Chuyện làm ăn
Xuất khẩu gạo, gỗ gặp khó vì hãng tàu ‘chê’ hàng nặng
Cước tàu biển trên một số tuyến tăng khoảng 30%, nhiều chuyến khó đặt chỗ khiến doanh nghiệp xuất khẩu gạo, gỗ chịu thêm áp lực chi phí và nguy cơ giảm sức cạnh tranh trong mùa giao hàng cuối năm.
Cước tăng 30%, doanh nghiệp xuất khẩu lo giữ đơn hàng
Ông Phan Văn Có, Giám đốc Marketing Công ty TNHH Vrice, kể doanh nghiệp đang chuẩn bị lô hàng 5 container 20 feet xuất khẩu sang cảng Cape Town (Nam Phi), với thời gian dự kiến khởi hành từ ngày 10 - 12/11/2026. Tuy nhiên, khi liên hệ với các đơn vị vận chuyển để đặt chỗ, doanh nghiệp nhận được những báo giá cước tàu biển cao hơn hẳn so với vài tháng trước.
Cụ thể, với tuyến vận chuyển đến Cape Town (Nam Phi), chuyến tàu khởi hành ngày 23/10 được báo giá 2.850 USD/container 20 feet. Nếu tính theo mức giá này, riêng chi phí vận tải biển cho lô hàng 5 container đã lên tới 14.250 USD. Với tuyến vận chuyển đến Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), doanh nghiệp cũng nhận được báo giá khoảng 7.200 USD.
“So với tháng 7/2026, cước vận tải biển trên một số tuyến đã tăng khoảng 30%. Điều doanh nghiệp lo ngại hơn là giá cước có dấu hiệu tiếp tục tăng trong tháng 11 - 12, bởi thời điểm này nhu cầu vận chuyển hàng hóa phục vụ mùa mua sắm và giao hàng cuối năm gia tăng”, ông Có chia sẻ.
Không chỉ lo cước tăng, Vrice còn gặp khó trong việc tìm chỗ trên tàu. Theo ông Có, nhân viên hãng tàu thông báo số chuyến trong tháng hạn chế, đồng thời đang ưu tiên tiếp nhận những lô hàng nhẹ để thuận lợi cho việc bố trí hàng hóa. Điều này khiến những mặt hàng có khối lượng lớn như gạo gặp thêm bất lợi khi doanh nghiệp cần vận chuyển đúng tiến độ.
Không riêng doanh nghiệp xuất khẩu gạo, doanh nghiệp chế biến gỗ cũng đang chịu áp lực tương tự. Ông Nguyễn Liêm, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Gỗ Lâm Việt, xác nhận chi phí cước tàu biển trong những tháng cuối năm đang khá căng thẳng, khiến doanh nghiệp thêm khó khăn khi hàng loạt khoản chi phí cùng gia tăng.
“Đặc thù sản phẩm gỗ có kích thước lớn, chiếm nhiều diện tích container nên biến động cước vận tải tác động đáng kể đến chi phí giao hàng. Với những hợp đồng đã ký theo giá cố định, doanh nghiệp càng khó điều chỉnh giá bán để bù đắp các khoản phát sinh”, ông Liêm nói.
Theo ông Liêm, áp lực càng lớn đối với những hợp đồng đã ký trước đó với mức giá cố định, bởi không phải khoản chi phí phát sinh nào cũng có thể chuyển sang cho đối tác nhập khẩu.
Nhiều tuyến vận chuyển đã vượt 10.000 USD/container
Theo bảng báo giá của một số đơn vị vận chuyển, cước tàu biển từ Việt Nam đi Mỹ và Canada trong nửa cuối tháng 10/2026 đang ở mức khá cao. Đáng chú ý, chi phí vận chuyển đến một số điểm nội địa Mỹ đã vượt 10.000 USD/container 40 feet cao.
Đơn cử từ khu vực TP.HCM hoặc Hải Phòng đến các cảng Los Angeles, Long Beach, Oakland và Seattle của Mỹ, mức báo giá là 5.468 USD/container 20 feet và 6.805 USD/container 40 feet cao.
Với các tuyến đến New York, Savannah, Charleston và Norfolk, cước vận chuyển tương ứng là 7.896 USD và 9.018 USD/container.
Chi phí còn cao hơn đối với những điểm đến sâu trong nội địa Mỹ. Cụ thể, các tuyến Chicago, Fort Worth, Memphis, Detroit và Kansas City được báo giá từ 7.908 USD/container 20 feet đến 9.028 USD/container 40 feet cao. Riêng nhóm điểm đến Saint Louis, Louisville, Nashville, Atlanta và Pittsburgh có mức báo giá lên tới 9.413 USD/container 20 feet và 10.582 USD/container 40 feet cao.
Tại Canada, cước vận chuyển đến Vancouver và Prince Rupert được báo giá ở mức 5.488 USD/container 20 feet, trong khi Toronto và Montreal ở mức 7.752 USD/container cùng loại.
Bán FOB vẫn khó tránh áp lực cạnh tranh
Trước những biến động của thị trường vận tải, một số doanh nghiệp xuất khẩu lựa chọn phương thức bán FOB, theo đó người mua chịu trách nhiệm thuê tàu và thanh toán cước vận tải biển chính theo điều kiện giao hàng đã thỏa thuận.
Cách làm này giúp doanh nghiệp xuất khẩu hạn chế rủi ro trực tiếp từ biến động cước tàu. Tuy nhiên, theo ông Phan Văn Có, chi phí vận chuyển tăng vẫn có thể ảnh hưởng đến khả năng tiêu thụ hàng hóa Việt Nam tại thị trường nhập khẩu.
“Khi chi phí vận chuyển quá cao, khách hàng có thể chuyển sang mua hàng từ những quốc gia gần thị trường tiêu thụ hơn để tiết kiệm chi phí hoặc lựa chọn nguồn cung được hưởng ưu đãi thuế quan. Vì vậy, dù giá bán tại cảng xuất khẩu không thay đổi, hàng Việt Nam vẫn có nguy cơ giảm sức cạnh tranh khi tổng chi phí nhập khẩu tăng lên”, ông Có cho biết.
Với Công ty CP Gỗ Lâm Việt, ông Liêm cho biết doanh nghiệp đang phải tính toán kỹ chi phí vận chuyển để vừa bảo đảm tiến độ giao hàng, vừa hạn chế ảnh hưởng đến lợi nhuận.