Chính sách

Chính sách

Chi phí thủy lợi biến động, ngân sách hỗ trợ vẫn đứng yên

KIÊN ĐỒNG • 19/11/2026 07:36

Đơn giá dịch vụ công ích thủy lợi tại Huế được giữ ổn định trong nhiều năm, trong khi chi phí quản lý, vận hành công trình có nhiều biến động. Doanh nghiệp nhiều lần kiến nghị điều chỉnh giá nhưng chưa được chấp thuận. Những nỗ lực tìm nguồn thu khác cũng gặp nhiều vướng mắc, trong khi ngân sách hỗ trợ năm 2026 tiếp tục giữ như hai năm trước.

tl3.jpg
Công nhân Công ty TNHH Nhà nước MTV Quản lý khai thác công trình thủy lợi Huế đang khơi dòng chảy trong mùa lũ tại hồ Truồi.

Chi phí tăng, đơn giá 13 năm vẫn đứng yên

Theo ông Dương Đức Hoài Khánh, Chủ tịch Công ty TNHH Nhà nước MTV Quản lý khai thác công trình thủy lợi Huế, đơn giá dịch vụ công ích thủy lợi trên địa bàn đã giữ nguyên từ năm 2013 đến nay. Trong thời gian này, chi phí nhân công, điện năng, vật tư và các khoản phục vụ quản lý, vận hành công trình đều có biến động.

Công ty đã nhiều lần rà soát, xây dựng và trình phương án giá dịch vụ công ích thủy lợi theo hướng tính đúng, tính đủ nhưng chưa được phê duyệt. Tại một cuộc họp với lãnh đạo thành phố về mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, đại diện công ty cũng trực tiếp kiến nghị điều chỉnh đơn giá nhằm bảo đảm điều kiện hoạt động, song đến nay vẫn chưa có hướng tháo gỡ.

Theo ông Khánh, doanh nghiệp ngày càng khó khăn nếu không có cơ chế phù hợp. Trên thực tế, công ty không chỉ trông chờ vào việc điều chỉnh đơn giá mà đã tìm nhiều cách tạo thêm nguồn thu khác. Trong những năm qua, doanh nghiệp đã xoay sở, triển khai các hoạt động cho thuê mặt nước hồ nuôi cá lồng, tìm kiếm các nhà đầu tư quan tâm việc phát triển thủy điện, điện mặt trời tại một số công trình.

tl1.jpg
Một công trình đập thủy lợi do Công ty TNHH Nhà nước MTV Quản lý khai thác công trình thủy lợi Huế quản lý.

Thế nhưng, hoạt động nuôi cá lồng gặp vướng mắc về thủ tục pháp lý và yêu cầu bảo vệ môi trường.

Đối với hướng đầu tư thủy điện, một số nhà đầu tư từng đến khảo sát tiềm năng tại các hồ thủy lợi, trong đó có hồ Truồi. Tuy nhiên, những cuộc tiếp xúc này cuối cùng vẫn chỉ dừng ở mức tìm hiểu, quan tâm, chưa hình thành dự án cụ thể.

Ông Khánh cho rằng, với đặc thù là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, việc khai thác tài sản, mặt nước và đất được giao quản lý phải tuân thủ nhiều quy định, thủ tục. Sự thiếu thống nhất trong quá trình thực hiện khiến những phương án tạo nguồn thu, dù đã được doanh nghiệp tính toán và tìm kiếm đối tác, vẫn khó đi vào thực tế.

Phương án giá tăng đến 9,2 lần, Sở nói chưa có cơ sở pháp lý

Theo Quyết định 467/QĐ-UBND ngày 24/2/2025, UBND thành phố Huế áp dụng mức giá dịch vụ công ích thủy lợi năm 2024 và 2025 bằng mức giá năm 2023, theo Quyết định 3112/QĐ-UBND ngày 27/12/2023.

Đối với đất trồng lúa, mức giá tưới tiêu bằng trọng lực tại vùng miền núi là 1,267 triệu đồng/ha/vụ, các vùng khác là 986.000 đồng/ha/vụ. Nếu tưới tiêu bằng động lực, mức giá tương ứng là 1,811 triệu đồng và 1,409 triệu đồng/ha/vụ.

Trong văn bản giải trình về phương án giá năm 2026, Sở Tài chính cho biết UBND các xã, phường được lấy ý kiến đều đề xuất tiếp tục áp dụng mức giá hỗ trợ như năm 2024 và 2025.

Đối với phương án do Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi thành phố Huế đề xuất, Sở Tài chính cho rằng mức giá tính toán tăng từ 1,6 đến 9,2 lần so với giai đoạn 2024–2025. Phương án này sử dụng định mức kinh tế - kỹ thuật ban hành từ năm 2013 theo Quyết định 2930/QĐ-UBND. Tuy nhiên, định mức được đánh giá chưa phù hợp với Thông tư 27/2022/TT-BNNPTNT và đang trong quá trình rà soát, điều chỉnh.

tl2.jpg
Sở Tài chính thuộc UBND thành phố Huế nhận định đơn giá dịch vụ thủy lợi tăng có thể tạo gánh nặng cho ngân sách và người dân.

Vì vậy, Sở Tài chính nhận định phương án tăng giá của doanh nghiệp tại thời điểm này chưa đủ cơ sở pháp lý vững chắc, đồng thời có thể tạo gánh nặng lớn cho ngân sách và người dân.

Một lý do khác được sở đưa ra là chỉ số giá tiêu dùng bình quân 9 tháng đầu năm 2026 của Huế tăng 5,10%, cao hơn mức bình quân cả nước 4,52%. Trong bối cảnh giá cả tăng, việc ổn định giá dịch vụ công ích thủy lợi được xem là giải pháp hạn chế thêm chi phí đầu vào cho sản xuất nông nghiệp, giảm áp lực cho người dân.

Ngân sách Trung ương giữ nguyên, địa phương phải tính toán

Về nguồn kinh phí, Sở Tài chính cho biết ngân sách Trung ương hỗ trợ giá sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi năm 2026 tiếp tục giữ mức tương đương năm 2024 và 2025. Nếu điều chỉnh tăng giá, địa phương phải tính toán khả năng cân đối, tránh phát sinh nợ đọng kinh phí hoặc vượt mức hỗ trợ được cấp.

Trên cơ sở đó, Sở Tài chính thống nhất với đề xuất của Sở Nông nghiệp và Môi trường về việc tiếp tục áp dụng giá dịch vụ công ích thủy lợi năm 2026 bằng mức giá đã thực hiện trong hai năm 2024 và 2025.

Tuy nhiên, Điều 17 Nghị định 115/2026/NĐ-CP quy định ngân sách địa phương chi trả kinh phí sử dụng sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi đối với các tổ chức, cá nhân khai thác công trình thủy lợi địa phương. Ngân sách Trung ương căn cứ khả năng cân đối để bổ sung có mục tiêu cho những địa phương khó khăn về ngân sách.

Cũng theo điều khoản này, việc hỗ trợ được thực hiện trên cơ sở nghiệm thu diện tích, khối lượng, biện pháp tưới tiêu, căn cứ định mức kinh tế - kỹ thuật hoặc chi phí thực tế hợp lý, hoặc giá cụ thể được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận, phê duyệt.

Quy định trên cho thấy ngân sách Trung ương giữ nguyên mức hỗ trợ không đồng nghĩa địa phương không có trách nhiệm cân đối kinh phí cho hoạt động thủy lợi thuộc phạm vi quản lý. Vì vậy, bên cạnh khả năng hỗ trợ từ Trung ương, việc bố trí ngân sách địa phương và xác định chi phí thực tế hợp lý cũng là những vấn đề cần được xem xét.

tl5.jpg
Công ty TNHH Nhà nước MTV Quản lý khai thác công trình thủy lợi Huế hiện đang đảm bảo phục vụ tưới, tiêu cho trên 36.500 ha đất nông nghiệp.

Mặt khác, với việc Sở Tài chính cho rằng, phương án giá của doanh nghiệp chưa đủ cơ sở do định mức kinh tế - kỹ thuật cần sớm được rà soát, điều chỉnh để không gây bất lợi cho doanh nghiệp. Nếu định mức cũ không còn phù hợp, cơ quan chức năng cần làm rõ tiến độ điều chỉnh, thời điểm có thể xây dựng lại phương án giá để phù hợp với thực tiễn.

Công ty TNHH MTV khai thác thủy lợi thành phố Huế có nhiệm vụ quản lý, vận hành và bảo vệ các công trình thủy lợi; tổ chức tưới, tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp, cung cấp nước cho dân sinh và các ngành kinh tế khác trên địa bàn thành phố Huế.

Hàng năm, doanh nghiệp đảm bảo phục vụ tưới, tiêu đạt trên 36.500 ha, trong đó diện tích chủ yếu do ngân sách hỗ trợ tiền sử dụng sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi và một phần thuộc diện phải thu tiền sử dụng dịch vụ.

Ngoài nhiệm vụ công ích, công ty còn hoạt động trong các lĩnh vực du lịch sinh thái, nuôi trồng thủy sản, tư vấn và xây dựng công trình thủy lợi.

KIÊN ĐỒNG