Nông thôn mới
Ông Lê Minh Hoan: Nông thôn mới không phải là đô thị hóa nông thôn
Theo ông Lê Minh Hoan - Phó Chủ tịch Quốc hội, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT, Chương trình xây dựng Nông thôn mới không chỉ là một chương trình mục tiêu quốc gia mà còn là một cuộc chuyển mình sâu sắc của nền nông nghiệp, của những vùng quê và của mỗi người dân nông thôn Việt Nam.
Đưa tri thức về làng quê
Phát biểu tại Hội thảo tham vấn lấy ý kiến đóng góp ý định hướng thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 diễn ra sáng ngày 20/2 tại Hà Nội, ông Lê Minh Hoan cho rằng, sau hơn một thập kỷ triển khai, Chương trình xây dựng Nông thôn mới đã mang lại nhiều thành quả đáng tự hào.
“Chúng ta đã có những con đường bê-tông sạch đẹp, những ngôi trường khang trang, những hợp tác xã hoạt động hiệu quả. Nhưng Nông thôn mới không dừng lại ở đó. Chúng ta không thể đo lường sự phát triển của nông thôn chỉ bằng những con số hay danh hiệu, mà quan trọng hơn là bằng sự thay đổi tư duy, bằng chất lượng cuộc sống và sự hạnh phúc của người dân” – ông Hoan nhấn mạnh.
Theo ông Hoan, nếu trước đây nói về Nông thôn mới với đường sá, trường trạm, nhà cửa khang trang, thì giờ đây, cần nhấn mạnh hơn đến một nông thôn tri thức, có tính kết nối cao và kinh tế phát triển bền vững.
Do đó, định hướng xây dựng Nông thôn mới trong thời gian tới cần đặc biệt chú trọng đến việc xây dựng cộng đồng nông thôn tri thức, đưa tri thức về làng quê. “Muốn nông thôn phát triển bền vững, chúng ta cần có một cộng đồng tri thức, nơi người dân không chỉ dựa vào kinh nghiệm sản xuất truyền thống và còn có thể tiếp cận kiến thức mới, công nghệ mới và tư duy mới” - ông Hoan nói, đồng thời kêu gọi các địa phương xây dựng “Tủ sách nông thôn”, tạo điều kiện để người dân có cơ hội tiếp cận tri thức.
Bên cạnh đó, cần có các chương trình đào tạo, huấn luyện; huy động lực lượng chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân về nông thôn để hướng dẫn, chuyển giao công nghệ…
Phát triển theo hướng hiện đại, bền vững
Mặt khác, trong xây dựng Nông thôn mới, phát triển kinh tế nông thôn phải gắn với bảo tồn làng nghề truyền thống. “Chúng ta cần hỗ trợ các nghệ nhân, thợ lành nghề truyền lại kỹ năng, kết hợp với công nghệ mới để nâng cao giá trị sản phẩm” – ông Hoan đề xuất.
Cho rằng nông thôn Việt Nam không chỉ là nơi sản xuất nông nghiệp, mà còn có thể trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn – nơi du khách có thể trải nghiệm văn hóa, ẩm thực, làng nghề và cuộc sống, ông Hoan khuyến khích thúc đẩy du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng để giúp người dân không chỉ làm nông mà còn có thể khai thác các giá trị văn hóa, cảnh quan để phát triển kinh tế.
Cùng với đó, cần khuyến khích khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp và kinh tế nông thôn, tạo ra những mô hình sản xuất, kinh doanh mới gắn với chuyển đổi số, thương mại điện tử, ứng dụng công nghệ trong chế biến và tiêu thụ nông sản.
Trong sản xuất, ông Hoan cho rằng cần phát triển kinh tế trang trại theo hướng hiện đại, bền vững, áp dụng công nghệ để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm; đồng thời tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.
Hài hòa giữa truyền thống và hiện đại
Nhấn mạnh “Nông thôn mới không có nghĩa là đô thị hóa nông thôn”, ông Hoan đưa ra lưu ý, cần giữ gìn bản sắc văn hóa, cảnh quan thiên nhiên, nhưng đồng thời phải đưa công nghệ, chuyển đổi số, thương mại điện tử vào nông thôn, để người dân nông thôn không bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên số hóa.
“Chúng ta cần một nông thôn có môi trường sống trong lành, có văn hóa cộng đồng gắn kết, có các hoạt động sinh hoạt tinh thần phong phú, để đây thực sự là nơi đáng sống, chứ không chỉ là nơi để sinh tồn” – ông Hoan chia sẻ quan điểm.
“Xây dựng Nông thôn mới không phải là một đích đến, mà là một hành trình liên tục đổi mới, sáng tạo và phát triển. Chúng ta không chỉ cần một nông thôn “mới” về hình thức, mà còn phải mới trong tư duy, mới trong cách làm, mới trong tổ chức sản xuất và phát triển cộng đồng” – ông Hoan nhấn mạnh và đề xuất: “Muốn nông thôn Việt Nam phát triển, chúng ta phải thay đổi cách tiếp cận, tư duy và hành động”.
Theo số liệu tổng hợp kết quả xây dựng Nông thôn mới (NTM) từ báo cáo của các địa phương (sau sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã), đến tháng 1/2025, cả nước đã có 6.250/8.014 xã (78%) đạt chuẩn NTM (đã có Quyết định của Chủ tịch UBND cấp tỉnh công nhận, tăng 9,8% so với cuối năm 2021 và đạt 97,5% mục tiêu giai đoạn 2021-2025 được giao). Trong đó, có 2.275 xã (36,4%) đạt chuẩn NTM nâng cao (tăng 1.172 xã so với cuối năm 2021, đạt 91% mục tiêu giai đoạn 2021 - 2025 được giao) và 550 xã (8,8%) đạt chuẩn NTM kiểu mẫu (tăng 507 xã so với cuối năm 2021, đạt 88% mục tiêu giai đoạn 2021 - 2025 được giao). Bình quân cả nước đạt 17,5 tiêu chí/xã (tăng 0,5 tiêu chí so với cuối năm 2021).
Cấp huyện: Lũy kế có 305/645 đơn vị cấp huyện (47,2%) thuộc 59 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận hoàn thành nhiệm vụ/đạt chuẩn NTM (tăng 92 đơn vị so với cuối năm 2021, đạt 94,7% so với mục tiêu giai đoạn 2021 - 2025 được giao). Trong đó, đã có 18/219 huyện đã đạt chuẩn NTM được Thủ tướng Chính phủ công nhận đạt chuẩn NTM nâng cao (tăng 18 huyện so với cuối năm 2021, đạt khoảng 40% mục tiêu giai đoạn 2021 - 2025 được giao).
Cấp tỉnh: Có 23 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có 100% số xã đạt chuẩn NTM (tăng 10 tỉnh so với cuối năm 2021). Trong đó, có 15 tỉnh, thành phố có 100% số xã đạt chuẩn NTM và 100% đơn vị cấp huyện được công nhận đạt chuẩn/hoàn thành nhiệm vụ NTM. Có 5 tỉnh (Nam Định, Đồng Nai, Hà Nam, Hưng Yên và Hải Dương) đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM (đạt 29,4% mục tiêu giai đoạn 2021 - 2025 được giao).