Câu chuyện nông nghiệp hôm nay
EC bắt đầu kiểm tra ‘thẻ vàng' IUU: Cú quyết định sinh-tử sau 7 năm
Sáng nay 10-3, Đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) chính thức khởi động đợt kiểm tra lần thứ 5 về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Đây không chỉ là một kỳ kiểm tra kỹ thuật đơn thuần mà còn là đợt "tổng duyệt" mang tính quyết định để Việt Nam thoát khỏi cảnh báo "thẻ vàng" đã kéo dài suốt 7 năm qua.
.jpg)
Khác với các đợt thanh tra trước, trọng tâm lần này của EC xoáy sâu vào tính thực thi và hiệu quả định lượng từ những khuyến nghị tại đợt kiểm tra thứ 4 vào tháng 10-2023. Theo lịch trình kéo dài đến ngày 19-3, đoàn chuyên gia sẽ trực tiếp xuống thực địa tại các "điểm nóng" và cảng cá trọng điểm tại TP.HCM, Khánh Hòa và Đắk Lắk. Tại đây, mọi khâu từ quy trình cập cảng của tàu nước ngoài theo Hiệp định PSMA đến hệ thống nhật ký khai thác điện tử tại các doanh nghiệp chế biến sẽ được đặt dưới "kính hiển vi" của các chuyên gia châu Âu.
Áp lực đối với ngành thủy sản hiện nay là rất lớn, khi việc bị duy trì thẻ vàng từ năm 2017 đã gây ra những tổn thất kinh tế nặng nề. Hiện tại, 100% lô hàng hải sản khai thác của Việt Nam khi sang EU đều phải chịu kiểm tra thực tế, khiến chi phí lưu kho bãi tăng vọt và làm giảm đáng kể sức cạnh tranh so với các đối thủ trong khu vực. Nếu không thể đưa ra những minh chứng thuyết phục về việc kiểm soát đội tàu và xử lý triệt để tình trạng vi phạm vùng biển nước ngoài, rủi ro bị nâng lên "thẻ đỏ" sẽ đồng nghĩa với việc đóng sập cánh cửa vào thị trường chiến lược này.
Tuy nhiên, Việt Nam cũng bước vào đợt sát hạch lần này với tâm thế chủ động hơn. Thay vì dừng lại ở các văn bản chỉ đạo, thời gian qua, các cơ quan chức năng đã chuyển sang trạng thái xử lý nghiêm với những vụ truy tố hình sự đầu tiên đối với hành vi môi giới đưa tàu cá ra nước ngoài trái phép. Việc minh bạch hóa dữ liệu hành trình (VMS) và kiên quyết xóa bỏ tình trạng tàu cá "3 không" (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép) đang được xem là những lá bài then chốt để thuyết phục EC.
Theo kế hoạch, sau các buổi làm việc kỹ thuật với Cục Thủy sản và Cục Kiểm ngư vào ngày 16 và 17-3, đoàn thanh tra sẽ có các buổi thảo luận sơ bộ trước khi làm việc trực tiếp với lãnh đạo Chính phủ vào ngày cuối cùng của hành trình. Bộ NN-MT đã yêu cầu các địa phương hiệp đồng chặt chẽ, đảm bảo tính thống nhất tuyệt đối về số liệu báo cáo, quyết tâm không để xảy ra những sai sót kỹ thuật làm ảnh hưởng đến nỗ lực chung của cả quốc gia trong hành trình tìm lại "tấm vé xanh" cho hải sản Việt.