Nam dược
Dạo quanh... làng húng
Tháng Ba về, cầm trên tay quyển sách “Bách thảo an gia” của Lương y Nguyễn Kỳ Nam (NXB Phụ Nữ Việt Nam), tôi bỗng mê mải với 100 loại rau củ quả vị thuốc. Từng trang sách như đánh thức "mùi của mẹ" từ căn bếp cũ, từ những chậu rau gia vị mẹ trồng để chăm chút cho từng bữa cơm lành.
Ký ức từ những mùi hương
Tôi nhớ những mùa hè tiểu học trốn ngủ trưa qua vườn hàng xóm hái bông é quế khô làm hột é. Nhớ làng rau Trà Quế (Hội An), nhớ những lần về nhà má, rảo quanh vườn cắt mớ rau thơm trộn gỏi. Khi có con, tôi càng chú trọng rau gia vị trong bếp để các con quen với cái "đúng điệu" của món ăn Việt.
Lúc sinh thời, Giáo sư Trần Văn Khê thường nhắc về sự cân bằng âm dương trong ẩm thực. Làm dâu xứ Quảng, tôi mới hiểu nếu thiếu củ nén, dầu phụng và đặc biệt là húng lủi, thì tô mì Quảng sẽ mất đi linh hồn. Hay như cây é trắng (húng trắng) ở Phan Rang, Phú Yên – thứ gia vị làm nên danh tiếng cho món cơm chiên và lẩu gà lá é. Trước đây, Hà Nội có hẳn làng Láng trồng húng cây đến độ người ta gọi luôn là húng láng! Bây giờ, thi thoảng ăn phở, thấy cây húng to đùng, không thơm gì mấy, mới thấy kiểu trồng như xưa kia thiệt khó đáp ứng các tiệm phở.
Vị thuốc trong vườn nhà
Những lúc giao mùa trẻ nhỏ húng hắng ho, chỉ cần ra vườn ngắt mấy lá tần dày lá (húng chanh), giã nhỏ chưng với đường phèn là dịu ngay. Cái hay là không chỉ ta, mà ở xứ Tây như Thụy Sĩ, người ta cũng thả thêm cọng rau thơm vào nước lọc để thanh lọc cơ thể. Thấy giới trẻ bây giờ chuộng lối ăn uống "heo-thì" (healthy) với thảo dược, lòng tôi cũng thấy vui lạ.
Tôi vốn lười "nấu thuốc", chuyện đó để thầy thuốc lo. Nhưng những thức dễ làm, dễ chế biến như trong sách “Bách thảo an gia” mô tả thì tôi ưa lắm. Sách giới thiệu kỹ từ húng cây, húng chanh đến húng lủi, húng quế... mỗi loại đều có hình ảnh, tính vị, tác dụng và cả những lưu ý khi dùng. Đúng là: “Thay vì bị bệnh mới tìm thuốc, chi bằng chưa bệnh đã lo phòng ngừa”.
Điều khiến tôi tâm đắc nhất là lời cảnh báo của Lương y Nguyễn Kỳ Nam về thực trạng rau công nghiệp bị "tắm" hóa chất, làm mất đi dược tính và ảnh hưởng sức khỏe. Suốt cả chục năm nay, may mà có rau vườn nông trại Phú Yên có rau ghém, rau thơm nên phần nào tôi cũng tìm lại được hương vị xưa.
Một quyển sách nhỏ nhưng là cẩm nang lớn cho tủ sách gia đình. Ngồi bên bình hoa é trắng thơm lừng sáng nay, tôi thấy nếp nhà mình dường như rộng ra và xanh hơn qua những trang sách thường thức như thế.