Nông sản
Khe Sanh tìm hướng nâng cao giá trị cà phê đặc sản
Trăm năm đầu làm nên tên tuổi hạt cà phê Khe Sanh. Trăm năm tới, giá trị của cà phê vùng đất này sẽ nằm ở dữ liệu, vòng tuần hoàn và câu chuyện hòa bình.
Đó cũng là những hướng đi được đặt ra tại hội thảo phát triển ngành hàng cà phê đặc sản, cà phê nông lâm kết hợp ở Quảng Trị.
Chiều 24/10, tỉnh Quảng Trị tổ chức hội thảo “Phát triển ngành hàng cà phê đặc sản, cà phê nông lâm kết hợp”, với sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và các chuyên gia trong ngành cà phê.
Hội thảo do Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Trị Hoàng Nam chủ trì, tập trung trao đổi giải pháp nâng cao chất lượng, hoàn thiện chuỗi sản xuất, chế biến và mở rộng thị trường cho cà phê Khe Sanh.
Từ danh tiếng vùng trồng đến giá trị gia tăng
Các tham luận tập trung vào các vấn đề: xây dựng vùng nguyên liệu đáp ứng quy định chống mất rừng và suy thoái rừng của Liên minh châu Âu (EUDR); tuyển chọn giống cà phê chất lượng cao, thích ứng với biến đổi khí hậu; phát triển sản xuất theo các tiêu chuẩn quốc tế và kinh nghiệm nâng cao giá trị cà phê đặc sản từ canh tác, chế biến đến xây dựng thương hiệu.
Tại phiên thảo luận, PGS. TS Nguyễn Tiến Dũng, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP.HCM, đặt vấn đề ứng dụng kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn vào chuỗi giá trị cà phê Khe Sanh.
Theo ông, cà phê Khe Sanh không thiếu chất lượng và câu chuyện để kể. Điều còn thiếu là dữ liệu, một hệ thống canh tác xanh, vòng tuần hoàn tận dụng phụ phẩm và sản phẩm du lịch có thể kết nối những giá trị ấy với lịch sử 100 năm của vùng cà phê.
Từ góc nhìn này, ông cho rằng ngành hàng cần chuyển từ bán nguyên liệu sang tạo ra giá trị cao hơn thông qua chế biến, xây dựng thương hiệu và kết nối cà phê với du lịch, văn hóa.
Những câu chuyện gắn với vùng đất này, trong đó có thông điệp hòa bình, cũng có thể trở thành một phần giá trị của sản phẩm khi được chuyển tải bằng những trải nghiệm và sản phẩm cụ thể.
"Trăm năm đầu làm nên tên tuổi hạt cà phê Khe Sanh; trăm năm tới, giá trị nằm ở dữ liệu, vòng tuần hoàn và câu chuyện hòa bình".
PGS. TS Nguyễn Tiến Dũng.
Để những định hướng này đi vào thực tế, các nhóm giải pháp được đặt ra cho từng chủ thể. Cơ quan quản lý cần hoàn thiện dữ liệu vùng trồng, phát huy giá trị chỉ dẫn địa lý, xúc tiến thương mại và hỗ trợ tín dụng xanh.
Nông dân, hợp tác xã cần ghi chép nhật ký sản xuất, nâng tỷ lệ quả chín khi thu hái, phát triển mô hình trồng xen và xử lý phụ phẩm.
Doanh nghiệp cần hoàn thiện hồ sơ truy xuất nguồn gốc, tăng liên kết bao tiêu và mở rộng thị trường. Các nhà khoa học có thể hỗ trợ xây dựng dữ liệu vùng trồng, thử nghiệm giống mới, đo lường carbon và phát thải trong sản xuất.
Ở góc độ sở hữu trí tuệ, ông Lê Huy Anh, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ, trình bày tham luận về quản lý và nâng cao giá trị sản phẩm được bảo hộ chỉ dẫn địa lý. Việc khai thác hiệu quả chỉ dẫn địa lý không chỉ gắn với bảo vệ danh tiếng sản phẩm mà còn đòi hỏi kiểm soát chất lượng và duy trì những đặc tính tạo nên sự khác biệt của cà phê Khe Sanh.
Các đại biểu cũng trao đổi về định hướng phát triển cà phê đặc sản, chuỗi cung ứng và giải pháp giúp nông dân, doanh nghiệp tiếp cận vốn tín dụng. Mô hình cà phê nông lâm kết hợp được đề cập như một hướng sản xuất cần tính đến cả hiệu quả kinh tế, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và yêu cầu bảo vệ tài nguyên rừng.
Cà phê Khe Sanh hướng tới thị trường Halal
Trong khuôn khổ hội thảo, Liên minh Hợp tác xã tỉnh Quảng Trị, Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư và Thương mại (INTRACO) và HTX Nông sản Khe Sanh ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược về chuyển đổi xanh chuỗi giá trị cà phê theo hướng tuần hoàn, cải thiện vùng trồng và phát triển phân bón hữu cơ.
Cũng tại chương trình, HTX Nông sản Khe Sanh được trao chứng nhận dấu chân carbon; nhãn dấu chân carbon được trao trong khuôn khổ hợp tác với các đơn vị liên quan. Việc đánh giá dấu chân carbon giúp nhận diện lượng phát thải gắn với sản phẩm trong phạm vi được đánh giá, qua đó tạo cơ sở xem xét các giải pháp cải thiện quy trình sản xuất.
Từ thực tế sản xuất, hướng đi này đặt ra yêu cầu tận dụng phụ phẩm cà phê, giảm lãng phí tài nguyên và từng bước kiểm soát phát thải. Tuy nhiên, để tạo ra giá trị lâu dài, các tiêu chí về môi trường cần được duy trì trong quá trình sản xuất, thay vì chỉ dừng lại ở việc được cấp chứng nhận.
Một nội dung đáng chú ý tại hội thảo là kết nối tiêu thụ cà phê Khe Sanh, phát triển sản phẩm quà tặng phục vụ du khách trong nước và quốc tế, đồng thời tìm kiếm cơ hội tiếp cận thị trường Halal.
Đây được xem là hướng mở rộng đầu ra cho cà phê và các sản phẩm nông sản vùng cao Quảng Trị, trong bối cảnh nhu cầu của cộng đồng người tiêu dùng Hồi giáo tạo ra một thị trường tiềm năng với quy mô lớn. Tuy nhiên, để tiếp cận thị trường này, sản phẩm không chỉ cần bảo đảm chất lượng mà còn phải đáp ứng các yêu cầu chứng nhận Halal phù hợp.
Với cà phê Khe Sanh, việc xây dựng vùng nguyên liệu có khả năng truy xuất nguồn gốc, chuẩn hóa quy trình chế biến và hoàn thiện hồ sơ sản phẩm sẽ là những bước quan trọng để biến cơ hội thị trường thành đầu ra thực tế.
Vùng cà phê Khe Sanh rộng 3.700 ha
Cà phê là cây trồng chủ lực, gắn với sinh kế của người dân vùng phía tây Quảng Trị với diện tích khoảng 3.700 ha. Sản phẩm cà phê nơi đây đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý “Khe Sanh”.
Trên diện tích hiện có, địa phương định hướng nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng, phát triển cà phê chất lượng cao, cà phê đặc sản trên cơ sở lợi thế tự nhiên, lịch sử hình thành và bản sắc vùng trồng.
