Xuất nhập khẩu

Phụ phí cao gấp đôi lợi nhuận

Theo báo cáo của VASEP, xung đột tại Trung Đông đã buộc các tuyến vận tải đi Mỹ (bờ Đông) và châu Âu phải vòng qua mũi Hảo Vọng, kéo dài hành trình thêm 7-10 ngày. Hệ quả là các hãng tàu thông báo áp thêm phụ phí rủi ro và nhiên liệu từ 2.000 đến 4.000 đô la Mỹ/container lạnh.

Mức tăng này đang trực tiếp "ăn mòn" toàn bộ thành quả sản xuất. Đối với mặt hàng cá tra, biên lợi nhuận ròng hiện nay chỉ dao động khoảng 3-5%. Với một container 40 feet trị giá khoảng 50.000 - 60.000 đô la Mỹ, mức phụ phí 4.000 đô la tương đương với gần 7-8% giá trị lô hàng.

Rõ ràng, với những con số này, doanh nghiệp sẽ mất sạch lợi nhuận, đồng thời phải bù lỗ từ 2-3% trên mỗi container xuất khẩu để giữ chân khách hàng.

Đối với mặt hàng tôm, dù giá trị mỗi container cao hơn (khoảng 100.000 - 150.000 đô la Mỹ), nhưng chi phí điện năng cho container lạnh bảo quản tôm vốn đã cao, nay cộng thêm thời gian lênh đênh trên biển kéo dài khiến tổng chi phí logistics chiếm tới 15% giá vốn, đẩy doanh nghiệp vào thế khó khi đàm phán giá bán.

Nguy cơ mất thị phần vào tay đối thủ

Không chỉ là câu chuyện lợi nhuận, ngành thủy sản Việt Nam đang đứng trước áp lực cạnh tranh khốc liệt. Việc tàu đi vòng làm tăng thời gian giao hàng, khiến độ tươi ngon và chất lượng hàng hóa chịu rủi ro lớn.

Trong khi Việt Nam gặp khó trên cung đường đi châu Âu và Mỹ, các đối thủ cạnh tranh như Ecuador (với tôm) và Ấn Độ lại có lợi thế địa lý hoặc các thỏa thuận vận tải ưu tiên, giúp họ duy trì giá thành ổn định hơn. Nếu giá bán của Việt Nam buộc phải tăng để bù đắp chi phí logistics, người tiêu dùng tại các thị trường trọng điểm sẽ có xu hướng chuyển sang sản phẩm từ các quốc gia này.

Tại thị trường nội địa, "gọng kìm" còn siết chặt hơn khi giá dầu diesel tăng mạnh khiến cước vận tải bộ tăng thêm khoảng 500.000 đồng/container 40 feet. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu sang Trung Đông đã phải thông báo tạm dừng nhận đơn hàng mới do rủi ro vận tải vượt quá khả năng kiểm soát tài chính.

Kiến nghị các giải pháp tiếp sức khẩn cấp

Trước tình hình xung đột có dấu hiệu kéo dài trên 6 tháng, VASEP đề xuất Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan cần có những hành động quyết liệt.

Đó là khẩn trương làm việc với các liên minh hãng tàu, yêu cầu minh bạch hóa các loại phụ phí và có lộ trình tăng phí hợp lý, tránh tình trạng "té nước theo mưa".

Cần có chính sách hỗ trợ tài chính trực tiếp, thông qua việc đề xuất các chính sách giảm phí hạ tầng cảng biển, phí bảo trì đường bộ và xem xét gói hỗ trợ lãi suất cho các khoản vay lưu động của doanh nghiệp thủy sản đang có hàng bị "kẹt" trên biển.

Tối ưu hóa luồng xanh logistics, bằng việc khuyến khích các cảng biển ưu tiên bốc dỡ nhanh container lạnh để rút ngắn thời gian quay vòng vốn cho doanh nghiệp.

Dự báo, nếu không có sự can thiệp kịp thời từ cơ quan quản lý và sự chia sẻ từ phía các đơn vị logistics, kim ngạch xuất khẩu thủy sản trong quý tới có thể sụt giảm nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch tăng trưởng của toàn ngành trong năm 2026.

Việt Hà