Nông sản
Cấp thiết đưa Robusta Việt Nam thành "Thương hiệu Vàng" toàn cầu
Niên vụ cà phê 2024 - 2025 đã khép lại với những con số ngoạn mục chưa từng có trong lịch sử ngành hàng nông sản chủ lực của Việt Nam. Kim ngạch xuất khẩu đã vượt mốc 8,4 tỷ USD, tăng trưởng ấn tượng 55% so với niên vụ trước. Tuy nhiên, giới chuyên gia và lãnh đạo ngành hàng nhấn mạnh: Đây là thời điểm vàng để Việt Nam chuyển mình, tập trung khẩn trương xây dựng thương hiệu chính thức cho cà phê Robusta và tăng cường chế biến sâu, biến lợi thế sản lượng thành giá trị thương hiệu toàn cầu.
Kỷ lục: Hơn 8,4 tỷ đô và bài toán tăng trưởng bền vững
Sáng 24/10, tại TP. Hồ Chí Minh, Hội nghị tổng kết niên vụ cà phê 2024 - 2025 và định hướng cho niên vụ 2025 - 2026 do Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa) tổ chức.
Theo thống kê từ Vicofa, tổng sản lượng cà phê niên vụ 2024 - 2025 ước đạt gần 29,5 triệu bao (tương đương gần 1,8 triệu tấn), tăng hơn 9% so với niên vụ trước. Mức tăng trưởng này không chỉ đến từ điều kiện khí hậu tương đối thuận lợi, mà còn là kết quả của việc giá cà phê tăng vọt (hiện khoảng 115.000 đồng/kg cà phê nội địa), khuyến khích nông dân mạnh dạn đầu tư, chăm sóc và tái canh vườn cây bằng giống mới.
Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Vicofa, cho biết kim ngạch xuất khẩu cà phê đạt trên 8,4 tỷ USD, tăng 55% so với niên vụ trước, xác lập kỷ lục là mức kim ngạch cao nhất từ trước đến nay.
Cụ thể, trong niên vụ 2024 - 2025 (kéo dài từ 01/10/2024 đến 30/09/2025), Việt Nam đã xuất khẩu trên 1,5 triệu tấn cà phê, với khối lượng tăng 37% và kim ngạch tăng 39,2% so với niên vụ 2023 - 2024.
Xem thêm: Lần đầu tiên ngành cà phê Việt Nam mang về hơn 1 tỷ USD trong 1 tháng
Khó khăn chưa hết
Dù đạt đỉnh về kim ngạch, ngành cà phê Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức lớn.
Theo ông Nguyễn Nam Hải, mặc dù thời tiết niên vụ vừa qua tương đối thuận lợi, nhưng mối lo về mưa bão trong mùa thu hoạch cao điểm niên vụ 2025 - 2026 vẫn hiện hữu, đe dọa sản lượng dự kiến tăng khoảng 10%.
Các rào cản thương mại quốc tế vẫn là…cánh cửa không dễ vượt. Các yêu cầu về chất lượng và truy xuất nguồn gốc ngày càng nghiêm ngặt. Đặc biệt là quy định chống phá rừng EUDR của EU, đòi hỏi khả năng chứng minh nguồn gốc sản phẩm đến tận vườn cây.
Trong nước, các vướng mắc chính sách trong nước vẫn còn đó. Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024 và Nghị định 181/2025/NĐ-CP (có hiệu lực 01/7/2025) dù tiến bộ, nhưng vẫn còn tồn tại một số vướng mắc trong quy trình hoàn thuế cho doanh nghiệp xuất khẩu, tạo áp lực lớn về vốn và khả năng cạnh tranh.
Tuy nhiên, sự tăng giá mạnh mẽ của Robusta trên sàn London (khoảng 4.600 USD/tấn) và giá Arabica trên sàn New York (trên dưới 420 cent/lb) đã là “bệ phóng” vững chắc để nông dân và doanh nghiệp tái đầu tư, mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực chế biến sâu, tạo đà cho sự phát triển bền vững.
Ba trụ cột chiến lược
Trước những thách thức mới, đặc biệt là tỷ trọng cà phê chế biến sâu trong tổng kim ngạch xuất khẩu hiện chỉ chiếm 16,1%, ngành cà phê Việt Nam cần phải chuyển đổi mạnh mẽ, trên cơ sở xác định trụ cột chiến lược nhằm thích ứng với yêu cầu mới của thị trường quốc tế.
Đó là phát triển chuỗi cung ứng bền vững và mục tiêu Net Zero. Ngành sẽ tập trung phát triển chuỗi cung ứng cà phê bền vững, gắn liền với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính (Net Zero). Điều này bao gồm việc tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế (như 4C, IDH) để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận cơ chế tín chỉ carbon, mô hình tài chính xanh, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt các quy định quốc tế như EUDR.
Xem thêm: Xuất khẩu cà phê sang Anh tăng 70%, Việt Nam bứt tốc giành thị phần
Khẩn trương xây dựng thương hiệu và tiêu chuẩn Robusta đặc sản. Đây là nhiệm vụ mang tính đột phá và cấp thiết nhất. Việt Nam cần khẩn trương xây dựng thương hiệu chính thức cho cà phê Robusta Việt Nam trên bản đồ thế giới. Đặc biệt, cần thiết lập một bộ tiêu chuẩn chất lượng quốc tế cho Robusta đặc sản, nhằm lấp đầy khoảng trống đánh giá quốc tế và nâng tầm giá trị hạt cà phê Robusta Việt, vốn đang bị đánh giá thấp so với Arabica. Việc này sẽ giúp giảm tỷ lệ xuất khẩu cà phê nhân sống, vốn đang chiếm tỷ trọng quá lớn.
Cuối cùng là ứng dụng khoa học công nghệ và giống gen chịu hạn. Ngành đề nghị tăng cường các đề tài khoa học, nghiên cứu về giống và gen, nhằm tạo ra các giống cà phê Robusta chịu hạn, có năng suất cao, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu. Đây là giải pháp căn cơ để bảo đảm nguồn cung ổn định và chất lượng trong dài hạn.
Niên vụ 2024 - 2025 đã mang đến đỉnh cao về kim ngạch, nhưng chỉ có sự chuyển đổi mạnh mẽ từ số lượng sang chất lượng và thương hiệu mới giúp cà phê Việt Nam vươn tới vị thế xứng đáng trên thị trường toàn cầu.