Văn hóa

Đi trong đất

Lò rèn 'đỉnh nhất' Thăng Bình - 8 đời bền gan giữ lửa

Nguyễn Quỳnh • 19/03/2026 11:59

Giữa nhịp sống hiện đại, khi máy móc dần thay thế đôi tay con người, ở xã Thăng Bình (TP. Đà Nẵng) vẫn vang lên tiếng búa rèn đều đặn của ông Hồ Quang Tuấn (53 tuổi) - người thợ rèn thế hệ thứ 8 trong gia đình. Hơn nửa đời gắn bó với lửa và thép, ông không chỉ mưu sinh mà còn bền bỉ giữ gìn một nghề truyền thống đang dần mai một.

Tám đời tiếp nối lửa nghề

z7635641126309_0a7b9a868f7eb7c25cc54388c33c9bc9.jpg
Lò rèn của gia đình ông Tuấn nằm ở vệ đường xã Thăng Bình.

Dưới cái nắng hanh của những ngày tháng 3, chúng tôi tìm đến lò rèn của ông Tuấn nằm bên vệ đường của xã Thăng Bình, cách đường quốc lộ 1A khoảng 1km. Trong không gian vỏn vẹn chưa đầy 50m², bao phủ bởi màu ám khói của than củi và bụi sắt, hai cha con cụ Hồ Xê (90 tuổi) và Hồ Quang Tuấn (53 tuổi) vẫn miệt mài với công việc tay chân nặng nhọc để tạo ra những sản phẩm thủ công từ sắt thép.

z7635641126307_a8dd7606ebd60e4698e6bc5e06c2604f.jpg
Ông Tuấn là thế hệ giữ nghề rèn.

Sinh ra trong gia đình nhiều đời làm nghề rèn, ông Tuấn sớm quen với tiếng búa, lửa than và mùi sắt thép. Đến nay, ông là thế hệ thứ 8 tiếp nối nghề, nhưng cũng trăn trở khi có thể đây sẽ là đời cuối cùng trong gia đình còn gắn bó với lò rèn.

Theo ông, nghề rèn ngày nay không còn thu hút giới trẻ bởi sự vất vả, độc hại và thu nhập không cao. Ba người con của ông đều lựa chọn những công việc khác ổn định hơn, không ai muốn theo nghề của cha.

z7635641111767_084f63af8913e9c5363082aa8a61b3af.jpg
Sinh ra trong gia đình nhiều đời làm nghề rèn, ông Tuấn sớm quen với tiếng búa, lửa than và mùi sắt thép.

Dù vậy, ông Tuấn vẫn ngày ngày miệt mài bên bếp lửa. Mỗi mùa thu hoạch lúa, người dân lại tìm đến đặt làm các công cụ như rựa, cuốc, dao… Ngoài sản phẩm mới, ông còn nhận gia công, sửa chữa theo yêu cầu. Có những lúc khách chờ lấy ngay, ông làm liền tay; còn hàng đặt mới thì hẹn ngày giao.

Mỗi sản phẩm của ông làm ra có giá bán chỉ 50.000 đến 250.000 đồng, thu nhập trung bình khoảng 300.000 – 400.000 đồng mỗi ngày. “Tôi theo nghề này vì đam mê và tuổi đã lớn, khó chuyển đổi công việc, nhưng quan trọng hơn là vì đã quen và nặng tình với nghề”- ông chia sẻ.

Ông Tuấn cho biết thêm, để tạo ra sản phẩm sắc bén, bền bỉ, người thợ phải chọn thép tốt, thực hiện đúng kỹ thuật tôi luyện và làm nguội. Từng công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác. Do điều kiện kinh tế, ông chủ yếu sử dụng phôi sắt từ phế liệu để giảm giá thành, phù hợp với nhu cầu của người dân.

Nặng lòng với nghề cũ

Hằng ngày, ông Hồ Xê vẫn ra lò rèn phụ giúp con trai gia công, làm nguội các sản phẩm thủ công từ sắt thép. Mặc dù công việc ở lò rèn khá nặng nhọc, độc hại nhưng với ông Xê, đó không chỉ là công việc mà còn là niềm vui, là thói quen không thể thiếu.

z7635641126313_a82635dd4d615e960ae858639faab437.jpg
Ông Xê tuổi đã cao, sức khỏe yếu nhưng vẫn còn làm nghề như một thói quen hằng ngày.

Lau nhẹ mồ hôi đang chảy dài trên gò má đầy đồi mồi và vết chân chim, cụ Xê nói: Ngày xưa, người dân địa phương chủ yếu làm nông nên các công cụ như lưỡi hái, rựa, dao rất cần thiết. Ai cũng tìm đến lò rèn của ông để đặt làm mới hoặc sửa chữa. Ngày nay, người dân vẫn còn dùng các sản phẩm từ lò rèn để phục vụ cho lao động nông nghiệp nhưng ít hơn, vì làm ra sản phẩm mất nhiều thời gian, giá thành lại cao hơn hàng công nghiệp. Nhưng bù lại được cái sản phẩm rèn thủ công chất lượng tốt và bền hơn.

z7635641126311_640146fcf1f37b34ac1ee94fab64478c.jpg

“Nay tuổi cao sức yếu nên tôi chỉ dành thời gian rảnh ra lò rèn phụ con làm nguội các sản phẩm. Nhiều lúc ngồi ở nhà buồn lắm và nhớ nghề. Cũng nhờ lao động chân tay này mà tôi sống khỏe, và vui vẻ” – ông Xê nói.

z7635641999263_9d4e0c18f83754600062852aefa4fc9f.jpg

Giữa thời buổi hàng công nghiệp tràn ngập thị trường, lò rèn của ông vẫn đỏ lửa mỗi ngày. Khách hàng tìm đến không chỉ để mua một vật dụng, mà còn để tìm lại giá trị của sự bền bỉ, tin cậy – điều mà máy móc khó có thể thay thế.

z7635641535843_4ac27f1f54a48b4b7b72db6af1feef63.jpg
Sản phẩm của ông Tuấn làm ra vừa sắc bén, bền nên được nhiều người tin dùng.

Để chuẩn bị cho mùa thu hoạch sắp tới, nhiều hộ nông dân tại các xã lân cận bắt đầu mang nông cụ lao động đến lò rèn của ông Tuấn để tân trang. Có mặt tại lò rèn quen thuộc từ sáng sớm, ông Hà Văn Thanh (xã Thăng An, TP.Đà Nẵng) cho biết: Gia đình ông vẫn duy trì thói quen sử dụng lưỡi hái, liềm rèn thủ công thay vì đồ công nghiệp. Lần này, ông mang 3 lưỡi hái cũ tới lò rèn của ông Tuấn để mài lại cho bén.

“Tôi thấy cha con ông Tuấn làm đồ vẫn là đỉnh nhất, dùng rất bén mà giá thành lại phải chăng. Hơn nữa, chủ lò tính tình hòa đồng, vui vẻ nên khách khứa ai cũng mến mộ, cứ hư hỏng món gì là lại mang đến đây ngay” – ông Thanh chia sẻ.

Hiện nay, tại địa phương chỉ còn khoảng 4 hộ theo nghề rèn, đa số đều đã lớn tuổi. Những người giữ nghề rèn như con ông Hồ Xê là khá hiếm. Ông Tuấn kiên trì giữ nghề không chỉ giúp gia đình duy trì thu nhập mà còn góp phần bảo tồn một nét văn hóa truyền thống của địa phương.

Nguyễn Quỳnh