Sớm ‘bơm’ 150.000 tỷ đồng, giải cứu nông sản khỏi vòng xoáy xung đột

Gọng kìm chi phí siết chặt nông dân

Dù kim ngạch xuất khẩu trực tiếp sang Trung Đông chỉ chiếm khoảng 2,2%, nhưng tác động dây chuyền từ giá dầu và bất ổn vận tải biển đang tạo ra áp lực cực lớn lên túi tiền của nhà nông.

Chi phí sản xuất hiện đã đội thêm 3-5%. Trong đó, giá phân bón nhập khẩu có nguy cơ tăng tới 15%, trong khi thức ăn chăn nuôi cũng không đứng ngoài cuộc đua tăng giá.

Đáng ngại hơn, tình trạng "nghẽn mạch" tại các cảng lớn như TP.HCM đang khiến nhiều lô hàng trái cây, cá tra phải nằm chờ lịch tàu. Thời gian vận chuyển kéo dài thêm hai tuần không chỉ làm tăng chi phí bảo quản mà còn khiến chất lượng hàng tươi sống suy giảm nghiêm trọng, làm mất lợi thế cạnh tranh của nông sản Việt trên trường quốc tế.

Khơi thông mạch máu vốn và chính sách

Để tháo gỡ, Bộ NN-MT đề xuất Chính phủ sớm triển khai gói tín dụng 150.000 tỷ đồng dành cho lâm sản và thủy sản với mức lãi suất ưu đãi thấp hơn từ 1-2% mỗi năm so với mặt bằng chung. Đây được xem là "oxy" cần thiết để doanh nghiệp duy trì dòng vốn lưu động trong bối cảnh hàng hóa bị đọng vốn do chậm giao hàng.

Bên cạnh đó, một loạt giải pháp mạnh tay được đưa ra như: đưa thuế nhập khẩu phân bón về 0%, thiết lập đường dây nóng xử lý rủi ro thanh toán quốc tế và đặc biệt là cắt giảm ít nhất 30% thủ tục hành chính. Việc sáp nhập bộ máy quản lý nông nghiệp và môi trường từ năm 2025 đang tạo điều kiện thuận lợi để đồng bộ hóa dữ liệu đất đai, nguồn nước với quy hoạch vùng trồng, giúp các chính sách hỗ trợ đi thẳng vào thực tế thay vì nằm trên giấy tờ.

Những khoảng trống chờ lấp

Dưới góc nhìn thực tiễn, để các chính sách trên không chỉ dừng lại ở mức "kịch bản", cần khỏa lấp những khoảng trống hiện hữu bằng các hành động cụ thể.

Hóa giải áp lực phân bón bằng sản xuất xanh: Khi giá vật tư nhập khẩu tăng 15%, vì trong nước, phế phẩm còn rất lớn, lại bị bỏ đi. Việc tận dụng phế phẩm nông nghiệp để sản xuất phân bón hữu cơ tại chỗ không chỉ giúp nông dân giảm 20-30% chi phí đầu vào mà còn trực tiếp đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường khắt khe để xuất khẩu bền vững.

Cơ chế luồng xanh tại cảng và nội địa phải được ưu tiên đặt ra. Cần sự phối hợp liên ngành giữa Bộ NN-MT với các đơn vị vận tải để thiết lập ưu tiên đặc biệt cho nông sản tươi sống tại các cửa ngõ logistics phía Nam. Đồng thời, việc kích cầu thị trường nội địa 100 triệu dân là phao cứu sinh quan trọng để giải tỏa áp lực tồn kho khi hàng xuất khẩu gặp khó.

Cần minh bạch hóa gói 150.000 tỷ đồng, và gói tín dụng cần hướng trực tiếp đến các Hợp tác xã và doanh nghiệp đầu tàu đang nắm giữ chuỗi liên kết. Nếu không có quy trình tiếp cận vốn đơn giản hóa, những hộ nuôi trồng nhỏ lẻ sẽ rất khó trụ vững trước cơn bão giá.

Cuối cùng là câu chuyện số hóa quản lý để cắt giảm thủ tục. Mục tiêu cắt giảm 30% thủ tục hành chính chỉ khả thi khi hệ thống dữ liệu dùng chung về đất đai và quy hoạch vùng trồng được số hóa hoàn toàn. Đây là nền tảng để doanh nghiệp tự tin truy xuất nguồn gốc, sẵn sàng xoay trục sang các thị trường tiềm năng như Halal khi các tuyến đường vận tải truyền thống bị gián đoạn.