Sương vàng ở cà phê ông Chệt

Nhưng đâu phải mình tôi… bá chủ ngôi nhà to đùng này của ông nhà văn xứ Bạc Liêu. Có cả 3 ông làm phim từ Sài Gòn xuống. Anh Dự nói: “Mày lo ngủ đi, mai sớm ông Nghĩa hốt mày đi cà phê”. Một lát sau, thằng Cọp con anh Nghĩa tới, vừa chào tôi thì nó có điện thoại, rồi quay sang tôi: “Ba hỏi chú tới chưa? Ba dặn 4 giờ sáng mai ba tới”. Mười năm trước khi tôi vô ở nhà anh Nghĩa, thằng bé còn thấp chẹp, nhỏ xíu, giờ quay lại thì thấy râu quai nón um tùm, to lớn, đã có vợ con.

Đúng thiệt là 4g sáng, anh Nghĩa xô cửa phòng: “Dậy cà phê mày! Hôm nay tao cho mày uống cà phê ông Chệt”. Trên đường đi anh mới lý giải là nhiều năm rồi, cứ tầm này là anh ra đó ngồi.

Tôi đếm đâu được 6 ông già đã ngoài 70 tuổi, như ngồi đó hồi nảo hồi nào. Một lát sau thêm 2 người nữa. Có lẽ họ là bạn tâm giao, khi một người đi xe lăn tới, thì một ông đứng dậy, ra đỡ vào. Không bảng biển, trang trí, hoa, nhạc. Bạc thếch, cũ bét, ngó như quán ăn hơn là cà phê. 

Mà đúng thôi, cái bàn cuối cùng ở hành lang ngổn ngang bát, đũa, mấy rổ rau, chờ cà phê xong là bán đồ ăn sáng. Họ im lặng uống, ngó ra đường ánh đèn vàng vọt. Quán cà phê nằm ngay ngã tư Hoàng Văn Thụ - Lê Lợi, nhìn như một cửa hàng, nói chính xác hơn là như một cái kho dài có nhiều cửa mở toang. Cà phê ông Chệt.

“Người Hoa đó mày - anh Nghĩa giảng giải - ông già thằng chủ quán này bán trước 1975, giờ tới lượt nó. Ở đây còn 4, 5 quán như vầy, nhưng đây là tao ngồi quen gu, dù tất cả là cà phê vợt”. Ở Sài Gòn, Cần Thơ mấy năm trước thấy thiên hạ lại “đu trend” cà phê vợt. Nhưng, có lẽ thức vị cả thế giới mê mẩn này, thông qua cách pha bằng vợt, không cần ai quảng cáo, vẫn có một lớp người cố cựu ưa pha bằng cách ngâm nước sôi. 

Anh Hải chủ quán bận bịu lắm, vừa bán cà phê vừa lo quán ăn, chỉ gọn lỏn: “Dạ em rất bận, mấy anh cứ chụp hình”. Họ bảo mật bí quyết về cách pha, nhưng cỡ gì cũng cho cà phê vào vợt và ngâm nước sôi.

Xem thêm: Cà phê vợt và... những người đến sau

Quán im lìm như khúc tưởng niệm. Cả những chuyện trò cũng thì thào. Những ông già miền Tây áo quần đậm màu phù sa, gió chướng và nước mặn, nắng cháy. Anh Nghĩa nói nhỏ: “Tất cả là người Hoa, giàu bà cố, toàn chủ vựa, nhưng đi ra ngoài mấy ai biết”. Tôi để ý, họ mua vé số liên tục. “Ừ, đúng, họ thích vé số lắm”. Người Hoa chốn này, có từ thời Mạc Cửu. “Bạc Liêu là xứ cơ cầu - Dưới sông cá chốt trên bờ Triều Châu”. 

Mấy trăm năm rồi, họ đã là cư dân Việt, đã hít thở đời sống ở nơi cuối cùng ở bản đồ hình chữ S. Dấu ấn văn hóa Hoa chốn này dày đặc, nên mới in hình vô ca dao đó.  Ngó kiểu mấy ông già ngồi như thiền định nhìn ra đường, thấy như có vệt khói của quá khứ, hiện tại và tương lai. Kiểu uống cà phê của họ nói với tôi rằng đây không phải chỗ để cười, vội vã, giải thích hay cắm mặt vào điện thoại. Thời gian trôi trên mắt họ, mang một chữ: Tĩnh. 

Họ đang thức giấc ở cái thành phố đã bị xóa tên này, nhưng với họ, mọi thứ đổi dịch đều vô nghĩa. Một cấu trúc không gian của hoài niệm đủ khiến kẻ ồn ào phải câm nín, nếu không muốn thấy mình lạc lõng. Mấy chục năm rồi, có thể hơn thế nữa, họ đã ngồi như thế. Ngồi uống cà phê mà thấy đời mình hay thời gian đang đào những hố thẳm chơi vơi, đã và sắp mất. Nhưng ly cà phê vợt vẫn ở đó, như một người bạn không lời thăm hỏi. 

Luôn vậy và bền bỉ. Và hình như nó là thứ bảo chứng cho sự tồn tại của những quán như thế này, với một lớp người muôn năm cũ, tương tự như bao thứ còn đó ở miền đất này, mờ nhạt, lặng lẽ mà không mất, kiên gan giữ trong mình hồn vía trăm năm, mà khán thính giả của nó hình như cũng chỉ là những ai lo, nghĩ chuyện trăm năm, một thứ chuyện tưởng vẽ vời, mơ mộng, vô ích, nhưng khi mất đi rồi thì giật mình sụt sùi nuối tiếc.

Xem thêm:Quán cà phê mang phong cách Đà Lạt ở Sài Gòn

Gió từ sông Bạc Liêu thổi lên. Mùi của mùa sáng nắng chiều mưa, như có chút bùn của châu thổ theo sương lên đọng ở vành ly. “Mày thấy cà phê ngon không?”. “Ngon”, tôi nói. Nó không đậm không nhạt, nhưng mùi của thảo mộc còn dư vang trên lưỡi rồi đọng hậu. 

“Em thấy mấy chục năm rồi, nó giữ nguyên đó anh à”, lời anh Dự. Anh Nghĩa gật gù: “Họ trung thành với nguyên tắc làm ăn”. Ông già ngồi bàn bên cạnh nhìn chúng tôi rồi đưa mắt tìm chủ quán, gọi tính tiền. 

Tôi thấy ông mở cuộn tiền được cột bằng dây thun. Xong, quấn lại mấy vòng rồi nhét túi đứng lên. Nó khiến tôi nhớ một bữa ở Sài Gòn tôi đi ăn cơm với một ông nông dân được phong tỷ phú trồng trọt dân Long An, ông móc từ túi ra cũng cục bạc cột dây thun chứ chẳng bỏ ví, bóp hay thẻ quẹt như mình. 

Cái kiểu cất tiền này hình như bây giờ ít ai còn giữ, mấy chục năm rồi tôi ít thấy ở miền Trung, nên ít nhiều bồi hồi. Kẻ đi xe hơi, người đi bộ, giàu có thua ai, nhưng giữ tiền như người làm công, cả đời cắc củm dành cho mai hậu. 

Nghe tôi nói, anh Dự cười: “Giàu và thông minh cỡ ông Hồ Quang Cua cha đẻ của gạo ST25 ngon nhất thế giới, mà nhậu xong cũng móc tiền cột dây thun ra trả kìa, tao nhìn mà cười miết”. Anh Nghĩa kết luận: “Dấu vết còn lại và lưu truyền của những tráng đinh, cả của lối ăn mặc ngày xưa, làm chi có dây thun nên lưng quần là lận, cuộn nhét lại. Họ cũng nhét tiền ở đó”.

Ly cà phê như nóng trong tay tôi. Dấu vết chung tình, hay đúng hơn là thói quen trong nếp sống. Nó lạc lõng nhưng khác biệt, và nếu ai đó từng có ký ức về điều đó, thì sẽ lạc vào thế giới của một thời khốn khó nhưng thật ít giành giật, thị phi, nhốn nháo, màu mè. 

Nếp cũ giữ lại từ cái cách giữ tiền khi ra ngoài, như đôi mắt hoài cố nhân. Thật mộc mạc, đơn giản mà chắc chắn như bó rịt lấy hơi thở. Đủ biết, con người ta, nếu thật sự miệt mài với cái điều đã từng tạo dựng nên gương mặt cha ông rồi đến lượt mình, thì khó mà chối bỏ.

 Trời bất thần mưa. Mưa thật to. Bể dự định rồi. Tôi định đi Gành Hào sáng nay để ngó cái chỗ ông nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển thổn thức “Đêm Gành Hào nghe điệu Hoài Lang”. “Ừ, lời không đặc sắc nhưng nhạc thì vấn vương bởi có âm  giai của Dạ Cổ Hoài Lang”, anh Nghĩa lẩm bẩm. 

Đèn đường tắt. Những ông già lần lượt đứng lên. Tôi thấy như có sương vàng đang đuổi theo chân họ. Cái thứ sương khói của sông nước Bạc Liêu đêm trăng, lãng đãng điệu u buồn, đã mất. 

Xem thêm: Cà phê Khuyến nông, càng ngày càng mê