Chuyện làm ăn
Lo hạn hán do El Niño, nông dân trồng cà phê tìm cách giảm 60% nước tưới
Trước nguy cơ El Niño gây khô hạn đầu năm 2027, ngành cà phê được khuyến nghị chủ động nguồn nước tưới, áp dụng phương thức canh tác tiết kiệm tài nguyên nhằm bảo vệ vườn cây và thu nhập nông dân.
Vùng trồng cà phê trước nguy cơ khô hạn từ tác động của El Niño
Nguy cơ El Niño tác động đến hoạt động sản xuất cà phê vào đầu năm 2027 đang đặt ra yêu cầu chủ động nguồn nước tưới, nhất là tại các vùng trồng trọng điểm ở Tây Nguyên. Bên cạnh việc chuẩn bị phương án ứng phó hạn hán, thay đổi phương thức canh tác theo hướng tiết kiệm nước, giảm chi phí đầu vào cũng được xem là giải pháp để duy trì hiệu quả sản xuất.
Tại Hội nghị Quốc tế Cà phê Việt Nam (VICO 2026), ông Dương Lê Huy, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cảnh báo nguy cơ tác động của hiện tượng El Niño vào đầu năm 2027, đồng thời đề nghị các địa phương, hiệp hội ngành hàng tăng cường thông tin, cảnh báo sớm để người trồng cà phê chủ động điều chỉnh phương thức canh tác.
Theo ông Huy, trong điều kiện thời tiết cực đoan, việc bảo đảm nguồn nước tưới duy trì cho cây cà phê là vấn đề cần được quan tâm. Nếu thiếu nước trong thời gian dài, cây có nguy cơ suy kiệt, ảnh hưởng đến năng suất và khả năng phục hồi của vườn cây.
Từ những trao đổi tại hội nghị sơ kết sản xuất trồng trọt khu vực Tây Nguyên gần đây, ông Huy cho biết một trong những giải pháp đang được nghiên cứu là bố trí bồn chứa nước dự phòng tại các vườn cà phê. Giải pháp này hướng đến việc giúp cây duy trì sự sống, hạn chế tình trạng suy kiệt hoặc chết do thiếu nước kéo dài.
Ngoài ra, theo ông Huy, ngành cà phê Việt Nam hiện có năng suất thuộc nhóm cao nhất thế giới, song yêu cầu duy trì sức cạnh tranh dài hạn đòi hỏi phải tiếp tục nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu và đổi mới phương thức canh tác.
Trong đó, sử dụng các giống mới thích ứng với biến đổi khí hậu, quản lý dịch hại tổng hợp, tiết kiệm vật tư đầu vào và áp dụng những quy trình nông nghiệp sinh thái là các hướng cần được thúc đẩy.

Giảm 40 - 60% nước tưới từ thay đổi phương thức canh tác
Trao đổi tại phiên thảo luận về chất lượng, phát triển bền vững và giá trị gia tăng tại VICO 2026, bà Lê Thị Hoài Thương, Giám đốc Đối ngoại Nestlé Việt Nam, cho rằng sức cạnh tranh dài hạn của cà phê Việt Nam cần được xây dựng từ nền tảng sản xuất, bắt đầu từ sức khỏe đất, năng lực thích ứng của nông hộ và sự hợp tác giữa các bên.
“Để nâng cao giá trị của cà phê Việt Nam, chúng ta không chỉ nhìn vào sản lượng hay khâu chế biến cuối cùng. Giá trị phải được tạo dựng ngay từ nông trại, thông qua việc giữ gìn và cải thiện ‘sức khỏe’ của đất, bảo tồn đa dạng sinh học, sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn, đảm bảo chất lượng ổn định hơn và sinh kế tốt hơn cho người nông dân”, bà Thương chia sẻ.

Theo Nestlé Việt Nam, suy thoái đất không chỉ là vấn đề môi trường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định của năng suất, chất lượng cà phê, chi phí sản xuất và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.
Do đó, nông nghiệp tái sinh được doanh nghiệp xác định là một trong những hướng tiếp cận quan trọng nhằm phục hồi sức khỏe đất, sử dụng nước hiệu quả và thúc đẩy đa dạng sinh học.
Thông qua chương trình NESCAFÉ Plan, Nestlé hỗ trợ nông dân áp dụng các thực hành nông nghiệp tái sinh giúp giảm khoảng 20% lượng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời tiết kiệm 40 - 60% lượng nước tưới.
Sau hơn 15 năm triển khai tại Việt Nam, chương trình đã đồng hành cùng hơn 23.000 nông hộ. Theo thông tin từ doanh nghiệp, thu nhập của nông hộ có thể tăng từ 30% đến 150% nhờ giảm chi phí đầu vào và đa dạng hóa nguồn thu thông qua mô hình xen canh hợp lý.
Chương trình cũng góp phần tái canh hơn 100.000 ha diện tích cà phê già cỗi bằng các giống mới có năng suất cao hơn, chống chịu sâu bệnh và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.
Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, bà Thương cho rằng trách nhiệm của doanh nghiệp thu mua không nên dừng ở việc đặt ra những tiêu chuẩn đối với nhà cung cấp, mà cần đồng hành lâu dài với người sản xuất.
Theo đó, hoạt động đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, cung cấp công cụ quản lý nông hộ, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc và phát triển mô hình canh tác phù hợp có vai trò quan trọng trong việc giúp nông dân cải thiện hiệu quả kinh tế.
“Bền vững không nên chỉ là câu chuyện về chi phí đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Chuyển đổi bền vững chỉ đi được đường dài khi đem lại giá trị thực cho người nông dân, đồng thời chi phí, trách nhiệm và giá trị được tạo ra được chia sẻ hài hòa giữa các mắt xích trong chuỗi cung ứng”, bà Thương nhấn mạnh.