Văn hóa
Tinh hoa bách nghệ: Từ 'khu rừng trong lọ kính' đến làng bánh phồng trăm tuổi
'Tinh hoa bách nghệ' là chương trình truyền hình tôn vinh các ngành nghề. Trong đó có nghề truyền thống lẫn nghề hiện đại mang đậm nét đẹp riêng và giá trị văn hóa nhất định. Mỗi nghề là một câu chuyện.
Terrarium - chấm phá hiện đại trong Tinh hoa bách nghệ
“Tinh hoa bách nghệ” không chỉ kể câu chuyện của những làng nghề trăm năm tuổi. Mà còn tìm đến những nghề mới đang hình thành trong đời sống hiện đại. Đó là những công việc phản ánh nhu cầu, lối sống và cách con người kết nối với thế giới xung quanh. Nghề chế tác Terrarium là một ví dụ.
Trong những chiếc bình thủy tinh nhỏ bé là cả một khu vườn nhiệt đới đầy sức sống. Từng cụm rêu, mầm cây, lớp đất hay viên sỏi được sắp đặt tỉ mỉ. Tất cả tạo nên một hệ sinh thái có thể phát triển trong không gian khép kín.
Terrarium không đơn thuần là trồng cây trong lọ kính. Mà là sự kết hợp giữa thiên nhiên, nghệ thuật sắp đặt và sự sáng tạo của người làm nghề.
Đưa thiên nhiên vào không gian sống
Giữa những đô thị ngày càng chật chội như TP.HCM, nhu cầu tìm kiếm mảng xanh trong không gian sống ngày càng lớn. Từ nhu cầu đó, nghề chế tác Terrarium dần hình thành và phát triển.
Terrarium có thể hiểu đơn giản là một "khu rừng trong bể kính". Bên trong mỗi sản phẩm là một hệ sinh thái được tính toán kỹ lưỡng từ lớp sỏi, đất đến các loại thực vật như rêu, dương xỉ hay cây kiểng lá. Mọi chi tiết đều phải được bố trí hài hòa để cây có thể sinh trưởng trong môi trường khép kín.
Dù là nghề mới, chế tác Terrarium đòi hỏi sự khéo léo, kiên nhẫn và óc sáng tạo không kém nhiều nghề thủ công truyền thống. Người làm nghề không chỉ biết chăm sóc cây. Mà còn phải có tư duy thiết kế, khả năng thẩm mỹ và hiểu đặc tính của thực vật.
Có những sản phẩm nhỏ nhưng người thợ phải mất nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày để hoàn thiện. Từng viên sỏi được đặt bằng nhíp. Từng bụi rêu được chỉnh sửa cẩn thận. Giá trị của một sản phẩm vì thế không chỉ nằm ở vật liệu. Mà còn ở công sức, tay nghề và sự sáng tạo của người chế tác.
Một nghề mới trong nền kinh tế sáng tạo
Terrarium xuất phát từ thú chơi cây xanh. Nhưng nó đang dần trở thành một nghề mang lại thu nhập cho nhiều bạn trẻ. Không ít người bắt đầu từ niềm yêu thích thiên nhiên rồi phát triển thành mô hình kinh doanh ổn định. Từ bán sản phẩm trực tiếp đến thiết kế không gian xanh cho quán cà phê, văn phòng và nhà ở.
Nếu những làng nghề truyền thống lưu giữ ký ức của quá khứ. Thì Terrarium là cách người trẻ cân bằng giữa cuộc sống đô thị và thiên nhiên. Đó cũng là lý do nghề chế tác Terrarium trở thành một phần của câu chuyện "Tinh hoa bách nghệ" - nơi tôn vinh không chỉ những nghề xưa mà cả những nghề mới đang góp phần tạo nên bản sắc của đời sống đương đại.
Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ gần 100 năm tuổi
Tiếp tục hành trình, chương trình đến xã Phú Tân, tỉnh An Giang. Nơi đây có nghề làm bánh phồng Phú Mỹ - đặc sản được nhiều du khách chọn làm quà.
Chiếc bánh khởi sinh từ những hạt nếp quê. Qua các công đoạn ngâm, hấp, quết, cán và phơi, chiếc bánh phồng thành hình. Gần 100 năm qua, làng nghề bánh phồng Phú Mỹ vẫn đỏ lửa mỗi ngày. Người dân không chỉ giữ nghề truyền thống mà còn đổi mới hương vị, ứng dụng máy móc. Họ đã thành công trong việc nâng cao sản lượng và mở rộng thị trường.
Hương vị riêng từ hạt nếp quê
Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ đã tồn tại gần một thế kỷ. Nó trở thành một phần quen thuộc trong đời sống người dân địa phương. Qua nhiều thế hệ, nghề bánh tạo sinh kế và giữ hương vị đặc trưng cho vùng đất An Giang.
Điểm khác biệt của bánh phồng Phú Mỹ bắt đầu từ nguồn nguyên liệu. Người dân sử dụng giống nếp rặt được trồng ngay tại địa phương. Loại nếp này tạo nên hương thơm tự nhiên, vị béo nhẹ và độ ngọt thanh đặc trưng, giúp bánh phồng Phú Mỹ có dấu ấn riêng.
Để làm ra một chiếc bánh phồng, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn công phu. Nếp được ngâm kỹ, hấp chín, quết nhuyễn, cán mỏng rồi đem phơi dưới nắng tự nhiên. Khi bánh vừa se mặt, người làm tiếp tục áo một lớp đường mỏng và phơi thêm lần nữa.
Những mẻ bánh hong dưới nắng trời giữ được độ phồng xốp tự nhiên và hương vị đặc trưng. Đây là điều mà phương pháp sấy máy khó thay thế hoàn toàn. Từ giữa khuya, những bếp lửa trong làng nghề đã đỏ lửa. Người dân tất bật ngâm nếp, nấu xôi và quết bánh.
Trước đây, toàn bộ công đoạn đều làm thủ công nên năng suất thấp. Ngày nay, máy móc đã hỗ trợ các khâu nặng nhọc như quết và cán bánh. Giúp tăng sản lượng và giảm sức lao động. Tuy nhiên, nhiều công đoạn quan trọng làm theo cách truyền thống, để đảm bảo chất lượng và hương vị nguyên bản. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm và công nghệ hiện đại giúp nâng cao hiệu quả sản xuất. Đồng thời, nghề làm bánh vẫn giữ được những giá trị truyền thống vốn có.
Giữ hồn quê trong từng chiếc bánh
Không chỉ làm bánh phồng truyền thống, người dân Phú Mỹ còn sáng tạo thêm nhiều sản phẩm như bánh phồng chuối, bánh phồng sữa hay bánh phồng mè để đáp ứng nhu cầu thị trường. Nhiều người trẻ tiếp tục nối nghiệp cha ông, góp phần duy trì và phát triển làng nghề.
Hẹn gặp lại quý khán giả trong hành trình khám phá tiếp theo của chương trình “Tinh hoa bách nghệ”, phát sóng lúc 19h40 trên THVL1.
