Quy mô 33 tỷ USD, ngành chăn nuôi Việt Nam lộ điểm nghẽn 'chí mạng'
Tại Hội nghị khoa học, công nghệ chăn nuôi và thú y toàn quốc lần thứ nhất, các chuyên gia nhấn mạnh, tái cấu trúc chuỗi giá trị và thúc đẩy khoa học công nghệ sẽ là hai trụ cột quyết định tương lai ngành.
Sáng 28/3, tại Trung tâm Hội nghị quốc gia (Hà Nội), Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị khoa học, công nghệ Chăn nuôi và Thú y toàn quốc lần thứ nhất.
“Nút thắt” ở khâu giết mổ và chế biến
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, chăn nuôi hiện là một trong những trụ cột của nông nghiệp Việt Nam, với quy mô khoảng 33 tỷ USD, chiếm 27 – 28% GDP toàn ngành. Lĩnh vực này không chỉ tạo sinh kế cho hàng triệu hộ dân mà còn đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh thực phẩm và ổn định kinh tế vĩ mô.
Trong hơn một thập kỷ qua, ngành duy trì tốc độ tăng trưởng 4,5 – 6%/năm, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có quy mô chăn nuôi lớn trên thế giới, với nhiều chỉ tiêu sản xuất và xuất khẩu ấn tượng.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, những kết quả này chưa đi kèm với sự phát triển đồng bộ của chuỗi giá trị. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay lại nằm ở khâu giết mổ và chế biến – yếu tố quyết định giá trị gia tăng và khả năng kiểm soát chất lượng sản phẩm.
Ông Phạm Văn Duy - Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, cho rằng ngành chăn nuôi đang chuyển mình từ sản xuất thô sang phát triển theo chuỗi, nhưng khâu trung gian vẫn chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn.
Đến cuối năm 2025, cả nước có 552 cơ sở giết mổ tập trung, song chỉ khoảng 45 cơ sở đạt quy mô công nghiệp, chiếm hơn 8%. Trong khi đó, gần 25.000 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ vẫn tồn tại, phần lớn hoạt động ngoài kiểm soát, với tỷ lệ đăng ký kinh doanh và kiểm soát thú y rất thấp.
Theo ông Duy, đây chính là “nút thắt” lớn nhất của ngành: “Vấn đề không phải thiếu cơ sở giết mổ, mà là hệ thống chưa chuyển dịch kịp sang mô hình tập trung, công nghiệp.”
Sự chênh lệch giữa khu vực hiện đại và khu vực nhỏ lẻ không chỉ làm giảm giá trị gia tăng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn thực phẩm, năng lực cạnh tranh và khả năng mở rộng thị trường xuất khẩu.
Khoa học công nghệ giúp gì cho giai đoạn phát triển mới ngành chăn nuôi, thú y?
Ở góc độ khoa học công nghệ, ông Nguyễn Văn Long - Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ, nhận định giai đoạn 2021–2025 đã đánh dấu bước chuyển quan trọng của ngành, từ thiếu hụt sang chủ động nguồn cung, từng bước tham gia thị trường xuất khẩu. Thành tựu này gắn liền với vai trò của khoa học công nghệ trong nghiên cứu giống, dinh dưỡng và thú y.
Trong 5 năm qua, ngành đã triển khai 84 nhiệm vụ khoa học công nghệ với tổng kinh phí hơn 226 tỷ đồng, công bố gần 800 công trình khoa học và có hàng chục tiến bộ kỹ thuật được công nhận. Những kết quả này đã góp phần nâng cao năng suất, giảm chi phí và cải thiện năng lực cạnh tranh của sản phẩm chăn nuôi Việt Nam.
Tuy nhiên, theo ông Long, ngành vẫn tồn tại nhiều hạn chế như chất lượng giống chưa đồng đều, thiếu công nghệ tích hợp và liên kết giữa nghiên cứu với sản xuất còn yếu. Đây là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ trong giai đoạn tới.
Giai đoạn 2026 - 2030 được xác định là thời kỳ đột phá, với trọng tâm là phát triển các công nghệ lõi. Trong đó, ứng dụng công nghệ di truyền tiên tiến, chuyển đổi số, xây dựng hệ thống dữ liệu lớn (Big Data) và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán dịch bệnh được coi là các hướng đi chiến lược.
Đồng thời, ngành cũng đặt mục tiêu làm chủ công nghệ vaccine thế hệ mới, hướng tới tự chủ nguồn cung và từng bước xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao. Bên cạnh đó, mô hình chăn nuôi tuần hoàn, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu cũng được thúc đẩy mạnh mẽ.
Kết luận tại hội nghị, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, trong bối cảnh biến động địa chính trị, biến đổi khí hậu và dịch bệnh ngày càng phức tạp, yêu cầu đột phá về khoa học công nghệ không chỉ là xu hướng mà đã trở thành yếu tố mang tính quyết định đối với sự phát triển của ngành.
Thứ trưởng kỳ vọng các nội dung thảo luận tại hội nghị sẽ trở thành cơ sở khoa học quan trọng để hoàn thiện thể chế, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp và người chăn nuôi chuyển đổi sang mô hình sản xuất hiện đại, bền vững, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.
