Chuyện làm ăn
'Cấp cứu' thủ phủ tôm hùm mùa mưa bão
Vịnh Xuân Đài là thủ phủ tôm hùm của cả nước. Bước vào mùa mưa bão, ngày nào người nuôi cũng lặn thăm chừng tôm ngộp do sốc nước ngọt có biện pháp “cấp cứu” tôm hùm. Họ đau đáu lo xa, vì mỗi bè nuôi tôm hùm là tài sản tiền tỷ lênh đênh trên sóng nước.
Vào trận đối phó
Những ngày này, người nuôi tôm hùm Vịnh Xuân Đài, tỉnh Đắk Lắk đang tập trung di dời lồng bè nuôi gần cửa biển vào vùng yên tránh gió mạnh, sóng cao.
Kinh nghiệm mùa bão lũ cuối năm 2025, là gió bão đánh dạt vật dụng nuôi trồng thủy sản bay lên bờ dồn cục. Sau bão đi qua, vùng này như đi qua “nghĩa địa” lồng bè.
Sau những tháng ngày khôi phục lồng bè, nhịp sống ở vùng nuôi tôm hùm quanh vịnh Xuân Đài hối hả trở lại. Bước vào đầu mùa mưa bão 2026, người nuôi chuẩn bị cho những ngày gió bão “cấp cứu” tôm hùm vịnh Xuân Đài.
Ông Trần Văn Tâm đang di dời bè nuôi từ Vũng La gần cửa biển qua Vũng Me nằm sâu trong vịnh Xuân Đài tránh gió bão, cho hay: "Mùa mưa bão năm nay tôi đưa bè vào vùng tránh gió nhưng nếu có bão vô thì giằng bè. Tôi và nhiều người thuê tàu kéo bè vào vùng giữa xa cửa biển để tránh trú. Mỗi lần di chuyển, riêng chi phí thuê tàu kéo và nhân công khoảng 10 triệu đồng, có bè lên đến 15 triệu đồng (tùy bè lớn nhỏ). Mùa mưa dùng tàu kéo di chuyển lồng bè “cấp cứu” tôm hùm nuôi từ vùng nguy hiểm ở gần cửa biển. Kinh nghiệm năm ngoái bão đánh nát, dồn cục lồng bè, dạt lên bờ. Tôm chết, nhiều người mất vài chục tỷ".
Khi mùa mưa bão đến, bà con chuẩn bị ứng phó bão không chỉ là gia cố lồng bè mà còn phải tính đến thời điểm di chuyển, vị trí trú tránh, giảm thiểu thiệt hại khi mưa bão xảy ra. Cùng với đó, là xuất bán tôm đạt được kích cỡ thương phẩm để hạn chế rủi ro khi có mưa bão đổ bộ trực tiếp vào.
Ông Nguyễn Văn Dũng, thả nuôi nuôi 80 lồng tôm hùm xanh. Trung bình mỗi lồng tôm, ông Trung thả nuôi 70 con giống. Sau 10 tháng thả nuôi, sau khi hao hụt gia đình ông bán với giá từ 800. 000 đồng – 850. 000 đồng/kg (tùy theo sai số lượng con trên ký), đã thu được 1,5 tỷ đồng.
Theo thống kê của các địa phương, Đắk Lắk hiện có 161.703 lồng, bè của 5.131 hộ nuôi trồng thủy sản. Trong đó, phường Xuân Đài và phường Sông Cầu thuộc vịnh Xuân Đài có 104. 492 lồng, bè của 2.549 hộ.
Lặn “cấp cứu” tôm hùm
Dọc tuyến đường ven biển từ Vũng Dông, Vũng Sứ, Vũng Chào qua Vũng Lắm, những ngày này, người dân tất bật lắc thúng ra bè cho tôm hùm ăn rồi thăm chừng lồng nuôi.
Là người lâu năm nuôi tôm hùm ở Vũng Lắm, ông Bùi Văn Dũng không giấu được lo lắng: "Vũng Lắm gần cửa sông Bình Bá (một nhánh sông Kỳ Lộ đổ về), tôm hùm thường bị ngộp do sốc nước ngọt khi có mưa to. Ở đây số lượng lồng tôm dày đặc, nên khó di chuyển lồng bè tránh nước ngọt, vì thế phải thường lặn xuống lồng nuôi theo dõi “cấp cứu” tôm hùm".
Cũng theo ông Dũng, lặn kiểm tra, khi tôm hùm có dấu hiệu bơi lờ đờ, ngắc ngư, do sốc nước ngọt thì người nuôi “cấp cứu” bằng cách hạ lồng sâu xuống. Ngoài ra, hàng ngày phải theo dõi xem mực nước ngọt xuống tới đâu thì mình đưa lồng xuống thấp hơn tránh luồng nước ngọt.
Ông Dũng cho biết thêm, “cấp cứu” tiếp theo là hằng ngày lặn xuống lồng, để ý tôm thường nổi đầu là do bị ngộp thiếu oxy, người nuôi lặn cào rong rêu, sinh vật bám ngoài lồng để có dòng nước chảy từ ngoài vào trong lồng. Cùng với đó, người nuôi thường xuyên lặn dưới nước để kiểm tra tình trạng tôm và theo dõi lượng thức ăn hằng ngày, theo dõi lượng thức ăn tồn dư tại các lồng kịp thời đưa lên bờ bè tránh ô nhiễm.
“Đối với tôm hùm mới chết được thương lái thu mua với giá từ 400.000 – 410.000 đồng/kg, giảm hơn nửa so với bán tôm sống. Tuy nhiên, đối với tôm chết ngộp lâu người dân không bán được hoặc bán rẻ như cho”, ông Dũng nói.
Còn với mùa mưa bão, người nuôi đúng là vật lộn để cứu tôm. Đó là khi hạ lồng phát hiện môi trường biến đổi bất thường hoặc tôm nuôi xảy ra hiện tượng ngạt, thì phải kéo lồng lên. Nhưng nhớ là tránh sâu quá gặp gió nồm, triều cường chỗ nước ngọt đổ ra biển sẽ dội bùn đất, tôm sắp bị chết ngạt, cần nhanh chóng “cấp cứu” bằng cách ganh lồng lên lưng chừng.
Trước đây, dưới một cái bè, người nuôi tôm hùm thường kết 3 – 4 lồng, có bè 9 – 10 lồng thả chìm sát đáy. Còn nuôi ganh thì rút lồng lên. “Ganh”, tức là lận can nhựa vào dưới lồng và nẹp bên hông để lồng nổi lưng chừng, chứ không nuôi chìm nữa.
Theo nhiều người nuôi tôm hùm, nếu nuôi chìm như trước đây, tính ra mỗi lồng đầu tư cả vỏ lẫn ruột (lồng nuôi, giống, thức ăn) từ 30-50 triệu đồng. Nay chuyển sang nuôi “ganh”, người nuôi phải đầu tư thêm 1 triệu đồng/lồng để mua can nhựa đặt dưới đáy cho lồng nổi lưng chừng, cộng thêm dây neo đề phòng gió đánh dạt lồng ra biển.
Bảo vệ món lợi nghìn tỉ
Dọc theo vịnh Xuân Đài,những chiếc lồng nuôi được gia cố bằng cách lợp lưới mới, thay khung sắt rồi sang tôm. Việc này là nhắm để khi có gió bão không bị rách, gãy lồng làm cho tôm “chết đầu”, do gió va đập mạnh làm càng que gãy, râu quấn lại với nhau.
Người nuôi trở lại với công việc quen thuộc, nhưng không còn chỉ trông vào may rủi của thời tiết. Họ theo dõi dự báo hướng gió bão, tính toán cách di chuyển lồng bè, và chuẩn bị cho những tình huống bất thường. Người nuôi quyết tâm bảo vệ “thủ phủ” tôm hùm nghìn tỷ.
Thống kê của các địa phương, trong 9 tháng năm 2026, sản lượng nuôi trồng thủy sản lồng bè vịnh Xuân Đài ước đạt 1.730 tấn tôm hùm, doanh thu nghìn tỷ đồng.
Theo Sở NN - MT tỉnh Đắk Lắk, người nuôi tôm hùm ở vịnh Xuân Đài thả nuôi quanh năm, đối với tôm hùm xanh chu trình nuôi từ 8-10 tháng và từ 16-18 tháng đối với tôm hùm bông, nên thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa. Vì vậy bà con chủ động trong việc chằng chống, neo buộc các lồng bè của mình để đảm bảo an toàn trước và sau mùa mưa bão.
