Xuất nhập khẩu

Số liệu mới nhất từ Cơ quan Hải quan Trung Quốc cho thấy bức tranh nhập khẩu trái cây của nước này tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, phản ánh nhu cầu tiêu dùng ổn định. Tuy nhiên, sự phân hóa giữa các thị trường cung ứng đang diễn ra ngày càng gay gắt, đặt ra cả cơ hội và thách thức lớn cho nông sản Việt Nam.

Cuộc đua song mã trên thị trường sầu riêng

Sầu riêng tươi tiếp tục giữ vững ngôi vị là mặt hàng nhập khẩu lớn nhất của Trung Quốc với tổng lượng đạt 1,79 triệu tấn, tương đương 7,18 tỷ USD, tăng 17,2% về lượng so với cùng kỳ năm trước. Thị trường này hiện gần như là sân chơi riêng của Thái Lan và Việt Nam.

Mặc dù Thái Lan vẫn là nguồn cung lớn nhất với hơn 903 nghìn tấn, trị giá 3,9 tỷ USD, nhưng thị phần của họ đang có xu hướng thu hẹp, giảm từ 52,04% xuống còn 50,39%. 

Ở chiều ngược lại, sầu riêng Việt Nam ghi nhận tốc độ tăng trưởng ấn tượng hơn hẳn đối thủ. Trung Quốc đã chi 3,24 tỷ USD để nhập khẩu gần 885 nghìn tấn sầu riêng từ Việt Nam, tăng tới 22,8% về lượng và 13,1% về giá trị.

Sự bứt phá này giúp thị phần sầu riêng Việt Nam tăng lên mức 49,33%, bám đuổi rất sát mức 50,39% của Thái Lan. Trong khi đó, các nguồn cung khác như Philippines sụt giảm mạnh và chỉ chiếm tỷ trọng không đáng kể. 

Theo nhận định của giới chuyên môn, để duy trì đà tăng trưởng này trong thời gian tới, vấn đề cốt lõi của sầu riêng Việt Nam vẫn nằm ở việc kiểm soát chất lượng, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và đảm bảo tính ổn định của nguồn hàng.

Xem thêm: Bước ngoặt mới: Sầu riêng sẽ được dán tem chống giả của Bộ Công an

Áp lực cạnh tranh từ các đối thủ khu vực

Báo cáo mới nhất của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho thấy, trái ngược với gam màu sáng của sầu riêng, một số mặt hàng trái cây khác của Việt Nam đang chịu sức ép lớn. Đối với mặt hàng dừa, thị phần của Việt Nam đã giảm mạnh từ hơn 17% xuống chỉ còn 9,05%. 

Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự cạnh tranh gay gắt của Indonesia và Thái Lan. Hai quốc gia này đang tận dụng tốt lợi thế quy mô sản xuất lớn và chi phí thấp để gia tăng thị phần nhanh chóng, đẩy dừa Việt Nam vào thế khó, đặc biệt ở phân khúc nguyên liệu chế biến.

Một diễn biến đáng chú ý khác xuất hiện ở nhóm hàng bưởi. Trong khi nhập khẩu bưởi của Trung Quốc tăng mạnh thì Lào bất ngờ nổi lên là nhà cung cấp lớn nhất, chiếm tới 42,48% thị phần, vượt qua cả Nam Phi. 

Việc Lào tận dụng tốt lợi thế vị trí địa lý và chi phí logistics thấp để thâm nhập sâu vào thị trường Trung Quốc là tín hiệu cảnh báo đối với Việt Nam, quốc gia hiện vẫn chưa có thị phần đáng kể ở mặt hàng này. Nếu sớm hoàn thiện các yêu cầu về kiểm dịch và mã số vùng trồng, bưởi Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để khai thác.

Ở các nhóm hàng khác như dứa, Trung Quốc vẫn phụ thuộc gần như tuyệt đối vào Philippines với 98% thị phần. Đối với chanh, các nguồn cung mới từ Nam Mỹ như Chile và Argentina đang nổi lên mạnh mẽ, thay thế dần vị thế của Nam Phi và Lào.

Xem thêm: ‘Làn sóng’ sầu riêng Lào đổ bộ Trung Quốc: Thêm áp lực cho Việt Nam

Siết chặt quy định nhập khẩu

Trong nỗ lực nâng cao chất lượng nông sản nhập khẩu, ngày 19/12/2025, Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã ban hành Thông báo số 251/2025 về yêu cầu kiểm dịch đối với mít tươi Việt Nam. 

Quy định mới yêu cầu các vùng trồng và cơ sở đóng gói phải đăng ký và được phía Trung Quốc phê duyệt, đồng thời áp dụng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn GAP, IPM để kiểm soát sinh vật gây hại.

Thông báo này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/6/2026. Đây được xem là "hạn chót" để các doanh nghiệp và nông dân Việt Nam chuẩn hóa quy trình sản xuất nếu không muốn đánh mất thị trường vào tay các đối thủ khác, trong bối cảnh Trung Quốc đang tích cực đa dạng hóa nguồn cung thông qua các thỏa thuận hợp tác mới, điển hình như biên bản ghi nhớ vừa ký kết với Bangladesh nhằm tạo thuận lợi cho nông sản nước này thâm nhập thị trường Vân Nam.

Hải Đông