Chính sách
257 cây thông bị đầu độc, 4 điểm sạt lở: Đà Lạt không thể chỉ sống bằng cái tên
Chỉ trong một ngày, 15/5/2026, hai thông tin nối nhau hiện ra như hai lát cắt của cùng một vấn đề. Ở xã Nam Ban, huyện Lâm Hà, vùng lân cận Đà Lạt, lực lượng chức năng phát hiện 257 cây thông ba lá bị khoan gốc, đổ hóa chất để đầu độc. Cùng ngày, báo chí phản ánh tuyến đường Bidoup dài khoảng 7km nối phường Lang Biang - Đà Lạt với đường 723 dẫn đi Nha Trang đang có 4 điểm sạt lở nghiêm trọng, kéo dài từ mùa mưa 2025 đến nay vẫn chưa được khắc phục xong.
Đà Lạt: Giá trị sống đang... bốc hơi
Một bên là rừng bị giết dần. Một bên là đường bị hỏng kéo dài. Đặt cạnh nhau, là dấu hiệu cho thấy Đà Lạt đang bị bào mòn ở chính những phần làm nên giá trị sống còn của mình: thiên nhiên và hạ tầng.
Vụ 257 cây thông ở Nam Ban không phải là sự cố ngẫu nhiên. Cây bị khoan, hóa chất bị đổ vào thân, lá chuyển vàng dần, đầy toan tính. Trước đó, đầu tháng 5, ở khu vực K’Long K’Lanh, xã Lạc Dương, vùng ven Đà Lạt, gần 250 cây thông từ 10 đến 30 năm tuổi bị cưa hạ trái phép. Nếu đặt các vụ việc này trong cùng một bối cảnh, đó không còn là những hiện tượng cá biệt. Nó phô bày thực trạng nghiệt ngã hơn. Đó là rừng thông quanh đang bị đối xử như một vật cản! Và đã mất đi rồi cái nhìn về thông như phần hồn của vùng đất này.
Còn câu chuyện con đường Bidoup lại cho thấy một dạng xói mòn khác: sự trì trệ.
Tuyến đường dài khoảng 7km này không phải đường phụ vô nghĩa. Nó nối trung tâm phường Lang Biang - Đà Lạt với khu nông nghiệp công nghệ cao Đà Lạt ở Lạc Dương. Từ đó, thông sang đường 723 để đi Nha Trang hoặc quay ngược về Đà Lạt. Một tuyến kết nối như vậy mà để 4 điểm sạt lở nghiêm trọng tồn tại hơn nửa năm, ngay trước mùa mưa mới! Rõ ràng, không còn là chuyện kỹ thuật đơn thuần. Đây cũng không phải tín hiệu đơn lẻ. Trước đó vài ngày, VOV cũng cho biết nhiều tuyến đường ở Lâm Đồng vẫn chưa khắc phục xong sạt lở từ mùa mưa năm trước. Việc này tiềm ẩn nguy cơ ách tắc và mất an toàn khi mưa lớn. Câu hỏi đặt ra không chỉ là chuyện giao thông. Ở đây chính là sức bền thật sự của một vùng đất đang sống nhờ thiên nhiên và kết nối.
Sạt lở... trách nhiệm
Không có vùng đất nào sống mãi bằng danh tiếng, nếu phần nền của nó liên tục bị xâm hại. Một nơi hút khách nhờ rừng thông mà để thông bị đầu độc. Một nơi nói về du lịch liên vùng, kinh tế xanh, nông nghiệp công nghệ cao mà để đường sá như thế đó! Nói cách khác, Đà Lạt đang tiêu dùng dần những giá trị có sẵn của mình. Một kỷ luật đủ nghiêm để bảo vệ chúng, cũng chưa thấy.
Cái mất lớn hơn của xứ hoa anh đào nằm ở cảm giác tin cậy của một vùng đất. Người ta không đến đây chỉ để check-in. Họ đến vì tin còn giử được thiên nhiên, không khí và nhịp điệu sống khác. Nhưng nếu rừng cứ bị tàn phá, đường cứ xuống cấp kéo dài, thì chính niềm tin ấy sẽ bị bào mòn trước tiên.
Với rừng thông, đó là câu chuyện quản trị tài nguyên và xử lý lợi ích nhóm, lấn chiếm, xâm hại đất rừng. Với con đường Bidoup, đó là câu chuyện trách nhiệm hành chính và năng lực phản ứng. Không thể nói nhiều về liên kết kinh tế, nông nghiệp công nghệ cao mà đường sá nát bét không sửa. Vấn đề không còn nằm ở kinh phí hay thủ tục thuần túy. Vấn đề là mức độ ưu tiên thật sự dành cho những thứ lẽ ra phải được xem là nền móng.
Trong khi, chỉ một ngày trước, Khánh Hòa vừa thông qua các nội dung liên quan dự án cao tốc Nha Trang - Đà Lạt. Tuyến này được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian di chuyển xuống khoảng 1,5–2 giờ thay vì 3,5–4 giờ hiện nay. Một bên là giấc mơ hạ tầng lớn, mới, đẹp. Một bên là một con đường hiện hữu dài 7km vẫn lở chưa xong. Sự đối lập ấy làm lộ ra một căn bệnh phát triển nghe, thấy rất quen. Đó là ta dễ hào hứng với những bản đồ tương lai. Nhưng lại không đủ sốt ruột với những phần đang hỏng ngay dưới chân.
Và nếu ai đó tiếp tục xem những chuyện trên như hai câu chuyện riêng, thì cái mất ngày mai sẽ không còn là mất thông hay sạt lở. Mà khi ấy, cái mất chính khả năng tự bảo vệ mình của một vùng đất từng được thiên nhiên ưu ái.
