Thị trường nông nghiệp

Giá lúa hè thu giảm, nông dân chỉ lấy công làm lãi

Vụ lúa hè thu năm nay, HTX Tuấn Tú tại Cần Thơ liên kết bao tiêu khoảng 120ha lúa cho nông dân. Theo ông Thân Tuấn Linh, Chủ tịch HĐQT HTX, diện tích này được thu mua theo hai phương thức khác nhau.

Trong đó, khoảng 50ha được HTX chốt giá ngay từ đầu vụ ở mức 7.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, nông dân thu lợi nhuận hơn 1 triệu đồng trên mỗi công (1.000m²).

Khoảng 70ha còn lại được thu mua theo giá thị trường. Với mức giá hiện chỉ khoảng 5.800 - 5.900 đồng/kg, người trồng lúa chỉ còn lời khoảng 200.000 - 300.000 đồng/công.

“Làm hơn 3 tháng mà mức lời như vậy thì gần như chỉ lấy công làm lời”, ông Linh nói. Theo ông, mức lợi nhuận này khó tạo động lực để nông dân tiếp tục đầu tư, nhất là khi chi phí giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thu hoạch và vận chuyển đều tăng.

Giá lúa giảm cũng được ghi nhận tại nhiều vùng sản xuất ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo báo cáo gần đây của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), tại một số địa phương của Đồng Tháp, giá lúa hè thu đã giảm 500-1.000 đồng/kg so với đầu vụ.

Giá lúa OM18 từ mức 6.900 - 7.000 đồng/kg giảm còn khoảng 6.100 đồng/kg; Nàng Hoa 9 và Đài Thơm 8 phổ biến ở mức 6.000 - 6.200 đồng/kg; OM5451 còn khoảng 5.800 đồng/kg. Với mặt bằng giá này, nhiều hộ chỉ hòa vốn, thậm chí có nguy cơ thua lỗ nếu chi phí đầu vào cao.

Tại Tây Ninh, đến giữa tháng 9/2026, địa phương này đã thu hoạch hơn 70% diện tích lúa hè thu, nhưng giá nhiều giống lúa cũng thấp hơn đầu vụ. Cụ thể, lúa IR50404 được thu mua với giá 5.800 - 6.100 đồng/kg, trong khi Đài Thơm 8 và OM18 chỉ khoảng 5.500 - 6.000 đồng/kg.

Theo ông Nguyễn Vĩnh Trọng, Giám đốc Công ty TNHH Việt Hưng (Đồng Tháp), trong giai đoạn đầu năm, các thị trường truyền thống như Trung Quốc và châu Phi đã nhập đủ lượng hàng cần thiết. Các nhà nhập khẩu đang chờ hoàn tất những hợp đồng còn lại trước khi ký hợp đồng mới, khiến nhu cầu mua gạo ở thời điểm hiện tại khá yếu.

Đối với thị trường Philippines, dù nhu cầu nhập khẩu còn lớn, các nhà nhập khẩu biết Đồng bằng sông Cửu Long đang bước vào thời điểm thu hoạch rộ lúa hè thu nên giảm mua, chờ giá xuống.

Ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại Phước Thành IV (Vĩnh Long), cho rằng giá lúa giảm không chỉ do thị trường xuất khẩu chậm mà còn chịu tác động từ lượng hàng tồn kho, chất lượng lúa hè thu và khó khăn tài chính của doanh nghiệp.

“Hiện lượng gạo tồn kho vẫn còn khá lớn, do có một phần hàng từ vụ đông xuân. Trong khi đó, một số khách hàng nước ngoài đánh giá chất lượng lúa hè thu thường thấp hơn vụ đông xuân nên vẫn thăm dò, kiểm tra chất lượng trước khi quyết định mua”, ông Thành cho biết.

Cũng theo ông Thành, lãi suất cao, việc tiếp cận và giải ngân vốn khó khăn khiến nhiều đơn vị không đủ khả năng thu mua lúa để tạm trữ, dù giá đang ở mức thấp.

Giá lúa có thể phục hồi trong 1-2 tuần tới?

Về triển vọng những tháng cuối năm, ông Thành nhận định nhu cầu nhập khẩu có thể tăng khi một số quốc gia chuẩn bị nguồn cung nhằm ứng phó với những bất ổn về thời tiết và an ninh lương thực. Tuy nhiên, thời điểm thị trường khởi sắc vẫn khó dự báo.

“Hiện các khách hàng chủ yếu vẫn thăm dò. Khi các thị trường mở cửa và chủ động mua trở lại, hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam mới có thể cải thiện rõ hơn”, ông Thành nói.

Còn theo ông Phan Văn Có, Giám đốc Marketing Công ty TNHH Vrice, giá lúa có thể phục hồi trong 1 - 2 tuần tới, khi vụ thu hoạch rộ kết thúc và áp lực nguồn cung giảm.

Theo ông Có, thời tiết bất lợi, mưa nhiều và lũ lụt tại một số vùng sản xuất có thể ảnh hưởng đến sản lượng lúa. Cùng với đó, nhu cầu nhập khẩu thường tăng vào những tháng cuối năm, qua đó có thể hỗ trợ giá gạo và giá lúa trong nước.

“Giá gạo xuất khẩu hiện đã có dấu hiệu nhích lên và sẽ nhanh chóng tác động đến thị trường trong nước. Các doanh nghiệp xuất khẩu cần thận trọng khi ký hợp đồng ở mức giá thấp, tránh nguy cơ thua lỗ nếu giá nguyên liệu tăng trở lại trong thời gian tới”, ông Có khuyến cáo.

Trước đó, trong báo cáo “Grain: World Markets and Trade tháng 9/2026” của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) cũng dự báo Philippines tiếp tục là nước nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới trong năm 2026, với khoảng 5,5 triệu tấn. Trung Quốc đứng kế tiếp với 4,3 triệu tấn, trong đó nhu cầu gạo tấm tăng mạnh để phục vụ ngành thức ăn chăn nuôi.

Tại Philippines, dù cơ quan chức năng nước này đã tạm dừng cấp phép kiểm dịch đối với gạo 5% tấm nhưng các loại gạo có tỉ lệ tấm cao hơn vẫn được nhập khẩu.

USDA nhận định chính sách này có thể khiến các nhà nhập khẩu Philippines chuyển sang mua nhiều gạo tấm hơn trong thời gian tới.

MAI CA