Câu chuyện nông nghiệp hôm nay
ThaiBinh Seed - nâng tầm hạt gạo Việt từ giống lúa lai
Tại diễn đàn quốc tế mới đây, lãnh đạo ThaiBinh Seed đã thẳng thắn chỉ ra điểm nghẽn cốt lõi của ngành lúa lai Việt Nam và nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực tự chủ nguồn giống để kiến tạo chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững.
Khi những kỷ lục xuất khẩu song hành cùng nỗi lo "đầu vào"
Từ một quốc gia từng chật vật với bài toán an ninh lương thực, Việt Nam nay đã đứng trong top đầu thế giới về xuất khẩu nông sản. Riêng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu gạo chạm mốc 7,85 triệu tấn, thu về 4,02 tỷ USD. Thành tựu rực rỡ ấy có sự đóng góp âm thầm nhưng quyết định của hệ thống giống cây trồng, đặc biệt là phân khúc lúa lai.
Mỗi năm, diện tích canh tác lúa lai tại nước ta duy trì ổn định ở mức 400.000 - 500.000 ha, đòi hỏi lượng hạt giống F1 khổng lồ từ 15.000 - 18.000 tấn. Với ưu thế vượt trội về năng suất (cao hơn lúa thuần từ 15 đến 20%) cùng khả năng chống chịu tốt trước thời tiết khắc nghiệt và đất đai nghèo dinh dưỡng, lúa lai giữ vai trò trụ cột trong việc ổn định sản lượng lương thực.
Thế nhưng, đằng sau những con số tăng trưởng là một điểm nghẽn lớn: nội địa chỉ mới chủ động được 30 - 35% nhu cầu hạt giống F1, trong khi 65 - 70% còn lại vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nhập khẩu. Thực trạng này đặt ra thách thức gay gắt về an ninh chuỗi cung ứng, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và các thị trường quốc tế ngày càng siết chặt tiêu chuẩn chất lượng.
ThaiBinh Seed vượt qua giới hạn của năng suất
Phát biểu tại Diễn đàn quốc tế 2026 về hợp tác phát triển ngành lúa gạo và liên kết chuỗi công nghiệp giống hiện đại (tổ chức tại An Huy, Trung Quốc), Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo, Chủ tịch ThaiBinh Seed kiêm Chủ tịch Hiệp hội Thương mại Giống cây trồng Việt Nam, đã thẳng thắn chỉ ra rằng: Mục tiêu chọn tạo giống lúa lai hiện nay không thể mãi quẩn quanh với cái đích "năng suất cao".
Một giống lúa thế hệ mới buộc phải là lời giải đồng thời cho nhiều bài toán khắt khe: năng suất phải ổn định, chất lượng gạo và cơm đạt chuẩn ngon, khả năng kháng sâu bệnh tốt, thích ứng linh hoạt với thời tiết cực đoan và đáp ứng trọn vẹn tiêu chí canh tác bền vững.
Để hiện thực hóa điều đó, ngành khoa học giống cây trồng Việt Nam đang đẩy mạnh nghiên cứu các dòng bố mẹ CMS, TGMS, ứng dụng sâu rộng công nghệ sinh học, bản đồ gen và chỉ thị phân tử. Điển hình như tại ThaiBinh Seed, các dòng giống mới ra đời đều gắn liền với thực tiễn đồng ruộng ở từng vùng sinh thái.
Thái Xuyên 111: Giống lúa lai 3 dòng bén rễ sâu tại các vùng trung du, bán sơn địa và vùng đất khó, nổi bật với khả năng đẻ nhánh mạnh, chống chịu tốt và đạt năng suất 70 - 80 tạ/ha.
TBH456: Giống lúa lai 2 dòng ngắn ngày, sinh trưởng khỏe, chống đổ và chịu rét tối ưu, được công nhận lưu hành năm 2025 để phục vụ đắc lực cho các tỉnh miền Bắc và miền Trung.
TBR97: Đại diện tiêu biểu cho nhóm lúa thuần có khả năng thích ứng rộng, thân cứng, trỗ tập trung, mang lại hiệu quả kinh tế cao (60 - 75 tạ/ha) trong các mô hình VietGAP tại Nghệ An hay Đà Nẵng.
Hạt giống - điểm tựa chiến lược của chuỗi giá trị lúa gạo
Hơn nửa thế kỷ gắn bó với đồng ruộng đã cho ThaiBinh Seed một đúc kết sâu sắc: Giá trị nông nghiệp hiện đại không nằm ở sản lượng thô trên từng hecta, mà nằm ở hiệu ích kinh tế thực sự và túi tiền của người nông dân.
Hạt giống chính là khởi điểm chiến lược, nhưng không phải là điểm dừng cuối cùng. Một hạt giống tốt cần một hệ sinh thái đồng bộ đi kèm: từ quy trình canh tác, cơ giới hóa, thu hoạch, chế biến sâu, đến xây dựng thương hiệu bài bản. Chỉ khi chuỗi giá trị này khép kín, người nông dân mới thực sự làm giàu trên mảnh đất của mình, doanh nghiệp chủ động được nguồn nguyên liệu sạch, và hạt gạo Việt Nam mới đủ sức tiến sâu vào các phân khúc cao cấp toàn cầu.
Tự chủ giống lúa lai vì thế không chỉ là câu chuyện của riêng ngành khoa học cây trồng, mà là nền móng cốt lõi để nông nghiệp Việt Nam đứng vững trước mọi biến động, tự tin viết tiếp câu chuyện thịnh vượng trên trường quốc tế.
