Chính sách
Xăng dầu tăng 15% mới điều chỉnh: 'Phanh' gấp chặn sốc giá
Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết sửa đổi Nghị quyết 36, xác lập một ngưỡng cửa mới cho việc điều hành năng lượng: Giá cơ sở phải biến động từ 15% trở lên mới được điều chỉnh ngay lập tức. Đây là bước đi chiến lược nhằm tách biệt biến động thị trường thông thường với những cú sốc thực sự.
Bỏ 7%
Theo quy định mới, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính sẽ chỉ can thiệp giá ngay trong ngày khi giá cơ sở của các mặt hàng xăng dầu phổ biến tăng từ 15% trở lên so với kỳ điều hành liền kề. Con số này cao gấp đôi so với mức 7% quy định trước đây. Ở chiều ngược lại, nếu giá giảm từ 10% trở lên, giá bán lẻ cũng sẽ được điều chỉnh giảm ngay lập tức để đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng.
Mọi biến động nằm dưới các ngưỡng này (tăng dưới 15% hoặc giảm dưới 10%) sẽ được gom lại và xử lý định kỳ vào thứ Năm hằng tuần theo Nghị định 80. Sự thay đổi này cho thấy tư duy điều hành đã chuyển từ bám sát hằng ngày sang ổn định chiến lược.
Bình quân thay vì tức thời
Để xác định chính xác con số 15% này, Chính phủ giao Bộ Công Thương tính toán theo nguyên tắc bình quân số ngày có giá giữa hai kỳ công bố của các sản phẩm xăng dầu trên thị trường quốc tế.
Việc sử dụng con số bình quân thay vì giá chốt phiên tại một thời điểm giúp làm "mềm" các đỉnh nhọn hoặc đáy sâu của giá dầu thế giới. Điều này cực kỳ quan trọng để ngăn chặn tình trạng giá trong nước bị giật cục theo những tin tức chính trị nhất thời hoặc các đợt đầu cơ ngắn hạn trên sàn giao dịch quốc tế.
Việc nâng ngưỡng lên 15% mang lại ba giá trị cốt lõi cho thị trường, đó là với ngưỡng 15%, người dân không còn phải lo lắng về việc giá xăng có thể tăng bất cứ lúc nào chỉ vì một thông tin tiêu cực từ Trung Đông hay xung đột địa chính trị. Nó tạo ra một vùng an toàn đủ lớn để các kế hoạch chi tiêu gia đình và phương án sản xuất của doanh nghiệp không bị đảo lộn liên tục.
Động tác trên như…mắt thần kiểm soát lạm phát từ xa. Bằng cách trì hoãn việc tăng giá ngay lập tức khi biến động nhẹ, Chính phủ có thêm thời gian để quan sát xu hướng thực tế. Nếu giá thế giới chỉ tăng ảo rồi giảm lại ngay sau đó, nền kinh tế trong nước sẽ không phải chịu một chu kỳ tăng - giảm giá vô ích, giúp chỉ số CPI ổn định và bền vững hơn.
Cuối cùng là giải tỏa áp lực lẫn tạo cơ hội cho Quỹ Bình ổn. Khi giá thế giới tăng nhưng chưa chạm ngưỡng 15%, Quỹ Bình ổn giá (BOG) đóng vai trò là "người hùng thầm lặng" chi tiền để bù đắp chênh lệch. Điều này giúp giữ giá bán lẻ đứng yên, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi sự điều tiết cực kỳ tinh tế từ cơ quan quản lý để đảm bảo Quỹ không bị cạn kiệt trước những đợt tăng giá kéo dài.
Thách thức cho chuỗi cung ứng
Tuy nhiên, con số 15% cũng đặt ra bài toán hóc búa cho các doanh nghiệp đầu mối và hệ thống bán lẻ. Nếu giá thế giới tăng mạnh (ví dụ 14%) mà giá bán lẻ chưa được điều chỉnh ngay, doanh nghiệp sẽ phải gánh khoản lỗ chênh lệch trong nhiều ngày.
Để vận hành trơn tru cơ chế này, Nghị quyết quy định Bộ Tài chính phải gửi ý kiến bằng văn bản trước 12 giờ ngày điều hành để Bộ Công Thương kịp thời công bố giá. Sự phối hợp chặt chẽ này là chìa khóa để đảm bảo rằng dù giá chưa tăng ngay, các doanh nghiệp vẫn đủ nguồn lực và niềm tin để duy trì dòng chảy xăng dầu, không để xảy ra tình trạng đứt gãy hoặc khan hiếm cục bộ do tâm lý e ngại thua lỗ.
Tóm lại, ngưỡng 15% là một phép tính cân bằng giữa tính thị trường và sự ổn định vĩ mô. Nó chấp nhận để giá trong nước có độ trễ nhất định so với thế giới, đổi lại là một môi trường kinh doanh dự báo được và ít cú sốc hơn cho toàn xã hội.
