Đời sống

1.

Xa quê học hành, lập nghiệp, những lúc ở một mình, người ta lơ mơ nhớ về kí ức tuổi thơ. Mà những câu chuyện, hình bóng của mẹ quẩn quanh trong ấy. Nhớ một trưa tháng Chạp, mẹ "miệng nhai cơm búng, lưỡi lừa cá xương" cho con. Hiên nhà, gió se sắt, nắng ươm vàng. Mẹ cứ nhai từng thìa cơm và đút cho tôi ăn. Làm sao một đứa trẻ bé xíu xiu, chưa ăn được cơm đã có thể lưu lại kỉ niệm đẹp như vậy?

Tôi nghĩ, đơn giản, đó là vì hình bóng, sự ấm áp của lòng mẹ, đã hình thành nên ấn tượng đến mức một đứa trẻ nhỏ nhớ suốt cuộc đời.

Mẹ một đời lam lũ, nuôi bầy con, đến bây giờ vẫn cực. Như bao bà mẹ VN miền quê khác, mẹ hầu như quên mất niềm vui của bản thân. Lúc nào cũng hướng về con, lo cho con. Một lần, trưa 30 Tết, tôi vào bếp nấu món cá mà tôi đoán mẹ thích, rồi nắn nót dọn lên bàn. Tôi không cho mẹ ăn vội như thường lệ mà bắt mẹ thưởng thức thật khoan thai. Nhưng mẹ vẫn bị thói quen ăn nhanh vốn đã hình thành nhiều năm: ăn nhanh để còn lo cho các con, lo cho bầy heo, lo cho bầy gà, lo cho luống ra mới trồng, cho kịp mọi thứ.

Mẹ ăn được một lúc, con trai hỏi: "Mẹ ơi, có ngon không?". Mẹ khựng lại, không trả lời.

Tôi nhận ra, mẹ không biết có ngon hay không. Có lẽ,cuộc sống vất vả đến nghẹt thở nhiều năm khiến mẹ không còn để ý đến việc ngon hay không, vì chỉ nghĩ là "no hay không".

2.

Tôi thích nhất cảm giác về đến ngõ mà vô tình thấy mẹ đang lui cui chăm mấy bụi hoa cúc trước sân. Tôi ngạc nhiên là dù cuộc sống đói kém, vất vả như vậy, mẹ vẫn rất yêu hoa và dành nhiều thời gian chăm chút khu vườn. Mẹ trồng đủ loại hoa: hoa giấy, mai xanh, mai vàng, cúc các loại, lưu ly, hoa tỏi, thược dược, sen đá... Khu vườn đẹp đến mức cứ Tết là bọn trẻ trong xóm đến chụp hình check- in.

Mẹ không nói chi hết, nhưng tôi biết là mẹ chăm chút vườn hoa để đàn con về thưởng thức. Khi tôi về đến ngõ, mẹ mừng ra mặt, mắt sáng rỡ, quạt chân bần bật rất nhanh ra cổng đón, tíu hỏi thăm con cháu. Sau đó là đến màn giới thiệu các loại hoa trong vườn năm nay. Loại nào cũng xanh tốt, mãn khai, tươi sắc. Khu vườn thì gọn gàng, sạch đẹp.

Có một nhà hàng xóm rất khó khăn kinh tế, nhà lúc nào cũng luộm thuộm, kể cả lúc Tết. Có lần, mẹ mang tặng một chậu hoa, nhờ tôi bê qua. Và mẹ đã nói với cô chủ nhà một câu rất hay: chị dành thời gian dọn dẹp nhà cửa cho sạch sẽ gọn gàng đi. Khó khăn thì từ từ sẽ qua, nhưng có ai cấm nhà nghèo được quyền sạch sẽ đâu chị. Cứ sạch sẽ cái đã rồi sẽ thoát nghèo.
Tôi không biết bác hàng xóm có cảm nhận được ý sâu sắc của mẹ không, nhưng với tôi, đó là món quà tinh thần lớn mà mẹ đã tặng bác ấy. Đúng rồi, có ai cấm người nghèo sạch sẽ đâu? Tại sao nghèo thì phải luộm thuộm?

3.

Gần đây, tôi học nấu ăn và rất thích vào bếp. Niềm vui của tôi là khi về với mẹ, sẽ ngồi trước hiên nhà để gói bánh tét. Mẹ chuẩn bị lá chuối, lạt, gạo và nhân. Mẹ cũng hăng hái qua nhà hàng xóm, đưa nguyên liệu về để cho tôi gói chung cho cả xóm. Hai mẹ con cứ thế tíu tít cả ngày bên đống bánh tét. Gói xong, tay tôi tưa máu vì lạt cứa nhưng vẫn cảm thấy vui. Vui vì được nấu ăn cho mẹ, vì được cùng mẹ gói bánh, nấu bánh.

Ngoài kia, ở những thành phố đô hội mà tôi đã đi qua, đã ở lại, có bao nhiêu loại hình vui chơi, sang chảnh và bét nhè. Nhưng cuối năm, khi được ngồi cạnh mẹ một lúc để cùng bếp núc, tôi cảm thấy hạnh phúc vô ngần. Bao nhiêu thứ ở hội chợ phù hoa không thể bằng khoảnh khắc được ở bên mẹ.

Đã cái Tết thứ mấy mình còn được bên mẹ? Mình còn được bên mẹ mấy cái Tết nữa? Nghĩ đến đó thôi lại lo sợ, lại càng thấy quý mỗi khi cuối năm, nằm trên chiếc xe khách đường dài "về với mẹ".

Rồi vẩn vơ nhớ đến mấy câu của Nguyễn Sỹ Đại:

Ta về với mẹ ta thôi
Làm con của mẹ như hồi còn thơ
Sang giàu phú quý ngu ngơ
Mẹ con con mẹ sớm trưa ruộng đồng…

Vậy thôi mà nôn nao. Xe đang tiến về phía có mẹ. Sắp đến rồi.

TRẦN TRIỀU