Câu chuyện nông nghiệp hôm nay
116 sáng kiến, mô hình cùng giải bài toán gia tăng giá trị nông sản Việt
Mô hình kinh tế tuần hoàn khép kín của Tập đoàn Quế Lâm và ý tưởng khai thác trọn vẹn giá trị cây bưởi Phúc Trạch, là hai sáng kiến đoạt Giải Nhất Cuộc thi “Sáng kiến Nông nghiệp xanh và ESG Việt Nam 2026”.
116 hồ sơ, nhiều hướng tiếp cận nông nghiệp xanh
Lễ tổng kết và trao giải Cuộc thi “Sáng kiến Nông nghiệp xanh và ESG Việt Nam 2026” do Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam tổ chức, diễn ra ngày 25/10 tại Hà Nội,.
Sau gần bốn tháng triển khai, cuộc thi tiếp nhận 116 hồ sơ từ nhiều địa phương, phản ánh sự đa dạng của các ý tưởng khởi nghiệp, giải pháp công nghệ và mô hình phát triển chuỗi giá trị. Từ vòng tuyển chọn, 16 đội bước vào vòng chung kết, mang đến những sáng kiến gắn với thực tiễn sản xuất, chế biến và kinh doanh nông nghiệp.
Theo TS Nguyễn Trí Ngọc - thành viên ban giám khảo cuộc thi, dù là lần đầu tiên tổ chức, thời gian lại gấp, nhưng Ban tổ chức và Ban giám khảo đều đảm bảo rất cao tinh khách quan, trung thực và minh bạch. Cuộc thi không chỉ là dịp tôn vinh những ý tưởng nổi bật, mà còn mở ra cơ hội để các giải pháp nông nghiệp xanh tiếp tục được hoàn thiện, thử nghiệm và phát triển.
Từ những phụ phẩm được tận dụng, những chuỗi liên kết được hình thành đến những mô hình sản xuất tuần hoàn, giá trị của sáng kiến chỉ thực sự được khẳng định khi mang lại hiệu quả thiết thực cho người sản xuất, doanh nghiệp và môi trường.
Từ ý tưởng đến khả năng ứng dụng thực tiễn
Theo ông Hồ Xuân Hùng, Chủ tịch Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam, khoa học, công nghệ và sáng kiến cải tiến kỹ thuật chỉ thực sự phát huy giá trị khi giải quyết được những vấn đề của thực tiễn, giúp nông dân sản xuất hiệu quả hơn, doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và xã hội nhận được những lợi ích thiết thực.
Tinh thần này cũng phù hợp với định hướng của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đối với nông nghiệp, việc đưa các định hướng lớn vào cuộc sống cần bắt đầu từ nhu cầu của người nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; lấy hiệu quả ứng dụng, khả năng nhân rộng và giá trị tạo ra làm thước đo.
Ông cho rằng, cuộc thi không chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm, tôn vinh những ý tưởng hay hay mô hình hiệu quả, mà còn hướng đến xây dựng diễn đàn kết nối tri thức với thực tiễn, tăng cường hợp tác giữa nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất. Qua đó, những sáng kiến có tiềm năng được tiếp tục hoàn thiện, tìm kiếm nguồn lực hỗ trợ và từng bước đưa vào đời sống.
Quế Lâm: 4F khép kín làm nên chuỗi giá trị
Công ty Cổ phần Tập đoàn Quế Lâm với dự án 4F Quế Lâm Lam Hồng đã giành Giải Nhất Hợp phần Mô hình Nông nghiệp xanh.
Dự án 4F Quế Lâm Lam Hồng được xây dựng theo mô hình kinh tế tuần hoàn 4F, gồm Farm – Food – Feed – Fertilizer, tương ứng với nông trại, thực phẩm, thức ăn chăn nuôi và phân bón. Điểm cốt lõi của mô hình là kết nối các khâu sản xuất, chế biến, tiêu thụ và tái sử dụng phụ phẩm thành một chuỗi giá trị khép kín.
Theo định hướng của dự án, phụ phẩm phát sinh trong quá trình sản xuất được thu hồi, xử lý và tái sử dụng làm đầu vào cho các hoạt động khác. Cách làm này góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm lượng chất thải và hạn chế tác động đến môi trường.
Không chỉ hướng đến hiệu quả sản xuất, dự án còn đặt mục tiêu phát triển các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ an toàn, chất lượng cao; sản xuất dinh dưỡng cây trồng, dinh dưỡng vật nuôi bằng công nghệ vi sinh và chế phẩm sinh học. Đồng thời, doanh nghiệp tổ chức tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cho nông dân, từng bước thúc đẩy các mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị.
Phúc Trạch Mộc Bảo: Vị quê hoàn hảo một quy trình
Nếu Quế Lâm lựa chọn cách tiếp cận từ việc kết nối các khâu trong toàn bộ quy trình sản xuất, Phúc Trạch Mộc Bảo (Giải Nhất) lại khai thác sâu giá trị của một loại nông sản đặc trưng địa phương: bưởi Phúc Trạch.
Sáng kiến hướng đến việc tận dụng toàn diện các bộ phận của quả bưởi, kể cả những phần thường bị bỏ đi sau thu hoạch như vỏ, cùi, hoa và lá, để phát triển thành các sản phẩm có giá trị sử dụng và thương mại.
Danh mục sản phẩm của dự án gồm mứt vỏ bưởi, trà ướp hoa bưởi, tinh dầu bưởi, bưởi sên mật ong và túi chăm sóc tóc từ lá bưởi kết hợp bồ kết. Việc khai thác các phụ phẩm không chỉ mở rộng giá trị kinh tế của cây bưởi mà còn góp phần giảm lãng phí tài nguyên nông nghiệp.
Đáng chú ý, Phúc Trạch Mộc Bảo kết hợp phát triển sản phẩm với xây dựng câu chuyện thương hiệu gắn với vùng đất Phúc Trạch. Thông qua mã QR trên hộp quà, người tiêu dùng có thể tiếp cận thông tin về sản phẩm và vùng nguyên liệu. Dự án đồng thời hướng đến phát triển du lịch trải nghiệm nông nghiệp, qua đó mở rộng nguồn thu và quảng bá hình ảnh địa phương.
Hai sáng kiến cho thấy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp không chỉ dừng ở việc xử lý chất thải hay tận dụng phụ phẩm. Khi được tổ chức thành mô hình sản xuất và kinh doanh có định hướng, những nguồn lực tưởng chừng bị bỏ phí có thể trở thành đầu vào cho sản phẩm mới, tạo thêm giá trị kinh tế và đóng góp vào mục tiêu bảo vệ môi trường.
Nỗ lực khai thác hiệu quả nguồn lực sẵn có và gia tăng giá trị cho nông sản
Bên cạnh hai đội đạt Giải Nhất, thì Giải Nhì thuộc về Hợp tác xã Nông dược dân tộc Miền núi Ba Vì với sáng kiến kinh tế tuần hoàn nông dược sinh thái gắn với bảo tồn tri thức bản địa Dao – Mường và du lịch chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại Ba Vì.
Năm đội đạt Giải Ba gồm Hợp tác xã Lộc Phát, TORO, Công ty TNHH EchoGreen, Hợp tác xã Sinh Dược và A-EYE FRUIT. Cuộc thi cũng trao các giải khuyến khích, giải tiềm năng và các giải ghi nhận tác động cộng đồng, mức độ tương tác trên mạng xã hội.
Đáng chú ý, Hợp tác xã Sinh Dược được trao Giải Tác động ý nghĩa cộng đồng với chuỗi liên kết giá trị văn hóa – sinh kế – thảo dược bản địa. Đội Lục Sắc nhận Giải Sáng kiến có tương tác cao trên mạng xã hội với ý tưởng bao bì thực phẩm sinh học kháng khuẩn từ vỏ tỏi Lý Sơn.
Những kết quả này cho thấy sáng kiến nông nghiệp xanh có thể xuất phát từ nhiều điểm khác nhau: cải tiến quy trình sản xuất, tận dụng phụ phẩm, phát huy tri thức bản địa, ứng dụng công nghệ hay xây dựng mô hình kinh doanh gắn với cộng đồng.
Các đề xuất trải rộng trên nhiều lĩnh vực như trồng trọt, chăn nuôi, kinh tế tuần hoàn, bảo vệ đa dạng sinh học, ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật và phát triển các mô hình tạo tác động xã hội. Và tất cả đều có điểm gặp nhau là nỗ lực khai thác hiệu quả hơn nguồn lực sẵn có, đồng thời tìm kiếm phương thức gia tăng giá trị cho nông sản.
Tuy nhiên, đúng như nhận định của Ban tổ chức cuộc thi, để những sáng kiến thực sự tạo ra tác động lâu dài, việc kết nối với nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các chương trình hỗ trợ sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình hoàn thiện công nghệ, mở rộng thị trường và nhân rộng mô hình phù hợp.
Theo định hướng của Ban tổ chức, sau cuộc thi, các đội sẽ tiếp tục được kết nối với những nguồn lực hỗ trợ nhằm thúc đẩy quá trình đưa sáng kiến vào thực tiễn.
