Sản xuất

Dịch chuyển mạnh sang nhóm lúa thơm và chất lượng cao

Tại các tỉnh, thành ĐBSCL, định hướng cơ cấu giống lúa gieo sạ trong các vụ mùa luôn được điều chỉnh linh hoạt nhằm tương thích với đặc điểm sinh thái của từng tiểu vùng và bắt nhịp nhu cầu thị trường thế giới.

Đánh giá về xu hướng này, bà Phạm Thị Minh Hiếu, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ, nhận định: “Theo nhu cầu thị trường xuất khẩu, hằng năm cơ cấu giống lúa gieo sạ tiếp tục chuyển dịch theo hướng tăng nhóm lúa thơm, đặc sản và lúa chất lượng cao. Hai nhóm này chiếm khoảng 70-90% diện tích, đáp ứng yêu cầu chế biến và xuất khẩu. Nhóm giống chủ lực gồm Đài Thơm 8, OM18, OM5451, OM4900, OM6976, OM6162… được sử dụng gieo sạ trong các vụ mùa. Vùng có nguy cơ hạn, thiếu nước hoặc xâm nhập mặn ưu tiên sử dụng giống ngắn ngày, cực ngắn ngày và giống thích nghi tốt như IR50404, OM6976, VD20, OM4218, OM4900… chống chịu phèn mặn khá tốt”.

Theo tính toán, tỷ lệ phân bổ cơ cấu giống lúa dự kiến trong thời gian tới cụ thể như sau: Lúa chất lượng cao chiếm tỷ trọng lớn nhất với 46,89%; lúa thơm, đặc sản chiếm 34,03%; lúa nếp chiếm 13,40%; lúa chất lượng trung bình chiếm 3,52%. Các nhóm khác chiếm 2,16%.

Như vậy, tổng diện tích gieo sạ hai nhóm lúa chủ lực (thơm, đặc sản và chất lượng cao) sẽ đạt tới 80,92%, khẳng định vị thế nòng cốt trong chiến lược nâng cao giá trị hạt gạo xuất khẩu.

Giảm chi phí, tăng năng suất

Hướng tới vụ lúa Đông Xuân 2026-2027 đạt thắng lợi về năng suất lẫn hiệu quả kinh tế, ngành nông nghiệp các địa phương khuyến cáo bà con nông dân bắt buộc sử dụng giống lúa cấp xác nhận, ưu tiên các dòng lúa thơm, đặc sản và siết chặt mật độ gieo sạ ở mức dưới 100 kg/ha.

Để việc cắt giảm lượng giống sạ đạt hiệu quả thực tế mà không ảnh hưởng đến mật độ cây trồng, diện tích canh tác cần đáp ứng các điều kiện kỹ thuật như: san phẳng mặt ruộng, áp dụng phương thức sạ hàng, sạ cụm kết hợp bón vùi phân (tiêu biểu như mô hình ứng dụng cơ giới trong sạ hàng kết hợp bón vùi phân đang được nông dân TP Cần Thơ triển khai thành công) và đưa thiết bị bay không người lái (drone) vào gieo sạ ở những khu vực phù hợp.

Đồng hành cùng các địa phương, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cũng khuyến cáo cần phấn đấu gia tăng tỷ lệ diện tích gieo sạ dưới 100 kg/ha, tuyệt đối không để gia tăng tỷ lệ diện tích sạ trên 150 kg/ha so với các vụ trước. Đây được coi là giải pháp then chốt giúp giảm chi phí đầu vào, hạn chế dịch hại phát sinh và tối ưu hóa năng suất cuối vụ.

Phát huy vai trò của Viện Lúa và các đơn vị cung ứng giống uy tín

Để toàn vùng áp dụng thống nhất và hạn chế rủi ro do thiên tai hay biến động nguồn nước, Viện Lúa ĐBSCL tiếp tục rà soát, ban hành hướng dẫn chi tiết về danh mục giống cho từng tiểu vùng và điều kiện rủi ro cụ thể, tránh tình trạng nông dân chọn giống không phù hợp với lịch thời vụ và nguồn nước.

Bên cạnh vai trò điều phối chuyên môn của Viện Lúa ĐBSCL, bảo chứng cho nguồn giống chuẩn cấp xác nhận trên thị trường ĐBSCL hiện nay là hệ thống các đơn vị, doanh nghiệp giống cây trồng uy tín

Viện Lúa ĐBSCL: Nơi nghiên cứu, chọn tạo và cung cấp các dòng giống chủ lực dòng OM (OM18, OM5451, OM4900, OM6976, OM4218...), đóng vai trò nền tảng cho sản xuất toàn vùng.

Các doanh nghiệp giống quy mô quốc gia: Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam / Giống cây trồng TW (NSC - Vinaseed) và Công ty Cổ phần Giống cây trồng Miền Nam (SSC) là những nhà cung ứng lớn các bộ giống đạt chuẩn xác nhận, lúa thơm thuần và lúa lai chất lượng cao, thích nghi rộng.

Mạng lưới giống tại các tỉnh trọng điểm (Đồng Tháp, Tiền Giang, An Giang...): Các Trung tâm Giống nông nghiệp, Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp và Doanh nghiệp giống tại Đồng Tháp, Tiền Giang, An Giang... giữ vai trò nhân giống, cung ứng các bộ giống đặc thù chịu phèn mặn, chịu lũ cho vùng sinh thái địa phương và các khu vực lân cận.

Hiện TP Cần Thơ đang có 610 cơ sở sản xuất giống cây trồng, đáp ứng tốt nhu cầu gieo sạ của thành phố và vùng phụ cận. Cùng với đó, các trại thực nghiệm thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố đạt kết quả rất tích cực khi chăm sóc 38,67 ha lúa ST25, 2.280 cây ăn trái, 1.743 cây đầu dòng và hàng chục héc-ta ruộng lúa giống F1… đảm bảo chất lượng, cung cấp nguồn giống chuẩn xác nhận cho bà con nông dân yên tâm sản xuất.

Có thể thấy, việc chuyển đổi cơ cấu giống lúa không chỉ dừng lại ở việc đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu, mà còn là bước đi chiến lược giúp ngành lúa gạo ĐBSCL thích ứng với biến đổi khí hậu. Việc kết hợp chặt chẽ giữa ứng dụng tiến bộ kỹ thuật giảm lượng gieo sạ với sự đồng hành của hệ thống cung ứng giống uy tín – từ các Viện, Trung tâm đến các doanh nghiệp lớn – sẽ là điểm tựa vững chắc giúp bà con nông dân giảm chi phí, nâng cao năng suất và hướng tới một nền nông nghiệp hiện đại, bền vững.

CHÂU THÀNH