Câu chuyện nông nghiệp hôm nay
Một tháng chiến sự Trung Đông: Cú sốc Hormuz và sự lung lay của trật tự toàn cầu
Cuộc chiến Iran 2026, với định danh Chiến dịch Epic Fury từ phía Mỹ, không còn là một cuộc xung đột cục bộ. Sau 4 tuần, nó đã biến thành một "hố đen" địa chính trị, nuốt chửng hàng ngàn sinh mạng và bóp nghẹt nhịp đập kinh tế toàn cầu.
Tàn phá nghiêm trọng và thảm kịch nhân đạo
Bầu trời Iran trong tháng 3 không có lấy một ngày yên bình. Với hơn 7.000 mục tiêu bị đánh phá, từ các kho nhiên liệu đến các trung tâm chỉ huy, mức độ tàn phá đã vượt xa các cuộc chiến trước đây trong khu vực.
Số người thiệt mạng đã chạm mức thảm khốc. Trong khi Bộ Y tế Iran xác nhận 1.937 người chết, các tổ chức độc lập như Hengaw và HRANA đưa ra con số rúng động hơn: từ 3.300 đến 6.500 người. Thế nhưng Hội Chữ thập đỏ Iran lại đưa ra con số khủng khiếp hơn. Bà Maria Martinez - trưởng phái đoàn Hội Chữ thập đỏ Iran - nói ngày 27/3 trong cuộc họp báo tại Liên Hợp Quốc: "Tình hình nhân đạo đang xấu đi nhanh chóng. Tehran, một thành phố với khoảng 9 triệu dân, giờ đây dường như trống trơn”. Theo đó, ít nhất 1.900 người đã thiệt mạng và 20.000 người bị thương ở Iran.
Cũng theo bà Martinez cho biết, nhiều cơ sở hạ tầng dân sự của Iran đã bị hư hại do các cuộc không kích của Mỹ và Israel, bao gồm 289 cơ sở y tế, 600 cơ sở giáo dục, 17 trung tâm của Hội Chữ thập đỏ, gần 100 xe cứu thương bị hư hại hoặc phá hủy.
Bên cạnh đó, 120 bảo tàng và các di tích văn hóa, lịch sử trên khắp Iran đã bị hư hại, trong đó có Cung điện Golestan, Cung điện Saadabad, Cung điện Cẩm thạch, Bảo tàng Chiến tranh.
Đau đớn nhất là sự ra đi của cả một thế hệ lãnh đạo: Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, Tổng tham mưu trưởng Mousavi và cựu Tổng thống Ahmadinejad đều được báo cáo đã tử nạn.
Trong khi đó, Lebanon trở thành vùng đệm đẫm máu với hơn 1.100 người tử vong. Israel và Mỹ, dù sở hữu công nghệ phòng thủ hàng đầu, cũng không tránh khỏi tổn thất với hàng chục binh sĩ thiệt mạng và hàng ngàn dân thường bị thương, do các đợt trả đũa bằng tên lửa đạn đạo xuyên thủng bầu trời. Các cuộc không kích vào kho nhiên liệu tại Tehran và các tỉnh miền Nam, được mô tả như một cuộc "chiến tranh hóa học trá hình", giải phóng chất độc vào không khí, đầu độc nguồn nước và tàn phá hệ sinh thái trên quy mô xuyên biên giới.
Trục kháng chiến đối đầu liên minh đại bàng
Cuộc chiến đã vạch rõ lằn ranh giữa hai khối quyền lực đang kịch chiến để giành quyền kiểm soát tương lai Trung Đông.
Mỹ phối hợp chặt chẽ với Israel trong một chiến lược "vừa đánh vừa đàm". Tuy nhiên, các nước Vùng Vịnh (GCC) như UAE, Ả Rập Xê Út đang rơi vào thế "kẹt giữa làn đạn". Dù là đồng minh của Mỹ, họ lại là mục tiêu hàng đầu của 83% lượng tên lửa trả đũa từ Iran. Sự thận trọng của các nước này cho thấy nỗi sợ hãi về việc hạ tầng tỷ đô bị xóa sổ chỉ sau một đêm.
Nhưng Iran không chiến đấu đơn độc. Các nhóm ủy nhiệm như Hezbollah (Lebanon) và PMF (Iraq) đã chấp nhận hy sinh hàng ngàn tay súng để kìm chân liên minh. Sự xuất hiện của ban lãnh đạo mới tại Iran dưới thời ông Mojtaba Khamenei, cho thấy một thái độ không lùi bước, sẵn sàng dùng "quyền tự vệ vốn có" để tấn công vào mọi căn cứ Mỹ tại khu vực.
"Yết hầu" Hormuz và sự đứt gãy mạch máu toàn cầu
Việc đóng cửa eo biển Hormuz không chỉ là đòn quân sự, mà là một cuộc xâm lược vào túi tiền của mỗi người dân trên trái đất.
Giá dầu thô chạm mốc 119 USD/thùng, xăng nội địa Việt Nam vượt ngưỡng 33.000 đồng/lít. Đây là mức giá hủy diệt đối với các ngành vận tải và sản xuất.
Dầu bị chặn đã đẩy ngành nông nghiệp bên bờ vực. Khi 33% lượng phân bón toàn cầu bị chặn lại tại Hormuz, giá urê thế giới đã tăng vọt lên 674 USD/tấn. Đối với Việt Nam, một nền kinh tế nông nghiệp có độ mở cao, đây là đòn chí mạng. Xuất khẩu cà phê, hạt tiêu sụt giảm mạnh trong khi chi phí logistics tăng gấp bội, đẩy nông dân vào thế "làm không đủ bù lỗ", khiến Chính Phủ phải liên tục ra tay để đưa giá xăng về mức chấp nhận được, nhằm ổn định nền kinh tế.
Kịch bản nào cho tuần thứ năm?
Thế giới đang nín thở chờ đợi ngày 06/04 - thời hạn chót cho những nỗ lực ngoại giao cuối cùng. Có ba kịch bản đang hiện hữu:
Hòa hoãn mong manh: Một lệnh ngừng bắn tạm thời để giải cứu các hành động nhân đạo và mở lại một phần eo biển Hormuz.
Chiến tranh tiêu hao: Mỹ tiếp tục dùng ưu thế không quân để bào mòn Iran, trong khi Tehran duy trì phong tỏa kinh tế, đẩy thế giới vào cuộc khủng hoảng tài chính dài hạn.
Đại xung đột hạt nhân: Nếu các cơ sở hạt nhân của Iran tiếp tục bị oanh kích, lằn ranh đỏ cuối cùng sẽ sụp đổ, kéo theo sự can thiệp trực tiếp của các cường quốc khác.
Cuộc chiến 2026 đã chứng minh một chân lý phũ phàng: Trong một thế giới đa cực, không có xung đột nào là cục bộ, và cái giá của hòa bình đôi khi được tính bằng sự sụp đổ của toàn bộ hệ thống cũ.
