Xuất nhập khẩu
Sắp tới ngày 'hết vé': Doanh nghiệp 'chạy đua' giữ mã xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc
Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ NN&PTNT) đang phát đi khuyến cáo khẩn cấp tới các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc. Mục tiêu là yêu cầu hoàn thiện hồ sơ tái đăng ký trên hệ thống CIFER của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) trước ngày 16/12 để tránh nguy cơ ùn tắc thẩm định và gián đoạn giao thương ngay trước giai đoạn cao điểm Tết.
75% doanh nghiệp suýt mất mã số: Vì sao?
Trong số 598 hồ sơ đăng ký thuộc thẩm quyền xác thực của Cục, có 118 doanh nghiệp (mặt hàng gạo, hạt điều, quả khô, quả đông lạnh và gia vị) phải tái đăng ký đợt đầu theo Lệnh 248.
Theo Điều 20 Lệnh 248, doanh nghiệp phải chủ động nộp hồ sơ gia hạn từ 3 đến 6 tháng trước khi mã số cũ hết hạn (30/9/2025). Nhưng trên thực tế, mặc dù GACC đã gửi thông báo nhắc nhở qua CIFER và email, nhưng đến hạn cuối (30/9), Cục chỉ nhận được hồ sơ của 29 đơn vị.
Việc trì trệ đó đã dẫn tới hậu quả: 89 doanh nghiệp (khoảng 75%) không nộp đúng hạn, dẫn đến việc hệ thống CIFER tự động khóa chức năng tiếp nhận gia hạn hồ sơ vào ngày 1/10.
13 mục yêu cầu kỹ thuật: 'Bộ lọc' tối quan trọng
Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cần thời gian để rà soát 13 mục yêu cầu kỹ thuật trước khi chuyển hồ sơ gia hạn sang GACC. Đây là những tiêu chí cốt lõi để đảm bảo hồ sơ của doanh nghiệp tuân thủ đầy đủ quy định của Lệnh 248.
Xem thêm Mít tươi xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc: Cơ hội ‘vàng’ và thách thức nghiêm ngặt
Trong khi Cục không công bố danh sách chi tiết 13 mục, chúng được xác định là bao gồm các nội dung cốt lõi của Lệnh 248 như sau:
| Nhóm yêu cầu kỹ thuật | Nội dung trọng tâm (Theo Lệnh 248) |
|---|---|
| Hồ sơ Pháp lý & Cam kết | Đơn đăng ký, văn kiện chứng minh tư cách doanh nghiệp (Giấy phép kinh doanh), và Bản cam kết tiếp tục tuân thủ các yêu cầu đăng ký của GACC. |
| Hệ thống Quản lý ATTP | Bằng chứng về việc duy trì hệ thống quản lý an toàn thực phẩm hiệu quả, chẳng hạn như: Giấy chứng nhận ATTP (HACCP/ISO 22000/FSSC/Global GAP, v.v.) và khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm. |
| Tuân thủ Vệ sinh & Dịch bệnh | Rà soát khả năng kiểm soát vệ sinh an toàn trong các khâu sản xuất, chế biến, vận chuyển, bảo quản, và các biện pháp phòng chống dịch bệnh động, thực vật (liên quan đến sản phẩm). |
| Tính đầy đủ của Hồ sơ CIFER | Đảm bảo hồ sơ đính kèm đầy đủ tài liệu theo yêu cầu của GACC, tránh trường hợp chỉ có đơn đề nghị mà không có tài liệu chứng minh. |
Phục hồi khẩn cấp: GACC mở lại hệ thống CIFER
Sau khi hệ thống bị khóa tự động, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã phải gửi hai công hàm (ngày 6/10 và 24/10) đề nghị GACC xem xét.
Hệ thống CIFER đã được mở trở lại từ ngày 20/11, cho phép nhóm doanh nghiệp bị khóa tiếp tục hoàn thiện thủ tục.
Vướng mắc kỹ thuật: Trường hợp của 3 doanh nghiệp (Gentraco, Vinarice, Thành Tín) nộp đúng hạn 3-6 tháng nhưng hệ thống không tiếp nhận đã được giải quyết. Nguyên nhân được xác định là do Điều 20 Lệnh 248 chưa quy định rõ khoảng thời gian để cơ quan có thẩm quyền Việt Nam tiếp nhận và chuyển hồ sơ gia hạn.
Rủi ro 'đi tắt giờ' và lời khuyên của cơ quan quản lý
Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật lưu ý việc mở gia hạn trên CIFER chỉ thông báo qua tài khoản doanh nghiệp. Do đó, Cục khuyến nghị:
| Nội dung cảnh báo | Hậu quả tiềm ẩn |
|---|---|
| Hạn chót nội bộ: 16/12 | Nếu nộp quá sát hạn hoặc hồ sơ chưa đầy đủ, Cục có thể chuyển tiếp theo cơ chế tự động, nhưng mọi rủi ro thương mại (bao gồm gián đoạn xuất khẩu) sẽ do doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm. |
| Không hoàn thiện kỹ thuật | Hồ sơ nộp quá muộn (chẳng hạn gửi ngày 28-29/9 trong đợt trước) khiến Cục không thể đánh giá đầy đủ 13 mục kỹ thuật, dẫn đến khả năng bị GACC từ chối sau này. |
| Gián đoạn cao điểm Tết | Việc chậm trễ thủ tục có thể dẫn đến gián đoạn xuất khẩu ngay giai đoạn cao điểm trước Tết, thời điểm thị trường Trung Quốc tiêu thụ mạnh nông sản Việt Nam. |
Cục đã kích hoạt chế độ hỗ trợ 24/24 qua điện thoại và email, đồng thời đề nghị các hiệp hội tăng cường truyền thông nội bộ.
Trung Quốc chính thức thay thế Lệnh 248 bằng Nghị định 280, bắt đầu áp dụng từ 1/6/2026.
Nghị định 280 có sự cải tiến lớn ở khâu gia hạn: Thay vì nộp hồ sơ, nhiều cơ sở sẽ được tự động gia hạn thêm 5 năm nếu đáp ứng yêu cầu, đơn giản hóa đáng kể thủ tục hành chính.