Vi vu ta đi
Làng Đất Sét ở Đà Lạt - Điểm đến 102
Gọi là làng nhưng không phải làng vì không có dân ở. Cũng không phải làng nghề; kiểu làng gốm, làng dệt, làng chài, làng hoa, làng củ ấu... Làng ở đây, cũng giống như các “làng du lịch”, là không gian mang dáng dấp làng xưa, phục vụ du khách. 102 không phải là số thứ tự, mà là cách chơi chữ của du khách, dùng số thay từ - Một Không Hai – nghĩa là độc bản, chỉ có một, không có hai.
Ngay tên gọi đã toát lên nét mộc mạc, chân quê kiểu Đà Lạt - nơi đất kể chuyện đời.
Làng dưới... đường hầm
Dưới bàn tay phù phép và sáng tạo của Trịnh Bá Dũng, tổng công trình sư, dân Sài Gòn, gốc Thanh Hóa nhưng rất yêu Đà Lạt. Anh đã mày mò, nghiên cứu, thực nghiệm, biến đất sét feralit thành làng phố cổ xưa. Bạn bè thường gọi anh là “Nghệ đụng” - nghệ nhân đụng gì làm nấy, thích là làm tới bến như lên đồng.
Khai trương từ 2012, công trình như một bảo tàng đặc biệt, dài hơn 1.200m và liên tục được nâng cấp, đổi mới. Làng Đất Sét còn được gọi là “Đường hầm Đất Sét”. Có lẽ do các tác phẩm dựa vào thành đất, sâu hơn mặt đất vài ba mét nên gọi là đường hầm lộ thiên? Công trình là sự đột phá đỉnh cao về chất liệu xây dựng, biến hỗn hợp đất sét feralit màu nâu vàng bền như xi măng.
"Trọn gói Đà Lạt xưa" ở làng Đất Sét
Mục đích ngẫu hứng ban đầu là thể nghiệm, làm chơi cho thỏa chí nhưng được du khách đón nhận hơn cả kỳ vọng. Vào nhà là biết chủ. Vào làng, hình dung ngay tâm huyết tác giả. Ai cũng ngỡ ngàng vì đất cũng có hồn, tưởng như đang lạc vào miền cổ tích Đà Lạt xưa. Vô vàn những họa tiết thô mộc mà sống động. Chắt lọc điêu luyện tinh hoa văn hóa, nghệ thuật, xã hội, tín ngưỡng tôn giáo, lịch sử của thành phố mộng mơ.
Làng có nhiều mô hình công trình kiến trúc cổ như trường Cao đẳng Sư phạm Đà Lạt, nhà thờ Con Gà, ga xe lửa cổ, viện Pasteur. Rồi trường Lycée Yersin, chợ Đà Lạt, chùa cổ, biệt thự cổ, tượng chàng K’ Lang và nàng H’ Biang giữa hồ vô cực. Có cả chiếc đàn guitar khổng lồ, chiếc vespa cổ tổ chảng, tượng bác sĩ Yersin, thác Cam Ly. Chưa hết, các loại chim muông, thú quí, hoa dã quỳ, hoa anh đào, rau củ quả Đà Lạt, suối nước. Cả các vật dụng, phương tiện một thời gắn bó với người dân Đà Lạt như xe hơi cổ, vespa xưa. Rồi đầu xe lửa hơi nước, điện thoại cổ...
Độc bản 1-0-2
Bài hát “Ai lên xứ hoa đào” (Hoàng Nguyên) được khắc họa công phu, tinh tế trên trang nhạc đất sét. Thi thoảng, đôi vợ chồng lãng tử Huỳnh Tuấn Vũ ra mời khách hát chung nhạc phẩm của mình “Bài ca làng Đất Sét” . Tiết tấu sôi động, dí dỏm với nhạc cụ không đụng hàng... Chẳng sợ quá lời, rằng đó là điểm đến check – in mệt nghỉ, tốn nhiều thời gian nhất.
Việt Nam có nhiều ngôi nhà độc bản bằng dừa (Cocohome – Vĩnh Long); gốm đỏ (Tư Buôi – Vĩnh Long); bằng đồng (chùa Đồng, Quảng Ninh);... Vĩnh Long có chùa Đất Sét (Bửu Sơn tự) nhưng chỉ có các tượng thú, vật dụng trang trí bằng đất sét thô. Mái và cột kèo làm bằng vật liệu khác. Còn làng này có hai ngôi nhà làm toàn bộ bằng đất không nung, rộng 90m2, mái đắp nổi bản đồ Việt Nam. Làng được công nhận là Guiness Việt Nam.
Cuốn sách “Duyên nợ Đà Lạt” (Trần Ngọc Trác) khắc họa chân dung, cuộc đời và sự nghiệp của hơn 20 nhân vật có công lao hoặc gắn bó máu thịt với Đà Lạt như bác sĩ A. Yersin, kiến trúc sư Hébrard, nhà thơ Hàn Mặc Tử, hoàng hậu Nam Phương, nhà văn Nhất Linh, nhà thơ Bùi Giáng, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, ca sĩ Khánh Ly, nhạc sĩ Hoàng Nguyên, đại tướng Võ Nguyên Giáp, cặp đôi Lê Uyên Phương,...
Sách được điêu khắc và trích dẫn trang trọng. Làng có các quầy hàng lưu niệm, quầy đặc sản; nhạc cụ, cho thuê trang phục dân tộc. Có thêm khu hoạt động dã ngoại. Các nhà hàng Le Chalet Đà Lạt, nhà hàng Hawaiian Poke, nhà hàng Ganeya Nhật Bản, phục khách theo yêu cầu.
Tôi mơ có ngày được ngủ lại trong những gardenstay bằng đất đó, nghe đất độc thoại, rồi đón bình minh và tiễn hoàng hôn. Những thời khắc không thể tuyệt vời hơn, không nơi nào có được.