giảm thủ tục, xây dựng cơ chế “luồng xanh” hoặc “một cửa thực chất” cho các dự án chuyển đổi xanh quy mô lớn, đồng thời hình thành các quỹ hỗ trợ công nghệ và nguồn tín dụng ưu đãi dài hạn.
“Sau hơn 47 năm phát triển, TTC hiện hoạt động trong các lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo, bất động sản, bất động sản công nghiệp và logistics, du lịch, giáo dục và y tế. TP.HCM đóng vai trò trung tâm điều hành, tài chính và R&D. Các tỉnh phía Nam là vành đai sản xuất chiến lược, chiếm hơn 70% tổng quy mô đầu tư của tập đoàn”, ông Đặng Hồng Anh chia sẻ.
Ngoài ra, nhiều đại biểu tại hội nghị cũng nhận định rằng trong giai đoạn 2026-2030, năng lực cạnh tranh trong thu hút đầu tư không chỉ được quyết định bởi ưu đãi, mà còn phụ thuộc vào mức độ chắc chắn, tốc độ thực thi và khả năng kết nối với hệ sinh thái chung.
Theo các ý kiến tại hội nghị, mục tiêu cuối cùng của liên kết vùng không chỉ là số vốn mỗi địa phương thu hút được, mà còn là khả năng kết nối các dòng vốn, giảm chi phí cho doanh nghiệp và hình thành những chuỗi giá trị mới có sức cạnh tranh cao hơn.
