Chính sách
Doanh nghiệp sẽ được 'hồi sức' đòn bẩy chính sách mới
Loạt chính sách thuế, đất đai và tín dụng mới kỳ vọng thay đổi cục diện cho khu vực kinh tế tư nhân
Kinh tế vĩ mô 5 tháng đầu năm 2026 giữ được đà ổn định và kiểm soát tốt lạm phát, nhưng ba trụ cột công nghiệp, xây dựng, dịch vụ vẫn hụt hơi so với kịch bản tăng trưởng đề ra.
Loạt chính sách thuế, đất đai và tín dụng mới đang được Chính Phủ tung ra, kỳ vọng thay đổi cục diện cho khu vực kinh tế tư nhân
Giãn tiến độ nộp thuế để giữ lại dòng tiền ngắn hạn
Giải pháp cấp bách nhất hiện nay là dự thảo Nghị định gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất năm 2026 do Bộ Tài chính chủ trì. Theo đó, các nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền thuê đất được lùi thời hạn thanh toán từ hai đến năm tháng.
Chính sách này thực chất giúp doanh nghiệp mượn tạm nguồn vốn ngắn hạn với lãi suất 0% ngay trong giai đoạn thắt ngặt, giữ lại tiền mặt để xoay vòng sản xuất. Đây là "cửa thoát" giữa lúc giá nguyên vật liệu, nhân công và chi phí logistics đồng loạt leo thang.
Hiện tại, gần 70% doanh nghiệp tư nhân nước ta có quy mô vốn dưới 10 tỉ đồng và tỷ suất lợi nhuận ròng rất thấp. Phần lớn các đơn vị này lại nằm đậm đặc ở Hà Nội và TP.HCM, tạo ra sự chênh lệch rất lớn về mật độ phát triển so với các tỉnh vùng sâu, vùng xa.
Để các chính sách hỗ trợ đi vào thực chất, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) kiến nghị thay thế các quy định mang tính khuyến khích chung chung bằng các mức hỗ trợ cụ thể bằng số liệu.
Ví dụ, cần luật hóa rõ ràng mức cấp bù lãi suất tối thiểu 2% cho ngành công nghiệp hỗ trợ. Hoặc tài trợ thẳng một nửa chi phí cho các hoạt động chuyển đổi số và kiểm kê khí nhà kính. Việc này là để nhà đầu tư dễ dàng tiếp cận mà không bị vướng rào cản thủ tục.
Giảm trực tiếp chi phí mặt bằng và thúc đẩy tích tụ đất đai
Chi phí mặt bằng luôn là gánh nặng lớn nhất đối với các cơ sở sản xuất. Thay vì quy trình hoàn trả phức tạp qua các bên trung gian, cơ chế mới hướng tới việc khấu trừ thẳng nghĩa vụ tài chính vào tiền thuê đất định kỳ.
Việc áp dụng mức giảm 30% tiền thuê đất trong vòng 7 năm cho cả các đơn vị thuê trực tiếp và các đơn vị công nghiệp hỗ trợ hiện hữu, phối hợp cùng Luật Đất đai mới, sẽ giúp các nhà máy ổn định mặt bằng sản xuất dài hạn.
Bên cạnh công nghiệp, khu vực kinh tế nông nghiệp cũng cần những đòn bẩy mạnh mẽ hơn để khắc phục tình trạng manh mún và làn sóng bỏ hoang đất đai.
Thay vì các gói cứu trợ tạm thời, chính sách mới tập trung nới lỏng hạn mức nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp. Đồng thời miễn giảm tiền sử dụng đất dài hạn cho đầu tư chế biến sâu tại nông thôn.
Khi quỹ đất được tích tụ đủ lớn, đất đai sẽ trở thành tư liệu sản xuất có giá trị cao. Từ đây sẽ tạo ra nền móng sinh kế bền vững cho người dân tại chỗ.
Thí điểm cho vay bằng tài sản số và quyền sở hữu trí tuệ
Một điểm mới trong dự thảo sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa là việc mở rộng danh mục tài sản thế chấp. Nhóm doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và các startup công nghệ lâu nay thường bị các ngân hàng từ chối do không có bất động sản làm tài sản đảm bảo.
Cơ chế mới khuyến khích các tổ chức tín dụng thí điểm giải ngân dựa trên tài sản số, quyền sở hữu trí tuệ, các phần mềm ứng dụng hoặc hợp đồng đơn hàng sẵn có. Đây là lối đi đột phá để khơi thông nguồn vốn cho nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn hiện chỉ tiếp cận được khoảng 20% tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế.
Tại các trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội và TP.HCM, doanh nghiệp không chỉ chịu áp lực kinh doanh mà còn gánh thêm chi phí gián tiếp từ tình trạng ô nhiễm không khí, ngập úng và ùn tắc giao thông.
Để giải quyết căn cơ bài toán thị trường, các chuyên gia kinh tế khuyến nghị Chính phủ cần tập trung xử lý dứt điểm các vướng mắc nội tại. Đó là cập nhật ngay đơn giá xây dựng mới để khơi thông các dự án đầu tư công đang đình trệ.
Nhà nước dùng ngân sách trực tiếp bù lãi suất cho chương trình nhà ở xã hội. Đồng thời nâng hạn mức chịu thuế của hộ kinh doanh cá thể lên mức 5 tỉ đồng/năm để phù hợp với thực tế trượt giá.
Các định hướng này đều đã được quy định rõ trong Nghị quyết 198/2025 của Quốc hội. Do đó, kết quả hỗ trợ lúc này không phụ thuộc vào việc ban hành thêm chính sách mới, mà nằm ở tốc độ thực thi của từng bộ, ngành và địa phương để sớm đưa dòng tiền thực tế vào các nhà máy, công xưởng.
