Câu chuyện nông nghiệp hôm nay

Chưa thu tiền hàng đã lo lỗ vì tỉ giá USD giảm

Một doanh nghiệp xuất khẩu nông sản tại TP.HCM cho biết, biến động tỉ giá gần đây đang khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, đặc biệt với những hợp đồng đã ký kết nhưng chưa hoàn tất thanh toán.

Theo doanh nghiệp này, tỉ giá USD/VND đã giảm khoảng 3% so với mức được ghi nhận trước đó. Sự thay đổi trong thời gian ngắn khiến những tính toán về doanh thu, lợi nhuận khi ký hợp đồng xuất khẩu bị đảo lộn.

“Đóng hàng cho khách theo giá FOB hoặc thanh toán bằng L/C, đến khi thu được tiền về là tự động lỗ tỉ giá”, đại diện doanh nghiệp chia sẻ.

Với các doanh nghiệp xuất khẩu, giá bán thường được xác định bằng USD, trong khi phần lớn chi phí thu mua nguyên liệu, chế biến và vận chuyển trong nước lại thanh toán bằng VND. Do đó, khi đồng USD giảm giá, cùng một khoản tiền hàng thu về sẽ quy đổi được ít VND hơn so với thời điểm ký hợp đồng.

Áp lực này càng rõ nét với những doanh nghiệp đã ký hợp đồng từ tháng 8/2026 nhưng đến tháng 11 và tháng 12 mới giao hàng, thu tiền. Ông Phan Văn Có, Giám đốc Marketing Công ty TNHH Vrice, cho biết doanh nghiệp đang phải tính toán lại hiệu quả của các hợp đồng xuất khẩu gạo ký trong tháng 9 và tháng 10/2026.

Theo tính toán của ông Có, trong bối cảnh tỉ giá biến động bất lợi cùng những thay đổi về chi phí thực hiện hợp đồng, mức lỗ dự kiến đối với một số đơn hàng có thể lên tới 2.000 - 2.400 đồng/kg gạo.

Điều khiến doanh nghiệp khó xoay xở là giá bán của các hợp đồng cũ đã được xác định, trong khi thời điểm giao hàng và thu tiền lại rơi vào giai đoạn thị trường có nhiều biến động. Khoản doanh thu quy đổi sang VND không còn đạt mức dự kiến, nhưng doanh nghiệp vẫn phải bảo đảm tiến độ giao hàng và thực hiện những cam kết với đối tác.

“Mặc dù giá xuất khẩu gạo phục hồi nhưng giá gạo trong nước đang tăng nóng khiến doanh nghiệp khó đưa ra giá chào bán phù hợp cho các hợp đồng mới. Nếu nâng giá để bù đắp chi phí, doanh nghiệp có nguy cơ giảm sức cạnh tranh. Ngược lại, nếu tiếp tục nhận đơn hàng với giá thấp để giữ khách, khả năng thua lỗ càng lớn. Điều này khiến chúng tôi phải thận trọng hơn trong việc ký kết hợp đồng”, ông Có chia sẻ.

Diễn biến tỉ giá tại các ngân hàng phần nào cho thấy sức ép mà doanh nghiệp đang phản ánh. Tại Eximbank, giá bán USD từ 26.110 đồng/USD ngày 15/9 giảm xuống 25.690 đồng/USD vào sáng 10/11, tương đương giảm 420 đồng, khoảng 1,61%. Cùng thời gian, giá bán USD tại Vietcombank cũng giảm khoảng 430 đồng/USD. Tuy nhiên, mức thiệt hại thực tế của doanh nghiệp xuất khẩu còn phụ thuộc vào tỉ giá mua ngoại tệ tại thời điểm nhận tiền, cũng như các điều khoản thanh toán của từng hợp đồng.

Nông sản Việt chịu sức ép cạnh tranh lớn

Không chỉ ảnh hưởng đến doanh thu của những hợp đồng đã ký, biến động tỉ giá còn đặt ra bài toán cạnh tranh đối với các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Ông Phan Minh Thông, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Phúc Sinh, cho biết trong suốt 20 năm kinh doanh, diễn biến tỉ giá gần đây là một trong những điều khiến ông ngạc nhiên. Theo ông, trước đó tỉ giá ở mức khoảng 26.400 đồng/USD, nhưng trong lần giải ngân mới đây, mức tỉ giá đã giảm khoảng 3%.

Điều đáng nói, cùng một diễn biến tỉ giá nhưng tác động đến doanh nghiệp xuất khẩu và nhập khẩu lại trái ngược nhau. Theo ông Thông, những doanh nghiệp cần mua USD để trả nợ hoặc thanh toán hàng nhập khẩu có thể hưởng lợi khi đồng USD giảm giá. Ngược lại, doanh nghiệp xuất khẩu đối diện với vấn đề lớn khi doanh thu bằng ngoại tệ sau quy đổi sang VND bị thu hẹp.

Với những doanh nghiệp có kim ngạch xuất khẩu lớn như Phúc Sinh, biến động tỉ giá không chỉ ảnh hưởng đến số tiền thu về từ các hợp đồng đã ký mà còn tác động đến khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Theo ông Thông, doanh nghiệp Việt Nam đang cạnh tranh trực tiếp với các nhà cung cấp đến từ Indonesia, Brazil và Ấn Độ. Khi VND tăng giá so với USD, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam sẽ gặp bất lợi nếu các đối thủ không chịu mức biến động tương tự.

Vấn đề là doanh nghiệp không thể tùy ý nâng giá bán để bù đắp khoản hụt doanh thu do tỉ giá. Trong hoạt động xuất khẩu nông sản, khách hàng có thể lựa chọn nguồn cung từ nhiều quốc gia. Nếu giá chào bán của doanh nghiệp Việt Nam cao hơn, khả năng giành được đơn hàng sẽ bị ảnh hưởng.

Ngược lại, nếu giữ nguyên giá bán bằng USD để duy trì khách hàng, doanh nghiệp phải chấp nhận số tiền quy đổi sang VND thấp hơn, đồng nghĩa biên lợi nhuận bị thu hẹp. Đây là sức ép đặc biệt lớn đối với những doanh nghiệp có sản lượng xuất khẩu cao và phải cạnh tranh trực tiếp về giá.

THÙY DƯƠNG