Nông dân với cộng đồng

Nông dân với cộng đồng

Những làng quê biến văn hóa bản địa thành sinh kế mới

PHƯƠNG NHI • 24/09/2026 06:30

Từ nghề dệt lanh, trồng rau, trồng hoa đến gìn giữ nhà sàn, nhiều làng quê đang biến những giá trị văn hóa bản địa thành sản phẩm du lịch để thu hút khách.

Làng quê mở thêm sinh kế từ văn hóa bản địa

Theo Báo cáo Du lịch Bền vững mới nhất của Booking.com, 78% du khách Việt mong muốn tiền chi tiêu trong chuyến đi được giữ lại cho cộng đồng địa phương. Đồng thời, 85% du khách tìm kiếm những trải nghiệm chân thực, mang đậm bản sắc văn hóa tại điểm đến.

Xu hướng này đang mở thêm cơ hội cho nhiều vùng nông thôn, nơi nghề truyền thống, hoạt động sản xuất nông nghiệp và đời sống thường ngày có thể trở thành một phần của sản phẩm du lịch.

Thay vì chỉ bán một sản phẩm hay cung cấp chỗ lưu trú, người dân có thể tham gia nhiều khâu khác nhau, từ sản xuất hàng thủ công, hướng dẫn trải nghiệm, cung cấp nông sản đến tổ chức ăn uống và lưu trú.

Tại làng Lùng Tám, tỉnh Tuyên Quang, nghề dệt lanh gắn với đời sống và bản sắc của đồng bào H’Mông qua nhiều thế hệ.

Để hoàn thiện một sản phẩm vải lanh, người thợ phải trải qua 41 công đoạn, từ dệt, nhuộm chàm đến vẽ hoa văn bằng sáp ong. Những công đoạn vốn nằm trong đời sống sản xuất thường ngày nay cũng trở thành nội dung để du khách tìm hiểu khi đến địa phương.

Từ 10 thành viên ban đầu, Hợp tác xã Dệt lanh Lùng Tám đến nay đã mở rộng lên hơn 100 lao động địa phương, chủ yếu là phụ nữ.

Việc khách du lịch tìm đến làng không chỉ giúp sản phẩm dệt lanh tiếp cận nhiều người mua hơn mà còn tạo thêm nguồn thu cho những người trực tiếp gìn giữ nghề truyền thống. Tháng 8/2026, thông tin từ tỉnh Tuyên Quang cũng ghi nhận nghề dệt lanh tại Lùng Tám đang tiếp tục được gắn với phát triển sản phẩm hàng hóa và du lịch, qua đó mở thêm sinh kế cho người dân địa phương.

Làng rau Trà Quế Đà Nẵng-1
Làng rau Trà Quế tại Đà Nẵng - Ảnh: Booking.com

Một mô hình khác có thể thấy tại làng rau Trà Quế, Đà Nẵng. Có lịch sử từ thế kỷ XVI, làng hiện duy trì khoảng 18ha đất sản xuất, với hơn 300 nông dân thuộc 200 hộ gia đình canh tác khoảng 20 loại rau và thảo mộc.

Hoạt động du lịch tại đây được phát triển dựa trên chính nhịp sống sản xuất của làng. Việc làm đất, trồng rau, chăm sóc cây hay tìm hiểu mùa vụ trở thành những trải nghiệm để du khách tham gia cùng người dân.

Nhờ đó, bên cạnh nguồn thu từ sản xuất rau, các hộ dân có thêm cơ hội tham gia các hoạt động phục vụ khách du lịch mà không phải tách rời nghề nông vốn có.

Sức hút của mô hình này thể hiện khá rõ qua lượng khách. Năm 2025, làng rau Trà Quế đón 36.390 lượt khách mua vé tham quan, trong đó có tới 35.984 lượt khách quốc tế. Sang năm 2026, địa phương tiếp tục phát triển các sản phẩm trải nghiệm nghề thủ công, nghệ thuật dân gian và hoạt động tại các làng nghề để mở rộng sức hút của điểm đến.

Ruộng rau, vườn hoa cũng trở thành tài nguyên hút khách

Tại Đồng Tháp, nghề trồng hoa đã tạo nên diện mạo riêng cho làng hoa Sa Đéc suốt hơn một thế kỷ. Trên diện tích khoảng 85ha, khu vực này có hơn 2.000 giống hoa và cây cảnh. Đặc điểm canh tác đáng chú ý là nhiều hộ trồng hoa trên các giàn cao để thích nghi với điều kiện ngập nước đặc trưng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, người dân có thể di chuyển giữa các luống bằng thuyền, bè.

làng hoa Sa Đéc
Làng hoa Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp - Ảnh: Báo Đồng Tháp

Phương thức sản xuất này cũng trở thành một điểm hấp dẫn du khách. Một số hộ vừa trồng hoa, cây cảnh, vừa kết hợp bán sản phẩm trực tiếp và cung cấp dịch vụ phục vụ khách tham quan.

Sức hút của làng hoa thể hiện rõ trong những sự kiện du lịch gần đây. Festival Hoa - Kiểng Sa Đéc lần thứ II diễn ra từ cuối tháng 12/2025 đến đầu tháng 1/2026 đã thu hút gần 1,2 triệu lượt khách trong 9 ngày, tổng doanh thu khoảng 468 tỉ đồng từ du lịch, tham quan, dịch vụ và kinh doanh hoa - kiểng. So với kỳ tổ chức trước, lượng khách tăng khoảng 925.000 lượt, còn doanh thu tăng gần 5 lần.

Con số này không phải lượng khách thường xuyên của riêng làng hoa, song cho thấy khả năng kéo dòng khách lớn về vùng sản xuất hoa, qua đó mở thêm cơ hội bán sản phẩm và dịch vụ cho các nhà vườn.

Giữ nhà, giữ văn hóa để làm du lịch

Tại làng sinh thái Thái Hải, tỉnh Thái Nguyên, đời sống cộng đồng của người Tày lại trở thành nền tảng để phát triển du lịch. Nơi đây có hơn 30 ngôi nhà sàn truyền thống, là không gian sinh sống của nhiều thế hệ người dân.

20190830_100048.jpg
Du khách quốc tế tham quan trải nghiệm tại Thái Hải

Theo ông Nguyễn Quang Tuấn, Phó bản Thái Hải, các hoạt động dành cho du khách được xây dựng từ chính sinh hoạt thường ngày của cộng đồng, từ ở nhà sàn, thưởng thức ẩm thực, uống trà Thái Nguyên đến tìm hiểu nghề thủ công, trồng cây, nấu ăn hay quây quần bên bếp lửa.

Khách mặc Quàn áo Tày
Khách quốc tế thích thú trải nghiệm mặc quần áo của người Tày

“Tại bản làng chúng tôi, các thành viên cùng ăn chung, sử dụng chung một quỹ và coi nhau như người trong một gia đình. Chúng tôi cũng đón tiếp du khách như vậy. Khi tới Thái Hải, du khách có thể ăn cùng, ở cùng và tham gia sinh hoạt với người dân”, ông Tuấn chia sẻ.

Cách làm này giúp những giá trị văn hóa vốn gắn với đời sống thường ngày trở thành sản phẩm du lịch. Nguồn thu từ hoạt động đón khách được đưa vào quỹ chung, phục vụ sinh hoạt của cộng đồng và các hoạt động gìn giữ tiếng nói, hát Then, y học cổ truyền, nghề truyền thống cũng như các mô hình canh tác nông nghiệp hữu cơ.

Văn hóa bản địa trở thành sản phẩm du lịch hút khách
Văn hóa bản địa trở thành sản phẩm du lịch hút khách

Thái Hải cũng nằm trong nhóm sản phẩm du lịch cộng đồng của Thái Nguyên trong bối cảnh lượng khách đến địa phương tiếp tục tăng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Thái Nguyên lần đầu đón 5,25 triệu lượt khách, tăng 16,3% so với cùng kỳ; doanh thu du lịch ước đạt khoảng 7.352 tỉ đồng, tăng 59,6%.

Trong khi đó, tại Lô Lô Chải, xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang, mô hình du lịch cộng đồng đang gắn trực tiếp với việc gìn giữ kiến trúc và đời sống của đồng bào Lô Lô.

Năm 2025, Lô Lô Chải được UN Tourism vinh danh là một trong những “Làng du lịch tốt nhất”, trong số hơn 270 hồ sơ đề cử trên thế giới.

Làng Lô Lô Chải-1
Làng Lô Lô Chải - Ảnh: Booking.com

Trong tổng số 120 hộ tại đây, hơn 50 hộ đang tham gia hoạt động du lịch cộng đồng. Nhiều gia đình chuyển đổi những ngôi nhà cổ thành homestay tự vận hành nhưng vẫn giữ kiến trúc nhà trình tường truyền thống.

Nguồn thu từ lưu trú, cung cấp nông sản, ăn uống và các hoạt động trải nghiệm vì thế đi trực tiếp vào các hộ dân trong làng. Du khách cũng có thể tham gia những sinh hoạt gắn với đời sống địa phương như thêu trang phục truyền thống, gieo trồng, thu hoạch nông sản theo mùa hay sinh hoạt cùng gia đình bản địa.

Theo thống kê của địa phương, dòng khách về khu vực này đang tăng khá nhanh. Cụ thể, theo UBND xã Lũng Cú, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, địa phương đã đón gần 330.000 lượt khách, khoảng 56.000 lượt lưu trú, doanh thu từ hoạt động du lịch ước trên 200 tỉ đồng. Toàn xã có hơn 80 cơ sở kinh doanh, điểm dịch vụ du lịch và Lô Lô Chải được địa phương xác định là một trong những điểm sáng của mô hình du lịch cộng đồng.

PHƯƠNG NHI