Góc nhìn

Những ngày này, dự án chỉnh trang đường Thái Phiên nối dài, đoạn từ đường Mang Cá đến đường Đinh Tiên Hoàng trong khu vực Kinh thành Huế thuộc phường Phú Xuân, TP. Huế thu hút nhiều chú ý của dư luận. Đây là một trong số nhiều hạng mục hạ tầng được triển khai trong khu vực di sản, nhưng điều gây chú ý đặc biệt là bởi liên quan tới một phần tường thành lịch sử.

Theo nhà nghiên cứu Lê Đức Thọ, công trình đang bị phá dỡ thực chất là vòng thành/tường bao xung quanh đồn Mang Cá, do người Pháp xây dựng thời kỳ thuộc địa. Nơi đây gắn với ký ức lịch sử trong vụ biến cố thất thủ kinh đô năm 1885, một dấu mốc đau thương trong lịch sử triều Nguyễn.

Việc một số tờ báo đặt tên cho đoạn vòng thành này là “bức tường ô nhục” dấy lên những tranh luận trái chiều. Không ít ý kiến cho rằng, cách đặt tên đó mang tính cảm xúc, trong khi bản thân công trình này là một phần của lịch sử, cần nhìn nhận một cách thận trọng.

Dưới góc nhìn của hậu thế, có lẽ ít có người Huế nào cảm thấy “ô nhục” khi đi ngang qua bức tường thành đồn Mang Cá. Có chăng đây là cách diễn giải hơi hướng cảm xúc mạnh của một cách nhìn hiện đại cho sự kiện diễn ra đã hơn một thế kỷ trước.

Trong dân gian vẫn thường lưu truyền câu nói: "Ở đồn Mang Cá vui hơn ở nhà", cho thấy nơi đây không chỉ mang dấu ấn chiến sự mà còn phản ánh một lát cắt xã hội, không chỉ của người dân bên trong Kinh thành Huế mà còn ở các địa phương lân cận.

Từ góc độ bảo tồn, nhiều ý kiến đề xuất cần linh hoạt trong cách tiếp cận đối với công trình tường thành Mang Cá. Đoạn tường thành nào vướng quy hoạch đô thị thì có thể phá dỡ. Những phần nào không ảnh hưởng thì nên giữ lại như một chứng tích lịch sử, không nên đập bỏ hoàn toàn.

Đằng sau những tranh cãi về “bức tường ô nhục”, thực ra là một câu hỏi lớn hơn nhiều: cách người ta lựa chọn thế nào để đối diện với ký ức? Câu chuyện ở đây không chỉ là vấn đề giữ lại hay phá dỡ một đoạn tường bao cũ, mà là cách thức chính quyền Huế thực hiện như thế nào để di sản vẫn “sống” được nhưng không cản trở sự phát triển.

KIÊN ĐỒNG