Nam dược

Nam dược & Đời sống

Dưỡng sinh năm Bính Ngọ 2026: Lấy tĩnh chế động

Hà Nguyễn Đông Y (Hội Đông Y TP.HCM) 29/03/2026 13:27

Năm 2026 nền nhiệt tăng cao, hỏa khí cực thịnh, nguy cơ âm huyết bị hao tổn nặng, nhiều tác động xấu đến sức khỏe tinh thần lẫn thể chất. Hiểu được quy luật vận hành của thời tiết để chủ động chăm sóc bản thân, là "chìa khóa" giúp bạn đi qua năm Bính Ngọ một cách bình an.

z7669125253932_30beab528b4897aeb3bae5d516417647.jpg
Cháo kỷ tử: món ăn bổ sung âm dịch cực kỳ hiệu quả

Theo các học thuyết cổ phương Đông, Bính Ngọ 2026 là một năm có nền hỏa nhiệt tăng cao nhưng cũng tiềm ẩn thủy hàn (gió lạnh và ẩm thấp), thời tiết có xu hướng cực đoan với nhiều biến động bất thường.

Thực tế cho thấy, vừa bước vào tiết xuân phân – giữa mùa xuân mà nhiệt độ đã tăng cao, khí hậu khô và nóng bất thường so với tính chất thông thường của mùa và so với cùng kỳ những năm trước. Điều này làm tăng nguy cơ bùng phát các nhóm bệnh về: tim mạch, huyết áp, hô hấp, thận, tâm thần kinh, truyền nhiễm….

Hỏa nhiệt, khô nóng và những hệ lụy đến sức khỏe

Sốc nhiệt và say nắng: Đặc tính của hỏa khí là thiêu đốt tân dịch, khiến cơ thể bị mất nước đột ngột, rơi vào tình trạng sốc nhiệt, say nắng, đặc biệt đối với những người thường xuyên đi ngoài đường, làm việc lâu ngoài nắng. Thậm chí, với đối tượng có thể trạng yếu, người lớn tuổi, trẻ em, dù không phải làm việc dưới nắng cũng vẫn bị hỏa khí tác động làm cơ thể mất nước, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Nhiệt hỏa cũng dễ gây ra tình trạng viêm nhiễm, nếu có sốt sẽ sốt rất cao, dễ gây trụy mạch.

Hỏa thiêu đốt tâm trí: Năng lượng hỏa ngoài môi trường dễ kích động hỏa của tạng tâm, tạng can vượng lên (các tạng quản về tâm thần kinh, điều tiết hoạt động tình chí) khiến con người dễ nổi nóng, căng thẳng, uất ức, cảm thấy bồn chồn không yên, khó ngủ, thậm chí là tăng huyết áp, tăng nhịp tim...

Viêm nhiễm và bốc hỏa: Phế (phổi) quản lý về da và hô hấp. Đây là tạng mỏng manh, rất nhạy cảm với những biến động của thời tiết, dễ bị tổn thương trong tiết trời nắng nóng kèm hanh khô. Cụ thể với các biểu hiện như ho khan, khô da, viêm mũi dị ứng, viêm hô hấp... Hỏa đốt âm dịch khiến phần âm của thận thêm hao hụt, khô, những cơn bốc hỏa, đau lưng, ù tai, mệt mỏi kéo dài, có thể gia tăng ở những người vốn có thể trạng âm hư; đặc biệt là với người cao tuổi hoặc người lao động trí óc nhiều.

Hỏa còn tác động đến vị - cơ quan tiêu hóa dễ làm tăng nguy cơ tăng acid dạ dày, trào ngược dạ dày, đầy hơi, khó tiêu...

Kim chỉ nam vượt qua năm Bính Ngọ: Chế hỏa, dưỡng thủy, tư âm

Đây là nguyên tắc dưỡng sinh chung cho năm Bính Ngọ, nghĩa là điều chỉnh lối sống để khắc chế, không tạo điều kiện cho hỏa bùng lên bằng cách tư dưỡng âm dịch, bổ sung thủy dịch; giúp cho thủy hỏa, âm dương trong cơ thể luôn ở thế cân bằng.

z7669125914347_c5d6637a37d18929da4c17138e786ba2.jpg
Uống trà hoa cúc giúp thanh nhiệt, dịu mát tâm thần kinh

Về tâm thần kinh, để chế hỏa cần nuôi dưỡng tinh thần bằng cách tập thiền hoặc hít thở sâu 10-15 phút mỗi sáng sớm hoặc mỗi tối trước giờ ngủ hay giữa giờ nghỉ trưa. Giữ tâm thế an nhiên: Hạn chế tham gia các cuộc tranh luận căng thẳng, tránh xa các nguồn năng lượng tiêu cực. Nghe nhạc nhẹ nhàng (nhạc thiền, nhạc cổ điển) là cách dưỡng tâm rất tốt.

Về điều dưỡng thân thể cần thực hiện chế độ ăn thanh nhiệt, ưu tiên các loại rau củ quả có tính mát như rau má, cải thìa, mướp đắng (khổ qua), bí đao, cần tây…

Nên chủ động uống đủ nước theo thể trạng, không đợi khát mới uống, nên uống nước ấm.

Ăn các loại hoa quả mọng nước để bổ sung thêm thủy dịch cho cơ thể như: lê, mía, bưởi, dưa gang, dưa hấu, củ năng, củ sắn, ngó sen…

Hãm nước uống hàng ngày với liều lượng nhỏ các loại trà dưỡng tâm thanh nhiệt như: tâm sen, hoa cúc, actiso, hoa tam thất, trà xanh…

Các loại thực phẩm như: đậu đen, vừng đen (mè đen), kỷ tử, bách hợp, ngọc trúc hạt sen, óc chó, nước dừa; thịt vịt, hàu, nghêu, sò, rong biển,… nên dùng thường xuyên vì giúp bổ thận thủy, bổ sung âm dịch hiệu quả.

Bảo vệ cho phổi bằng cách duy trì độ ẩm trong phòng ngủ (có thể dùng máy tạo độ ẩm hoặc đơn giản là đặt một chậu nước sạch trong phòng). Nên thức dậy sớm để đón năng lượng dương khí trong lành, nhưng cần ngủ đủ giấc trước 23h để bảo toàn âm huyết.

Các bộ môn vận động nhẹ nhàng như thái cực quyền, dịch cân kinh, yoga, đi bộ chậm vào sáng sớm hoặc chiều mát sẽ giúp khí huyết lưu thông mà không làm hao tán chân âm.

Lưu ý:

  • Hạn chế tối đa các chất kích thích, các thực phẩm sinh hỏa nhiệt như: rượu bia, cà phê, đồ cay nóng (ớt, tỏi sống...) và các món chiên xào nhiều dầu mỡ.
  • Hạn chế uống nước đá, ăn kem quá nhiều trong những ngày nóng. Cái lạnh đột ngột sẽ làm tổn thương dương khí, phế khí, dễ gây cảm hàn giữa mùa hè, gây ho, viêm họng, đau đầu.
  • Nên dùng điều hòa ở nhiệt độ 26-27°C, kết hợp quạt đối lưu không khí để tránh sự chênh lệch nhiệt độ quá lớn giữa trong phòng và ngoài trời; tránh gây sốc nhiệt.

Hà Nguyễn Đông Y (Hội Đông Y TP.HCM)