Nông thôn mới

Hệ thống tiêu chí mới: Chuyên sâu và Toàn diện

Bộ tiêu chí quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 không chỉ kế thừa các thành quả trước đó mà còn mở rộng phạm vi điều chỉnh với 3 nội dung trọng tâm:

Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới.

Quy định khung thí điểm xây dựng xã nông thôn mới hiện đại.

Quy định về việc tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.

Mục tiêu cốt lõi của Quyết định 51 là tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ về chất, đưa công cuộc xây dựng NTM đi vào chiều sâu, bền vững và gắn liền với thực tiễn phát triển của từng địa phương.

Xem thêm: Thống nhất tích hợp 3 Chương trình mục tiêu quốc gia

"Cởi trói" bằng cách phân nhóm xã: Bước đột phá về tư duy

Thay vì áp dụng một khuôn mẫu chung gây khó cho các vùng đặc thù, Bộ tiêu chí mới đã chia các xã thành 3 nhóm riêng biệt để áp dụng các chỉ tiêu phù hợp:

Nhóm 1 (Xã hướng đô thị): Bao gồm các xã liền kề đô thị hiện hữu, có định hướng lên phường/quận, hoặc các xã có tỷ trọng nông nghiệp trong cơ cấu kinh tế dưới 10%.

Nhóm 2 (Xã nông thôn điển hình): Các xã không thuộc nhóm 1 và nhóm 3.

Nhóm 3 (Xã vùng khó khăn): Gồm các xã khu vực II, III thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo phân định của cấp có thẩm quyền.

Việc phân tầng này giúp chấm dứt cách tiếp cận "cào bằng", cho phép các địa phương chủ động, linh hoạt hơn trong việc thực hiện 10 tiêu chí và 47 chỉ tiêu cụ thể.

10 tiêu chí then chốt giai đoạn 2026 - 2030 bao gồm: Quy hoạch; Hạ tầng kinh tế - xã hội; Phát triển kinh tế nông thôn; Đào tạo nguồn nhân lực; Văn hóa - Giáo dục - Y tế; Giảm nghèo & An sinh xã hội; Khoa học công nghệ & Chuyển đổi số; Môi trường & Cảnh quan; Hệ thống chính trị & Hành chính công; Tiếp cận pháp luật & An ninh quốc phòng.

Xem thêm: 'Đánh thức' giá trị bản địa bằng tư duy kinh tế tuần hoàn

Thí điểm mô hình "Nông thôn mới hiện đại"

Một điểm mới mang tính chiến lược trong Quyết định 51 là thiết lập khung thí điểm xã NTM hiện đại. Đây là cơ chế thử nghiệm nhằm:

Gắn kết chặt chẽ quá trình đô thị hóa với phát triển nông thôn.

Khuyến khích các địa phương có tiềm lực mạnh thực hiện thí điểm trước (tránh triển khai ồ ạt).

Làm tiền đề để tổng kết, rút kinh nghiệm và nhân rộng trên diện rộng sau năm 2030.

Nâng cao tiêu chuẩn hoàn thành nhiệm vụ cấp tỉnh

Bên cạnh cấp xã, tiêu chuẩn dành cho cấp tỉnh cũng được siết chặt và nâng cao hơn. Cụ thể, quy định mới yêu cầu các tỉnh, thành phố phải đáp ứng 13 điều kiện để được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM (tăng 5 điều kiện so với giai đoạn 2021 - 2025). Điều này khẳng định quyết tâm của Chính phủ trong việc không chạy theo thành tích mà tập trung thực chất vào chất lượng cuộc sống của người dân.

Lộ trình thực hiện

Theo đánh giá từ Bộ NN&MT, các địa phương sẽ cần nỗ lực và huy động nguồn lực rất lớn để đáp ứng các tiêu chuẩn mới này. Quyết định 51/2025/QĐ-TTg sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/2/2026, mở đầu cho một kỷ nguyên mới của nông thôn Việt Nam Văn minh, hiện đại và giàu bản sắc.

KHẢI THƯ