Sản xuất
Cây dứa 'đổi đời' của người Nhôn Mai
Trên những triền đồi từng gắn bó nhiều năm với cây keo, cây sắn năng suất thấp, một hướng đi mới đang dần hình thành ở xã biên giới Nhôn Mai (tỉnh Nghệ An). Đó là chuyển đổi sang trồng dứa, loại cây trồng phù hợp, đồng thời có đầu ra gắn với chế biến.
Nhôn Mai trước khi có cây dứa
Xã Nhôn Mai là một xã biên giới của tỉnh Nghệ An, giáp với Lào. Xã hiện có 21 thôn, bản với hơn 1.465 hộ, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số như Thái, Mông, Khơ Mú… Kinh tế dựa vào nông – lâm nghiệp nên tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn cao. Do đó, câu hỏi đặt ra đối với lãnh đạo UBND xã Nhôn Mai là làm thế nào để tạo sinh kế cho người dân, nâng cao thu nhập, cải thiện tình trạng hộ nghèo và cận nghèo. Việc lựa chọn cây trồng phù hợp, có khả năng thích nghi với đất đồi và cho giá trị kinh tế là yêu cầu cấp thiết.
Sau thời gian trồng thử nghiệm trồng dứa tại bản Phá Kháo, Phiêng Mựn… bước đầu cho thấy cây dứa sinh trưởng khá tốt, ít sâu bệnh, năng suất bình quân khoảng 22 tấn/ha, sản lượng khoảng 220 tấn, thu nhập bình quân đạt khoảng 110 triệu đồng/ha/năm. Đây là một tín hiệu tốt với một xã miền núi còn nhiều khó khăn như Nhôn Mai. Người dân có thêm cơ sở để so sánh hiệu quả với các loại cây trồng truyền thống như ngô, sắn… từ đó cân nhắc chuyển đổi những diện tích kém hiệu quả.
Hình thành vùng sản xuất hàng hoá tập trung
Thừa thắng xông lên, từ những hiệu quả bước đầu trồng thử nghiệm và chính sách hỗ trợ phát triển cắt dứa của tỉnh, xã Nhôn Mai đặt mục tiêu trồng 47ha dứa trong năm 2026 đến năm 2030 duy trì 100ha dứa. Trong đó, đưa cây dứa trở thành một trong những cây trồng hàng hoá có giá trị, góp phần đa dạng hoá sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân.
Từ 10 ha trồng thử nghiệm ban đầu, mới đây xã Nhôn Mai đã triển khai trồng mới thêm 47ha, phân bổ tại 3 bản gồm: Thăm Thẳm 15ha, Xói Với 5ha, Chà Lo 27ha. Để khuyến khích người dân bỏ những diện tích vườn kém hiệu quả, chuyển đổi cây trồng, xã hỗ trợ 80% kinh phí mua giống, 5 triệu đồng/ha chi phí làm đất trồng và 3,5 triệu đồng/ha chi phí màng phủ nilon che phủ luống.
Sau khi thấy được hiệu quả từ mô hình trồng dứa ở bản Phá Kháo, ông Moong Văn Vượng (bản Chà Lò) đã mạnh dạn phá bỏ những diện tích vườn kém hiệu quả để trồng dứa.
“Trước đây, tôi chủ yếu trồng sắn nhưng hiệu quả kinh tế không cao. Nay được chính quyền tuyên truyền, vận động hỗ trợ kinh phí mua giống, làm đất, tôi đã chuyển sang trồng dứa”, ông Vượng chia sẻ.
Cùng tâm trạng, ông Già Giống Và (bản Chà Lò) cũng quyết định phá bỏ những diện tích cây trồng kém hiệu quả để chuyển sang trồng dứa.
Vừa cắm cây dứa xuống đất, ông Và vừa nói: “Tôi đã ăn thử dứa trồng ở bản Phà Kháo rồi, ngọt lắm, cũng nhiều người mua. Thấy họ làm tốt, bán được giá thì mình làm theo”.
Trao đổi với Nông thôn Việt, ông Lê Hồng Thái – Chủ tịch UBND xã Nhôn Mai chia sẻ: “Từ trước đến nay, sản xuất dứa ở Nhôn Mai còn nhỏ lẻ, phân tán, chất lượng giống chưa đồng đều, hạ tầng sơ chế, bảo quản còn hạn chế, liên kết tiêu thu chưa chặt chẽ. Người dân gặp khó khăn trong tiếp cận thông tin thị trường. Việc phát triển cây dứa tại Nhôn Mai cũng nằm trong định hướng cơ cấu lại ngành nông nghiệp, phát triển các vùng nguyên liệu tập trung của tỉnh Nghệ An. Thông qua phát triển cây dứa, chúng tôi kỳ vọng dứa sẽ trở thành một trong những cây trồng hàng hóa có giá trị, góp phần đa dạng hóa sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân”.
Đưa cây dứa ngược ngàn lên xã miền núi Nhôn Mai là một bước ngoặt lớn đối với người dân và chính quyền địa phương. Năm 2026 là năm khởi đầu với mục tiêu 47ha. Đây là cơ sở để đánh giá, rút kinh nghiệm và hoàn thiện phương thức tổ chức sản xuất trong tương lai.