Nông sản
Bắt nhịp kinh tế số từ tuyến xã: Lực đẩy mới cho nông sản Việt trước "bài toán" hậu cần
Từ những phiên livestream bán hàng trăm tấn nông sản vùng cao đến cuộc thảo luận cấp quốc gia chiều 11/11, thương mại điện tử đang mở ra cánh cửa thoát ly khỏi phương thức tiêu thụ truyền thống cho kinh tế cơ sở. Tuy nhiên, để những "xã thương mại điện tử" thực sự bứt phá thành bệ phóng tăng trưởng hai con số, câu chuyện không chỉ dừng lại ở việc đưa hàng lên sàn mà nằm ở sự đồng bộ về kỹ năng, chuỗi liên kết và đặc biệt là nút thắt logistics.
Lực đẩy từ những con số biết nói và sự nhập cuộc của cộng đồng sáng tạo
Thực tiễn tại nhiều địa phương vùng cao thời gian qua cho thấy sức bật mạnh mẽ khi đặc sản bản địa được kết nối đúng cách với không gian số.
Chia sẻ tại Hội nghị Xã thương mại điện tử toàn quốc năm 2026 (tổ chức chiều 11/11 tại Hà Nội theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến), bà Vũ Thị Bích Hồng – chủ kênh TikTok Shop Cô Ba Hồng – đã phác họa một bức tranh đầy cảm hứng từ hành trình đưa nông sản Lai Châu ra thị trường cả nước.
Chỉ sau hơn một năm triển khai, kênh phân phối số này đã tiêu thụ gần 600 tấn khoai sâm, lần đầu tiên định vị rõ nét thương hiệu khoai sâm Sìn Hồ trên bản đồ nông sản Việt Nam. Không dừng lại ở đó, 100 tấn miến dong Bình Lư trong vỏn vẹn 4 tháng cùng hàng nghìn đơn hoa Tết và đặc sản khác cũng tìm được đầu ra nhờ môi trường trực tuyến.
Đằng sau thành công này là sự cộng hưởng tích cực từ đội ngũ nhà sáng tạo nội dung (KOL, KOC). Có mặt tại hội nghị, nhà sáng tạo nội dung Hoàng Văn Khoa (PewPew) khẳng định giới làm nội dung luôn sẵn lòng đồng hành dài hơi cùng các địa phương. Theo anh, thu nhập là yếu tố duy trì, nhưng động lực lớn hơn cả là được góp sức quảng bá sản phẩm, vùng trồng, cơ sở sản xuất gắn liền với du lịch và bản sắc văn hóa quê hương.
Những "điểm nghẽn" từ thực tiễn cơ sở: Thiếu kỹ năng, nặng nỗi lo logistics
Dù tiềm năng đã được chứng minh, con đường biến thương mại điện tử thành kênh tiêu thụ chủ lực tại tuyến xã vẫn đối mặt với nhiều rào cản thực tế.
Từ điểm cầu Điện Biên, bà Hà Thị Thanh Tâm, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Mường Ảng – nơi được mệnh danh là "thủ phủ cà phê" của tỉnh với hơn 2.100 ha diện tích trồng và 18 sản phẩm OCOP (dự kiến tăng lên 28 sản phẩm trong năm nay) – thẳng thắn chỉ ra ba khó khăn cốt lõi. Hiện tại, nông dân Mường Ảng vẫn chủ yếu bán cà phê tươi do thiếu kênh phân phối số ổn định. Bên cạnh đó, sự lúng túng trong kỹ năng vận hành gian hàng cùng nỗi e ngại về chi phí quảng cáo, phí sàn đang khiến nhiều hộ kinh doanh chùn bước.
Bài toán cung ứng và vận chuyển
Áp lực thời gian giao hàng: Địa hình hiểm trở khiến việc lưu thông hàng hóa từ vùng sâu, vùng xa gặp nhiều trở ngại. Bà Vũ Thị Bích Hồng dẫn chứng, một đơn hàng từ Lai Châu đi TP. Hồ Chí Minh có thể mất tới một tuần, gây áp lực cực lớn trước các tiêu chuẩn giao nhận khắt khe của sàn thương mại điện tử.
Rủi ro chất lượng và uy tín: Nhà sáng tạo nội dung Hoàng Văn Khoa lưu ý, với mặt hàng nông sản tươi sống,nếu khâu đóng gói và vận chuyển kéo dài sẽ làm giảm chất lượng khi đến tay người mua. Hệ quả không chỉ nằm ở thiệt hại của nhà sản xuất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của chính những người đứng ra giới thiệu sản phẩm. Ngoài ra, tâm lý hài lòng với kênh bán hàng truyền thống của một bộ phận cơ sở sản xuất cũng làm chậm quá trình chuyển dịch số.
Kiến tạo hệ sinh thái bền vững cho "Xã thương mại điện tử"
Để tháo gỡ những nút thắt trên và hiện thực hóa chủ đề "Công Thương đưa thương mại điện tử về xã, bệ phóng tăng trưởng hai con số", các đại biểu thống nhất rằng cần chuyển dịch từ hỗ trợ mang tính thời điểm sang xây dựng năng lực kinh doanh số dài hạn.
Từ góc độ doanh nghiệp nền tảng, ông Nguyễn Lâm Thanh, Giám đốc Công ty TNHH Công nghệ TikTok Việt Nam cho rằng, cần có cái nhìn toàn diện về chuỗi liên kết giữa nhà sản xuất tại xã, thương nhân phân phối và mạng lưới KOL/KOC toàn quốc. Việc đánh giá hiệu quả không nên bó hẹp trong phạm vi chủ thể kinh doanh tại địa phương, mà phải đặt trong tổng thể sự kết nối thị trường và quảng bá giá trị văn hóa, làng nghề.
Trong năm 2026, TikTok đã trực tiếp làm việc với hơn 200 xã, phường để đào tạo kỹ năng và hỗ trợ phí sàn. Hướng tới năm 2027, đại diện nền tảng này cam kết sẽ tiếp tục đồng hành sâu sát hơn thông qua việc cấp dấu tích xanh cho các kênh truyền thông chính thức của chính quyền cơ sở, giúp truyền tải thông tin chuẩn xác và thúc đẩy kinh tế địa phương. Đồng thời, ông Thanh đề xuất thiết lập chương trình đào tạo đồng bộ xuyên suốt từ Trung ương xuống cơ sở thay vì các hoạt động rời rạc.
Về phía chính quyền địa phương và các nhà sáng tạo nội dung, kỳ vọng chung được đặt vào sự vào cuộc mạnh mẽ hơn của Bộ Công Thương và các cơ quan chức năng trong việc nâng cấp hạ tầng logistics, làm cầu nối gắn kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp sản xuất với đội ngũ KOC. Chỉ khi bài toán hạ tầng, kỹ năng và chuỗi liên kết được giải quyết đồng bộ, mỗi xã mới thực sự trở thành một mắt xích vững chắc, đưa đặc sản địa phương vươn xa trên bản đồ kinh tế số.
