Rước tượng Bác, tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn tại ngôi đền giữa mây

Chương trình diễn ra tại Đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn trọng điểm Cà Roòng - ATP, đường 20 Quyết Thắng (địa phận xã Thượng Trạch, Quảng Trị), với tên gọi "Hát cho người nằm lại giữa đại ngàn". Đây là chương trình thuộc chuỗi sự kiện do Tạp chí Nông thôn Việt phối hợp cùng Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng Quảng Trị và Tỉnh đoàn Quảng Trị thực hiện.

Đặc biệt, vào ngày 27/7, trong lễ rước vong linh các liệt sĩ hy sinh trên các trọng điểm thuộc nước bạn Lào, những người nằm lại nơi rừng sâu không mộ chí, không thân nhân, sẽ được đón về an vị tại đền Cà Roòng - ATP. 

Đường 20 Quyết Thắng - Tọa độ máu lửa của tuyến Trường Sơn huyền thoại

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Đường 20 Quyết Thắng là một tuyến đường “vượt khẩu” quan trọng nhất trong toàn bộ hệ thống đường Trường Sơn. Trước đó, những tuyến đường 7 (Nghệ An), đường 8 (Hà Tĩnh), đường 12 (Quảng Bình) bị địch đánh phá có thời gian gần như tê liệt. Cuối tháng 1/1966, Bộ Tư lệnh Trường Sơn quyết định mở đường mới, từ bến phà Sông Son qua biên giới Lào, đến ngã ba Lùm Bùm trên đất Lào để nối vào đường 128 Sau hơn 4 tháng thi công, gần 8000 nhân công là bộ đội, TNXP, công nhân giao thông, dân công hỏa tuyến, hầu hết ở độ tuổi 18 - 20, với búa, chòng và bộc phá… đã mở thông đường mới, mang tên đường 20 Quyết Thắng.

Từ tháng 4 năm 1966 đến ngày Hiệp định Paris có hiệu lực, Đường 20 Quyết Thắng giữ vai trò huyết mạch trong toàn bộ tuyến đường Trường Sơn, góp phần rất quan trọng vào việc vận chuyển quân lực, vũ khí, quân lương từ miền Bắc vào các chiến trường miền Nam và chi viện cho các chiến trường nước bạn.

Chỉ sau một thời gian ngắn thông đường, đường 20 đã trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt nhất của không quân Mỹ. Là nơi thử lửa, đọ sức giữa bom đạn Mỹ với lòng gan dạ, quả cảm của những chàng trai cô gái Việt Nam trong độ tuổi 20.

Từ năm 1966 đến cuối năm 1972, không một mét đường 20 nào không có dấu tích của bom, đạn, hỏa tiễn; không một cua, ngầm, đèo nào đều không là tọa độ lửa.  Đặc biệt, những trọng điểm Cà Roòng, A ki, ATP - (tên gọi tắt của 3 trọng điểm cua chữ A - ngầm Ta Lê - đèo Phu La Nhích kề nhau, trong khoảng 12km). Tính ra, mỗi mét đất ở đó hứng chịu đến 2,2 tấn bom.

Hàng trăm cán bộ chiến sĩ công binh, lái xe, giao liên, quân y, cao xạ, TNXP, công nhân giao thông, dân công hỏa tuyến… đã nằm lại trên cung đường này. Trong đó không ít người không còn nguyên vẹn thân xác, không có nấm mộ, và không một dòng địa chỉ…

Ngôi đền trên đỉnh Trường Sơn: Cà Roòng - ATP

Đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn trọng điểm Cà Roòng - ATP, tọa lạc tại Km63+900 Tỉnh lộ 562, xã Thượng Trạch, (thuộc huyện Bố Trạch cũ) tỉnh Quảng Trị, được khánh thành vào ngày 24/7/2022, sau hơn 3 năm thi công. Đây là công trình được xây dựng từ tâm huyết của những người từng sống sót sau cuộc chiến, do Tạp chí Nông Thôn Việt vận động, với sự tài trợ của ông Dương Công Minh - cựu Chủ tịch HĐQT Ngân hàng Bưu điện Liên Việt và Ngân hàng Bưu điện Liên Việt. Công trình được chính quyền tỉnh Quảng Bình (cũ) giao cho Tỉnh Đoàn quản lý, khai thác.

Khác với các nghĩa trang - nơi quy tập hài cốt Liệt sĩ từ khắp nơi - ngôi đền này được xây dựng ở chính nơi từng là “tử địa” trên cả hai cánh đông và tây Trường Sơn, chỉ cách cột mốc biên giới 1km theo đường chim bay. Những người hy sinh ở đây, có thể tên tuổi họ đã được ghi trên bia của một ngôi mộ ở nghĩa trang nào đó. Nhưng, không ít người trong số đó, thân xác họ đã hóa vào cây cỏ, và linh hồn họ vẫn ngày đêm trấn ngự chốn biên cương này, nhưng chưa từng được ghi tên ở một nơi nào.

Do vậy, ngôi Đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn trọng điểm Cà Roòng - ATP chưa có tên từng liệt sĩ, không phân mộ, không bảng ghi công, nhưng là nơi an trú cho tất cả anh linh liệt sĩ đã hy sinh trên đường 20 Quyết Thắng, đă biệt tại các địa danh như cua chứ A, ngầm Ta Lê, đèo Pu - la - nhích, Ca Tốc, Lùm Bùm… hiện đang thuộc lãnh thổ nước bạn.

Đền nằm trên một đỉnh núi cao giữa rừng già, thường xuyên phủ mây, lặng lẽ như chính số phận những người lính đã nằm lại giữa đại ngàn Trường Sơn.

DÒNG SỰ KIỆN

26/7: Thắp nến - Rước Bác - Nhớ người chưa trở về

Đêm 26/7/2025, tại đền Cà Roòng - ATP sẽ diễn ra đêm tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn với các nghi lễ đặc biệt:
• 288 ngọn nến được thắp quanh đền, mỗi ngọn nến tượng trưng cho một linh hồn chưa từng được gọi tên.
• Phút tưởng niệm trong im lặng giữa tiếng rừng, không sân khấu, không ánh đèn.
• Tượng Bác Hồ - phục dựng từ bức ảnh Bác năm 1959 khi Bác và Bộ Chính trị ra quyết định mở đường Trường Sơn - được rước vào đền trong không khí trang nghiêm, như một lần trở lại giữa những người con chưa từng kịp trở về.
• Đêm nhạc tri ân “Hát cho người nằm lại giữa đại ngàn” do các nghệ sĩ Trang Dung, Sim Nông, Lê Mạnh Cường thể hiện.

27/7: Lễ rước vong linh liệt sĩ từ đất bạn Lào về nước

Lễ rước vong linh các liệt sĩ hy sinh trên các trọng điểm đường 20 Quyết Thắng thuộc nước bạn Lào - những người nằm lại nơi rừng sâu, không mộ chí, không thân nhân - được đón về an vị tại đền Cà Roòng - ATP.

Không hài cốt. Không danh tính.
Chỉ có linh vị, hương khói và tấm lòng người sống làm nhịp cầu đưa họ về quê hương.
Cà Roòng - một toạ độ của sự tri ân suốt đời
“Tri ân không đợi đến 27/7.
Nhớ thương không cần lễ hội.
Cà Roòng - ATP là nơi bất kỳ ai cũng có thể đến, chỉ để thắp một nén nhang, và lặng lẽ cúi đầu.”