Nam dược
Say nắng & sốc nhiệt: Đừng để mùa hè quật ngã bạn
Theo Đông y, say nắng nằm trong các chứng bệnh do "thử ôn" – nhiệt khí phát sinh trong mùa hạ, làm tổn thương nguyên khí và tân dịch cực kỳ nhanh chóng, đưa cơ thể vào tình trạng nguy hiểm. Hiểu đúng để bảo vệ bản thân và gia đình ngay hôm nay.
Nhận diện "tín hiệu đỏ" từ cơ thể
Nhẹ: Mệt mỏi, khát nước, hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi, tim đập nhanh, thở gấp.
Nặng (nguy cơ sốc nhiệt): Thân nhiệt > 40°C, da nóng đỏ nhưng khô (không ra mồ hôi), nôn mửa, lú lẫn, co giật hoặc hôn mê.
Nếu đang làm việc hoặc đi dưới trời nắng nóng mà thấy có các triệu chứng kể trên, dù là nhẹ cũng không nên chủ quan mà cần nhanh chóng có biện pháp sơ cứu.
Sơ cứu đúng cách: chạy đua với thời gian
Thực hiện ngay 4 bước:
Di chuyển: Tìm bóng râm, nơi thoáng mát để nghỉ ngơi (tuyệt đối không vào ngay phòng máy lạnh đột ngột).
Làm mát: Nới lỏng quần áo, bỏ khẩu trang/mũ. Dùng khăn mát lau các vùng: trán, cổ, nách, bẹn.
Bù nước: Uống từng ngụm nhỏ nước lọc, nước bù điện giải (oresol), hoặc nước muối nhạt.
Cấp cứu: Nếu triệu chứng không giảm, cần chuyển ngay đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu.
Nghệ thuật uống nước để giải nhiệt bền vững
Uống nước không chỉ để giải khát, để giải nhiệt an toàn cho cơ thể và còn là liệu pháp bảo vệ mạch máu.
Lượng nước: 2,5 – 3,5 lít/ngày (khi làm việc ngoài trời).
Tần suất: Mỗi 15-20 phút uống 1-2 ngụm (khoảng 100-150ml); không uống ừng ực cả cốc trong vòng 30 giây
Loại nước tốt nhất: Nước lọc ấm hoặc nước không lạnh.
Thức uống hỗ trợ: Nước ép dưa hấu, cam, rau má, trà actiso, trà hoa cúc, trà lá dâu...
Đừng đợi đến khi khát mới uống nước, hãy chủ động cấp nước cho "cỗ máy" cơ thể của bạn! Cứ 45-60 phút làm việc, hãy nghỉ giải lao 10-15 phút nơi bóng râm.
2 điều cấm kỵ khi làm việc dưới nắng: Uống rượu bia sẽ gây giãn mạch, mất nước nhanh, cực dễ say nắng. Hút thuốc lá làm co mạch quá mức, giảm khả năng thải nhiệt của cơ thể.
Cảnh báo nước đá: Uống nước đá ngay khi đang đi hoặc sau khi đi nắng về, trước tiên gây sốc nhiệt cho vùng hầu họng, tạo điều kiện cho virus, vi khuẩn phát triển, tăng nguy cơ viêm họng, viêm amidan, cảm lạnh. Nguy hiểm hơn có thể gây ra tình trạng co thắt mạch máu dạ dày, thực quản, mạch vành tim – cực kỳ nguy hiểm cho người có bệnh lý tim mạch, dễ gây đau thắt ngực, rối loạn nhịp tim, rối loạn tiêu hóa… Nước đá chỉ tạo cảm giác mát tức thời, thực tế khiến cơ thể mệt mỏi và khô khát hơn.
Mẹo nếu bạn quá thèm nước đá: Ngậm trong miệng một lúc cho bớt lạnh rồi mới nuốt. Thêm vài lát gừng tươi, hoặc nước trà gừng, hoặc thìa mật ong để trung hòa "hàn khí". Ăn một lát bánh mì nướng hoặc khoai luộc làm "lớp đệm" cho dạ dày trước khi uống.
Nguyên tắc "làm mát từ từ"
Ngay khi vừa đi nắng về, tuyệt đối không tắm (dù là nước ấm hay lạnh). Nước lạnh gây co mạch đột ngột, dễ dẫn đến đột quỵ, nhồi máu cơ tim, cảm lạnh cấp, đau đầu, đau nhức cơ xương khớp.
Nghỉ ngơi: Ngồi chỗ thoáng mát 15-20 phút (người già/trẻ em/người có bệnh lý tim mạch nghỉ 30 phút). Uống vài ngụm nước ấm (không uống nước đá, không uống ừng ực).
Lau khô: Thấm sạch mồ hôi trước khi ngồi quạt nhẹ.
Tắm an toàn: Chỉ tắm khi da bớt nóng, nhịp thở bình thường. Ưu tiên tắm nước ấm để mạch máu giãn nở từ từ, thư giãn cơ bắp.
"Tủ thuốc" nam giúp trị nắng tại gia
Chống đau đầu: Đặt vài cành lá hương nhu tươi trong nón đội đầu.
Nước giải nhiệt nhanh: 10-20g bột sắn dây, pha nước lọc + miếng chanh, chút muối và đường phèn. Người tỳ vị hàn, bụng lạnh, thường tiêu lỏng nên pha với nước sôi cho bột chín, thêm nước gừng và ít muối.
Rau má tươi lượng vừa đủ, rửa sạch, xay và lọc lấy nước, uống sống.
Hoa cúc, kim ngân hoa, mỗi loại 8-12g, hãm với nước sôi trong bình giữ nhiệt rồi hòa thêm nước sôi để nguội, uống trong ngày. Thêm chút đường phèn hoặc 3 quả táo đỏ (xắt lát) nếu thấy khó uống.
Trà giải thử: Mạch môn (20g) + Lô căn (20g) hãm bình giữ nhiệt uống thay trà. Thích hợp dùng khi cơ thể mỏi mệt, mất nhiều mồ hôi, họng khô miệng khát, đầu nặng mắt hoa, ngực bụng bồn chồn rạo rực không yên. Trà cũng dự phòng tích cực tình trạng say nắng, say nóng và các bệnh lý viêm nhiễm đường hô hấp, viêm da
Nước giải cảm nắng: Quả khế già chưa chín, nướng qua, sắc nước uống. 100g lá khế + 40g lá chanh giã vắt nước uống. Bã đắp thái dương và gan bàn chân.
Bài thuốc cho người "say nắng trong nhà" (biểu hiện nhức đầu, thân hình co ro, sợ lạnh, sốt cao, chân tay đau nhức, da nóng mà không ra mồ hôi; thường gặp ở người già, người có bệnh nền, chính khí kém): Rau má, sắn dây, hương nhu, mạch môn, tía tô, hoắc hương (mỗi loại 10-12g) nấu uống thay nước, đến khi giảm triệu chứng.
Lưu ý: Thảo dược thanh nhiệt giải thử thường có tính mát, lạnh, dễ gây tiêu lỏng; vì vậy những người dễ bị lạnh bụng, sình bụng, tiêu hóa kém, khi uống nên cho thêm lát gừng nướng giã nát.