Thị trường nông nghiệp
Xuất khẩu cá rô phi tăng 47%, vì sao doanh nghiệp giảm lãi?
Xuất khẩu cá rô phi Việt Nam tăng 47% trong 9 tháng đầu năm 2026, nhưng sự phụ thuộc vào một số thị trường lớn cùng nguy cơ rào cản thương mại đang đặt ra nhiều thách thức cho ngành hàng này.
Brazil tăng đột biến, Mỹ vẫn chưa phục hồi hoàn toàn
Xuất khẩu cá rô phi đang trở thành điểm sáng của ngành thủy sản Việt Nam khi kim ngạch liên tục tăng trưởng.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong 9 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá rô phi đạt 104 triệu USD, tăng 47% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 9, kim ngạch đạt 13 triệu USD, tăng 86%.
VASEP cho biết Brazil, Mỹ và Ả Rập Xê Út là ba thị trường tiêu thụ lớn nhất, chiếm khoảng 80% tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam.
Đáng chú ý, Brazil vươn lên dẫn đầu với kim ngạch 48 triệu USD trong 9 tháng, tăng tới 6.925% so với cùng kỳ. Riêng tháng 9, xuất khẩu sang thị trường này đạt 4 triệu USD, tăng 781%. Với kết quả trên, Brazil hiện chiếm khoảng 46% tổng giá trị xuất khẩu cá rô phi Việt Nam.
Trong khi đó, Mỹ đứng thứ hai với kim ngạch 25 triệu USD, giảm 42% so với cùng kỳ. Dù xuất khẩu sang Mỹ trong tháng 9 đã tăng 37%, đạt 4 triệu USD và gần gấp đôi tháng trước, kết quả lũy kế 9 tháng cho thấy thị trường này vẫn chưa lấy lại mức tiêu thụ của năm 2025.
Ả Rập Xê Út cũng nổi lên là thị trường đáng chú ý khi nhập khẩu cá rô phi Việt Nam đạt 10 triệu USD trong 9 tháng, tăng 50% so với cùng kỳ.
Sự tăng trưởng mạnh tại Brazil và Ả Rập Xê Út đã góp phần bù đắp mức sụt giảm tại Mỹ. Tuy nhiên, điều này cũng khiến xuất khẩu cá rô phi Việt Nam ngày càng tập trung vào một số thị trường lớn. Riêng Brazil và Mỹ hiện chiếm khoảng 71% tổng kim ngạch, đồng nghĩa những thay đổi về nhu cầu nhập khẩu hoặc chính sách thương mại tại hai quốc gia này có thể ảnh hưởng đáng kể đến toàn ngành.
Theo đánh giá của VASEP, sự phục hồi xuất khẩu sang Mỹ trong tháng 9 có thể liên quan đến việc lượng hàng tồn kho tại thị trường này giảm, khiến các nhà nhập khẩu bắt đầu tăng mua trở lại. Tuy nhiên, diễn biến trong 1 tháng chưa đủ để khẳng định nhu cầu đã phục hồi bền vững.
Giá bán và lợi nhuận từ cá rô phi chịu sức ép
VASEP cho rằng, điều khiến triển vọng xuất khẩu cá rô phi chưa thực sự ổn định là Brazil, thị trường đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng năm 2026 đang xem xét biện pháp hạn chế nhập khẩu mặt hàng này.
Ngày 27/5/2026, Ủy ban Nông nghiệp, Chăn nuôi, Cung ứng và Phát triển nông thôn thuộc Hạ viện Brazil đã thông qua đề xuất cấm nhập khẩu cá rô phi. Dự luật số 6331/25 đề cập đến cá rô phi sống, cá giống và các sản phẩm đông lạnh, phi lê hoặc đã qua chế biến. Tuy nhiên, đây mới là dự luật đang được xem xét, chưa trở thành quy định có hiệu lực.
Không chỉ đối mặt rủi ro chính sách, các doanh nghiệp xuất khẩu còn chịu sức ép cạnh tranh về giá. Theo thông tin thị trường được VASEP cập nhật cuối tháng 10/2026, ngành chế biến cá rô phi Brazil đang gặp khó khăn do nhu cầu phi lê đông lạnh yếu, chi phí thức ăn tăng và cạnh tranh từ sản phẩm nhập khẩu.
Những thách thức này cũng được phản ánh phần nào qua hoạt động kinh doanh của Công ty CP Nam Việt (ANV), doanh nghiệp đang đẩy mạnh xuất khẩu cá rô phi sang Brazil.
Theo báo cáo của Công ty CP Chứng khoán Rồng Việt công bố tháng 8/2026, trong quý II, Nam Việt tiêu thụ 4.802 tấn cá rô phi, tăng 59% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, giá bán bình quân giảm 17%, xuống còn 4,1 USD/kg.
Đáng chú ý, Brazil chiếm 64% sản lượng cá rô phi tiêu thụ của Nam Việt trong quý II/2026, trong khi Mỹ chiếm 27%. Như vậy, phần lớn sản lượng cá rô phi của doanh nghiệp vẫn tập trung vào hai thị trường đang có những yếu tố bất ổn về nhu cầu và chính sách thương mại.
Dù sản lượng cá rô phi tăng mạnh, biên lợi nhuận gộp toàn doanh nghiệp trong quý II/2026 giảm từ 28% cùng kỳ năm trước xuống còn 16%. Theo Rồng Việt, nguyên nhân chủ yếu là giá bán cá rô phi giảm trong khi chi phí bột cá tăng tới 63% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ đạt 134,8 tỉ đồng, giảm 59%.
Trước đó, Nam Việt đã mở rộng hoạt động xuất khẩu cá rô phi sang Brazil thông qua hợp tác với Tập đoàn JBS, đồng thời chuyển đổi một phần vùng nuôi Bình Phú sang nuôi cá rô phi để tăng nguồn cung.
Kết quả kinh doanh cho thấy việc mở rộng sản lượng chưa đủ bảo đảm hiệu quả khi giá bán giảm và chi phí sản xuất tăng.
Những diễn biến trên cho thấy tăng trưởng xuất khẩu chưa đồng nghĩa với hiệu quả kinh doanh được cải thiện, nhất là khi giá bán chịu sức ép và doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào một số thị trường.