Đời sống
Luật sư: 'Giáo viên phạt học sinh tự tiêm vào người có thể bị xem xét hình sự!'
Vụ việc giáo viên tại Trường Tiểu học Lương Thế Vinh (Bến Cát, TP.HCM) có hành vi phạt học sinh tự tiêm vào người, xét dưới góc độ pháp lý thì đây không còn là câu chuyện nội bộ của một lớp học hay một biện pháp giáo dục thiếu chuẩn mực, mà đã chạm đến ranh giới của hành vi xâm hại quyền trẻ em – một lĩnh vực được pháp luật bảo vệ ở mức độ cao nhất.
Hành vi phạt học sinh tự tiêm vào người xuất phát từ giáo viên - là chủ thể có 'quyền lực' với học sinh
Luật Trẻ em năm 2016 quy định rất rõ tại Điều 6 về các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có hành vi xâm hại, bạo lực, gây tổn hại về thể chất và tinh thần đối với trẻ em; đồng thời tại Điều 27 khẳng định trẻ em có quyền được bảo vệ dưới mọi hình thức để không bị bạo lực, bỏ rơi, bỏ mặc làm tổn hại đến sự phát triển toàn diện của trẻ em.
Như vậy, chỉ cần hành vi gây đau đớn, sợ hãi hoặc ám ảnh tâm lý, dù chưa để lại hậu quả vật lý rõ rệt, cũng đã có dấu hiệu vi phạm pháp luật về bảo vệ trẻ em. Trong môi trường giáo dục, yêu cầu này càng phải được đặt ở mức cao hơn, bởi giáo viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là chủ thể có vị trí quyền lực đối với học sinh – những người chưa thành niên, dễ bị tổn thương và phụ thuộc.
Xét về trách nhiệm pháp lý, trước hết, hành vi nêu trên có thể bị xử lý vi phạm hành chính theo Nghị định 130/2021/NĐ-CP, trong đó quy định xử phạt đối với hành vi xâm hại thân thể, gây tổn hại tinh thần đối với trẻ em, kèm theo các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc xin lỗi công khai, chi trả chi phí khám, điều trị nếu phát sinh.
Khả năng xem xét ở góc độ hình sự
Tuy nhiên, dừng lại ở xử phạt hành chính là chưa đủ nếu tính chất và mức độ hành vi vượt ngưỡng vi phạm thông thường. Với tư cách là viên chức ngành giáo dục, giáo viên còn phải chịu trách nhiệm kỷ luật theo Nghị định 112/2020/NĐ-CP và Nghị định 71/2023/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung, trong đó các hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp, xâm hại người học, làm ảnh hưởng nghiêm trọng uy tín của đơn vị có thể bị áp dụng hình thức kỷ luật cao nhất là buộc thôi việc.
Đáng lưu ý hơn, tùy thuộc vào kết quả xác minh của cơ quan chức năng, hành vi này hoàn toàn có thể bị xem xét dưới góc độ trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025). Cụ thể, Điều 134 quy định về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, trong đó việc sử dụng công cụ có khả năng gây nguy hiểm – trong một số trường hợp, kim tiêm có thể được coi là có thể được xem xét là công cụ có khả năng gây nguy hiểm, đặc biệt trong trường hợp tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm bệnh, đây là tình tiết cần được đánh giá kỹ lưỡng.
Đồng thời, Điều 140 về tội hành hạ người khác cũng là một căn cứ pháp lý cần đặt ra, khi hành vi mang tính chất đối xử tàn nhẫn, gây đau đớn về thể chất hoặc tinh thần đối với người lệ thuộc, mà ở đây là học sinh trong quan hệ phụ thuộc với giáo viên. Không thể loại trừ khả năng xem xét thêm các yếu tố liên quan đến danh dự, nhân phẩm nếu hành vi diễn ra trước tập thể lớp, gây tổn thương tâm lý sâu sắc cho trẻ.
Lưu ý những tổn thương thứ cấp ở trẻ
Điểm cốt lõi cần nhấn mạnh là pháp luật không cho phép bất kỳ hình thức “kỷ luật” nào xâm phạm thân thể trẻ em, càng không chấp nhận việc sử dụng các vật dụng có nguy cơ y tế như kim tiêm trong môi trường học đường. Khi một hành vi vừa gây đau đớn thể chất, vừa tạo ra nỗi sợ hãi, lại tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài, thì ranh giới pháp lý đã bị vượt qua. Lúc này, vấn đề không còn là đánh giá đúng – sai trong phương pháp giáo dục, mà là xác định trách nhiệm pháp lý để bảo vệ quyền lợi chính đáng của trẻ em và ngăn chặn nguy cơ tái diễn.
Từ góc nhìn của người hành nghề pháp lý, tôi cho rằng việc xử lý vụ việc cần được thực hiện theo nguyên tắc ưu tiên bảo vệ trẻ em: Trước hết là bảo đảm an toàn về sức khỏe, tâm lý cho các học sinh có liên quan trong vụ việc như việc thăm khám, làm các xét nghiệm, điều trị tâm lý và đặc biệt là bảo mật thông tin, tránh gây tổn thương thứ cấp cho trẻ…; tiếp theo là làm rõ sự thật một cách khách quan, toàn diện; và cuối cùng là xử lý nghiêm minh, đúng pháp luật đối với cá nhân vi phạm, đồng thời xác định rõ trách nhiệm quản lý của nhà trường.
Chỉ khi làm được đầy đủ các bước này, pháp luật mới thực sự phát huy vai trò không chỉ là công cụ trừng phạt, mà còn là cơ chế bảo vệ những chủ thể yếu thế nhất trong xã hội – ở đây chính là trẻ em.
(*) Chi Hội trưởng Chi Hội Luật sư - Hội bảo vệ quyền trẻ em Thành phố Hồ Chí Minh
