Nông thôn thịnh vượng
100% trang trại ở TP.HCM sẽ tái sử dụng chất thải chăn nuôi?
TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 có 100% trang trại tái sử dụng hiệu quả chất thải chăn nuôi, biến phụ phẩm thành tài nguyên nhằm giảm ô nhiễm môi trường.
Phấn đấu 100% chất thải chăn nuôi được xử lý
Tại Hội thảo Phát triển chăn nuôi tuần hoàn trên địa bàn TP.HCM năm 2026, ông Lê Việt Bảo, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM, cho biết sau khi sáp nhập, quy mô chăn nuôi của TP.HCM rất lớn.
Cụ thể, tổng đàn hiện nay của thành phố gồm hơn 1,3 triệu con heo; khoảng hơn 100.000 con trâu, bò; khoảng 40.000 con dê, cừu; hơn 21 triệu con gia cầm.
Cũng theo ông Bảo, trong lĩnh vực chăn nuôi, ước tính chất thải rắn khoảng 2,7 - 3,25 triệu tấn/năm, nước thải khoảng 1,3 - 2,6 triệu m³/năm. Điều này gây ô nhiễm trực tiếp đến đất, nước và không khí, đặt ra vấn đề nếu không kiểm soát tốt tại cơ sở chăn nuôi sẽ gây tình trạng lây lan mầm bệnh ra môi trường.
Từ thực tế này, thành phố đang triển khai Kế hoạch Phát triển nông nghiệp tuần hoàn trong lĩnh vực chăn nuôi đến năm 2030.
Mục tiêu của thành phố đến năm 2030 có trên 60% cơ sở chăn nuôi quy mô nông hộ và 100% cơ sở chăn nuôi quy mô trang trại áp dụng công nghệ, kỹ thuật xử lý chất thải chăn nuôi và thực hiện tái sử dụng.
Cùng với đó, trên 90% trang trại quy mô lớn phải đáp ứng các quy định của quy chuẩn Việt Nam về nước thải chăn nuôi. Thành phố cũng phấn đấu 100% cán bộ kỹ thuật được tập huấn quy trình xử lý, tái chế chất thải, phụ phẩm nông nghiệp và ít nhất 70% người chăn nuôi được tiếp cận các kỹ thuật này.
Thiếu mô hình chuẩn để nhân rộng
Dù đã có kế hoạch đến năm 2030, song đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM nhìn nhận quá trình triển khai hiện vẫn còn không ít vướng mắc.
Một trong những hạn chế đáng chú ý là chưa có nhiều mô hình chuẩn, có tính thực tiễn và hiệu quả cao để nhân rộng. Việc thu thập dữ liệu về lượng chất thải phát sinh, tỉ lệ được xử lý và tái sử dụng, mức giảm phát thải cũng như hiệu quả kinh tế - môi trường còn khó khăn do chưa có hệ thống theo dõi đồng bộ.
Nguồn kinh phí dành cho mô hình trình diễn, chuyển giao công nghệ, trang thiết bị và đánh giá hiệu quả cũng chưa được bố trí đầy đủ. Nhận thức của một bộ phận người chăn nuôi về tái sử dụng phụ phẩm, giảm phát thải và sản xuất theo chuỗi giá trị còn chưa đồng đều.
Để tháo gỡ, thành phố xác định 7 nhóm nhiệm vụ từ tuyên truyền, hoàn thiện cơ chế chính sách, đào tạo nhân lực đến hỗ trợ kết nối doanh nghiệp, phát triển thị trường, nghiên cứu - chuyển giao công nghệ, hợp tác quốc tế và tăng cường quản lý nhà nước.
Song song đó, Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 2 đã triển khai các cơ chế tín dụng phục vụ nông nghiệp, nông thôn, trong đó có nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch và chăn nuôi tuần hoàn. Đến tháng 7/2026, dư nợ cho vay lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn đạt 628.270 tỉ đồng, tăng gần 11% so với cuối năm 2025.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, thời gian tới thành phố sẽ tiếp tục tháo gỡ khó khăn về nguồn lực, tăng cường phối hợp giữa các đơn vị, đẩy mạnh chuyển giao khoa học công nghệ và từng bước xây dựng, hoàn thiện các mô hình chăn nuôi tuần hoàn phù hợp với điều kiện thực tế.
Mục tiêu cuối cùng không chỉ là xử lý được chất thải, mà phải đưa chất thải và phụ phẩm quay trở lại sản xuất theo cách tạo ra giá trị, giảm chi phí và bảo đảm an toàn sinh học.
Không thể áp dụng một mô hình cho tất cả trang trại chăn nuôi
TS. Lê Thụy Bình Phương, Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM, cho rằng chăn nuôi tuần hoàn tại TP.HCM phải được thiết kế phù hợp với từng quy mô và điều kiện sản xuất, thay vì áp dụng một công thức chung.
Theo TS. Lê Thụy Bình Phương, đặc thù của thành phố là quy mô chăn nuôi và các dòng phụ phẩm rất khác nhau. Vì vậy, hộ nhỏ cần những giải pháp đơn giản, ít vốn; trang trại quy mô vừa cần quy trình ổn định; trong khi doanh nghiệp lớn cần tự động hóa, truy xuất và hệ thống kiểm soát chặt chẽ hơn.
“Không có một mô hình cho mọi cơ sở”, bà Phương lưu ý và đề xuất lộ trình triển khai tại TP.HCM theo 5 bước gồm: khảo sát dòng vật chất và những điểm phát sinh vấn đề; lựa chọn mô hình phù hợp với từng quy mô; triển khai thí điểm và đo hiệu quả kỹ thuật, kinh tế; chuẩn hóa quy trình, liên kết đầu ra; sau đó mới nhân rộng.
Theo chuyên gia này, tuần hoàn cũng không đồng nghĩa với việc đưa mọi loại chất thải trở lại hệ thống. Quá trình sản xuất cần giảm lãng phí ngay từ thức ăn, nước và năng lượng; tách các dòng chất thải từ sớm; lựa chọn công nghệ phù hợp với loại nguyên liệu, quy mô và đầu ra; đồng thời không để mầm bệnh hoặc chất ô nhiễm quay trở lại chu trình sản xuất.