Chính sách
Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026: Lộ trình để doanh nghiệp biến giảm phát thải thành giá trị
Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026 diễn ra ngày 14/8 tại TP.HCM, trong bối cảnh sàn giao dịch carbon trong nước đã vận hành thí điểm từ ngày 29/6. Diễn đàn tập trung làm rõ lộ trình đưa thị trường carbon từ chính sách vào vận hành, đồng thời giúp doanh nghiệp nhận diện cách chuẩn bị dữ liệu, dự án và năng lực cần thiết để biến kết quả giảm phát thải thành giá trị.
Diễn đàn carbon - từ chính sách sang vận hành
“Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026 - Từ chính sách đến hành động” diễn ra ngày 14/8 tại TP.HCM, trong bối cảnh thị trường carbon Việt Nam đang chuyển sang một giai đoạn mới. Những quy định và định hướng về thị trường carbon bắt đầu được đưa vào thực tiễn.
Phát biểu khai mạc diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh, sàn giao dịch carbon trong nước đã chính thức đi vào vận hành thí điểm từ ngày 29/6/2026. Sàn được kỳ vọng tạo nền tảng cho việc trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.
Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong việc hình thành thị trường carbon trong nước. Khi hoạt động giao dịch bắt đầu có hạ tầng vận hành, câu chuyện carbon không còn chỉ nằm ở các mục tiêu giảm phát thải hay những cam kết dài hạn. Doanh nghiệp phải tính đến cách đo đạc, báo cáo, thẩm định lượng phát thải. Cách xây dựng dự án giảm phát thải và cách tham gia vào một thị trường đang được hình thành.
Phiên sáng của diễn đàn tập trung trực tiếp vào vận hành thị trường carbon Việt Nam. Từ khung pháp lý, lộ trình phát triển đến quy trình giao dịch trên sàn, thành viên thị trường, lưu ký, thanh toán và công bố thông tin.
Phiên thảo luận buổi sáng quy tụ đại diện Cục Biến đổi khí hậu, HNX, VSDC, IFC và CODE để bàn về yêu cầu pháp lý, dữ liệu và quy trình vận hành thị trường.
Sự tham gia của các cơ quan quản lý khí hậu, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam cùng các tổ chức tài chính, quốc tế cho thấy thị trường carbon đang được tiếp cận như một cấu phần kinh tế - tài chính mới, thay vì chỉ là một vấn đề môi trường.
Doanh nghiệp phải chuyển từ “nghĩa vụ” sang “tạo giá trị”
Tại Diễn đàn, Thứ trưởng Lê Công Thành cho rằng doanh nghiệp phải trở thành chủ thể trung tâm của quá trình chuyển đổi. Điểm thay đổi quan trọng không chỉ nằm ở việc thực hiện nghĩa vụ giảm phát thải. Mà là chuyển từ tâm thế “thực hiện nghĩa vụ giảm phát thải” sang “chủ động tạo ra giá trị từ giảm phát thải”.
Đây cũng là bài toán ngày càng rõ đối với các doanh nghiệp xuất khẩu. Khi các yêu cầu xanh của thị trường quốc tế gia tăng, việc kiểm soát và chứng minh kết quả giảm phát thải có thể trở thành một phần năng lực cạnh tranh.
Theo Thứ trưởng, cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực xuất khẩu, năng lượng, nông - lâm nghiệp, đã bắt đầu chủ động tiếp cận và phát triển các dự án tạo tín chỉ carbon. Nhiều địa phương cũng đang tìm kiếm cơ hội khai thác tiềm năng giảm phát thải để hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế xanh.
Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành tín chỉ có giá trị, doanh nghiệp không thể chỉ có một dự án “xanh”. Thị trường đòi hỏi dữ liệu, hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định và quản trị dữ liệu.
Chính chương trình Diễn đàn dành một phiên chuyên sâu cho cơ chế Điều 6.4, trong đó nhấn mạnh chất lượng tín chỉ và MRV là điều kiện then chốt để tín chỉ carbon được xem xét, cấp và sử dụng theo cơ chế này.
Nói cách khác, trong thị trường carbon, câu chuyện của doanh nghiệp không còn là nghĩa vụ giảm phát thải. Mà là cách đo lường, báo cáo và thẩm định đủ tin cậy hay về số liệu giảm phát thải. Và tín chỉ carbon được tạo ra phải đáp ứng các yêu cầu về chất lượng và tính toàn vẹn môi trường.
Kết nối người bán - người mua ngay tại diễn đàn
Một điểm khác biệt của Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026 là hoạt động kết nối trực tiếp doanh nghiệp cung cấp tín chỉ carbon với các doanh nghiệp có nhu cầu mua hoặc bù trừ phát thải. Hoạt động này có 4 đơn vị ký kết, được tổ chức như một bước đưa thị trường từ trao đổi thông tin sang những kết nối kinh doanh cụ thể.
Theo nhà báo Nguyễn Ngọc Thạch, Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường, hoạt động này nhằm tạo kết nối trực tiếp giữa doanh nghiệp có tín chỉ carbon với doanh nghiệp có nhu cầu mua, bù trừ phát thải. Đồng thời kết nối các dự án giảm phát thải với nguồn vốn, công nghệ và đối tác phù hợp.
Nếu phiên sáng tập trung vào việc vận hành thị trường trong nước, phiên chiều sẽ mở rộng câu chuyện sang thị trường carbon quốc tế, đặc biệt là các cơ chế theo Điều 6 của Thỏa thuận Paris.
Chương trình Diễn đàn dành riêng các nội dung về Nghị định số 112/2026/NĐ-CP, khung pháp lý về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon của Việt Nam; đồng thời giới thiệu hướng dẫn tham gia thị trường carbon theo Điều 6 và thị trường carbon tự nguyện.
Nền tảng pháp lý đang được hoàn thiện
Diễn đàn diễn ra ngay sau khi Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới.
Theo Thứ trưởng Lê Công Thành, Kết luận đặt yêu cầu chủ động tham gia các cơ chế hợp tác quốc tế về tài chính khí hậu, chuyển giao công nghệ, phát triển thị trường carbon và thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu. Đồng thời, Việt Nam phải kiểm soát phát thải khí nhà kính từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, trong toàn bộ vòng đời sản phẩm và hoạt động tiêu dùng; hoàn thiện hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định giảm phát thải theo tiêu chuẩn quốc tế và quản lý chặt hoạt động trao đổi tín chỉ carbon.
Thứ trưởng cho biết khung pháp lý về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường carbon đến nay đã cơ bản được hình thành và tiếp tục hoàn thiện. Đây là nền tảng để Việt Nam triển khai hợp tác quốc tế về tín chỉ carbon, thực hiện NDC và huy động thêm nguồn lực cho giảm phát thải, chuyển đổi xanh.
Nhưng chính vì thị trường còn mới, quá trình vận hành thí điểm cũng là giai đoạn Việt Nam tiếp tục rà soát chính sách, hạ tầng kỹ thuật, hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định và quản trị dữ liệu. Cơ quan quản lý đồng thời phải tiếp tục lắng nghe những khó khăn, nhu cầu thực tế của doanh nghiệp để điều chỉnh phù hợp.
Từ góc độ của đơn vị tổ chức, nhà báo Nguyễn Ngọc Thạch cho rằng một thị trường carbon mới và có tính liên ngành, liên quốc gia chỉ có thể thu hẹp khoảng cách từ chính sách đến thực tiễn bằng đối thoại thực chất và những kết nối cụ thể.
