Nông thôn mới
Gỡ 'nút thắt' Chương trình mục tiêu quốc gia: Không thể để vốn chờ cơ chế!
Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị số 22/CT-TTg về việc đẩy nhanh tiến độ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) giai đoạn 2026 - 2030. Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu các bộ ngành, địa phương phải hành động quyết liệt, kiên quyết xóa bỏ tư duy đùn đẩy, né tránh, làm ảnh hưởng đến dòng vốn an sinh và sự phát triển của hàng triệu hộ dân nông thôn, đồng bào dân tộc thiểu số.
Thủ tướng nhấn mạnh việc chậm ban hành các văn bản hướng dẫn và sự thiếu quyết liệt của một số đơn vị đang là "lực cản" lớn cần phải chấn chỉnh ngay. Đồng thời không để tình trạng "nước đến chân mới nhảy".
.png)
Chương trình mục tiêu quốc gia: Tắc vì chuyển tiếp và thiếu quyết liệt
Giai đoạn 2026 - 2030 đánh dấu một bước chuyển dịch lớn trong quản lý điều hành, khi Chính phủ quyết định tích hợp 3 Chương trình MTQG độc lập trước đây (xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi), thành một chương trình tổng thể mang tính chiến lược hơn.
Tuy nhiên, sự tích hợp này bước đầu đang vấp phải những lực cản lớn từ cơ chế phối hợp, khi triển khai. Theo đánh giá từ Văn phòng Chính phủ, công tác chỉ đạo, điều hành ở một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương chưa thật sự quyết liệt. Kỷ luật, kỷ cương hành chính có lúc, có nơi bị buông lỏng.
"Nút thắt" lớn nhất hiện nay nằm ở chỗ, trong khi dòng vốn đã sẵn sàng, thì một số bộ ngành chủ quản vẫn chưa hoàn thành việc ban hành bộ tiêu chí đánh giá, định mức kỹ thuật và hướng dẫn thực hiện. Sự chậm trễ này dẫn đến hiệu ứng dây chuyền. Nó khiến các địa phương lúng túng không biết "áp" theo quy chuẩn nào. Từ đó, làm chậm tiến độ phân bổ dòng vốn và giải ngân đầu tư công cho cả giai đoạn mới.
Để bảo đảm việc chuyển tiếp thông suốt, không làm gián đoạn các công trình an sinh đang dang dở, Thủ tướng yêu cầu các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ và chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải trực tiếp vào cuộc, xem đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm hàng đầu của năm 2026.
Hoàn thành toàn bộ hướng dẫn trước ngày 30-5
Chỉ thị số 22 nêu rõ "tối hậu thư" đối với các bộ ngành trung ương. Theo đó, Bộ NN - MT được giao vai trò chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Bộ Dân tộc- Tôn giáo và Bộ Nội vụ, cùng các cơ quan liên quan khẩn trương đôn đốc, kiểm tra toàn diện, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền. Mục tiêu bắt buộc là phải hoàn thành toàn bộ công tác hướng dẫn cho các địa phương trước ngày 30-5-2026.
Đối với kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn và hằng năm, Thủ tướng chỉ đạo phải tiến hành rà soát kỹ lưỡng, phân công trách nhiệm cụ thể, rõ ràng cho từng cá nhân, tổ chức gắn liền với chế tài xử lý nghiêm minh nếu để xảy ra chậm trễ.
.png)
Ngoài ra, Chính phủ yêu cầu các địa phương ưu tiên bố trí vốn để xử lý dứt điểm các nhiệm vụ, tiểu dự án còn dở dang thuộc giai đoạn 2021 - 2025 được chuyển tiếp sang. Đặc biệt là các công trình hạ tầng giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế vùng sâu vùng xa có khả năng hoàn thành ngay trong năm 2026 để sớm đưa vào khai thác. Từ đó phát huy hiệu quả tối đa, tránh tình trạng đầu tư lãng phí, dự án "trùm mền".
"Việc phân bổ và thực hiện phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, chất lượng; không để xảy ra tình trạng trùng lặp nhiệm vụ chi, không trùng đối tượng hỗ trợ giữa các tiểu dự án, không bố trí vốn dàn trải, manh mún và tuyệt đối không để phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản mới", Thủ tướng chỉ thị rõ.
Chủ tịch tỉnh chịu trách nhiệm toàn diện nếu chậm trễ
Một trong những điểm nhấn quan trọng của Chỉ thị 22 là tinh thần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền tối đa cho cấp tỉnh và cấp xã nhằm phát huy tính chủ động, "tự lực tự cường" của địa phương.
Khi cơ chế đã mở, áp lực trách nhiệm sẽ dồn về phía người đứng đầu. Thủ tướng Chính phủ cảnh báo sẽ xử lý nghiêm, thay thế hoặc điều chuyển công tác ngay đối với các trường hợp cán bộ đùn đẩy, né tránh, sợ sai, sợ trách nhiệm làm trì trệ tiến độ triển khai Chương trình và giải ngân vốn. Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương phải chịu trách nhiệm toàn diện trước Thủ tướng Chính phủ, nếu để xảy ra tình trạng chậm giải ngân vốn ngân sách trung ương hằng năm của chương trình trên địa bàn quản lý.
Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2030 được xem là đòn bẩy chiến lược nhằm thay đổi căn bản diện mạo nông thôn, nâng cao chất lượng sống cho người dân, đặc biệt là thu hẹp khoảng cách giàu nghèo.
Với tổng nguồn lực dự kiến huy động từ ngân sách nhà nước lên đến hàng trăm nghìn tỉ đồng, quyết tâm của Chính phủ trong Chỉ thị 22 là phát đi một thông điệp mạnh mẽ: Không chấp nhận việc nguồn lực khổng lồ phục vụ nhân dân bị bó buộc, "nằm im trên giấy" bởi những rào cản mang tên cơ chế, hoặc sự chậm trễ mang tính chủ quan của người thực thi.
Các địa phương phải lập tức bắt tay vào hành động, thiết lập các tổ công tác đặc biệt để bám sát dòng vốn, tháo gỡ khó khăn ngay từ cấp cơ sở. Có như vậy, mục tiêu xây dựng nông thôn mới bền vững và thoát nghèo căn cơ cho đồng bào vùng cao mới thực sự về đích đúng hẹn.
